|
Πιθανότητες επιτυχίας των μεθόδων ΙΥΑ
Οι μέθοδοι ΙΥΑ (Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής) έχουν γενικώς πιθανότητες επιτυχίας της τάξεως του 20-25% ανά κύκλο (δηλαδή, ανά προσπάθεια). Ούτως ή άλλως όμως, τα ποσοστά επιτυχίας δεν πλησιάζουν το ιδανικό 100% σε καμία περίπτωση, γι’ αυτό και συνήθως απαιτούνται δύο ή και περισσότερες προσπάθειες για να επιτευχθεί μια κύηση. Αυτοί οι «μέσοι όροι» σημαίνουν ότι, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, κάποια ζευγάρια ενδέχεται να έχουν πιθανότητα 50% και άλλα μόλις 5%. Είναι σημαντικό τα ζευγάρια να γνωρίζουν ορισμένες γενικές αρχές της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής:
- κάθε ζευγάρι είναι διαφορετικό από τα άλλα,
- κάθε έμμηνος κύκλος διαφέρει από τους άλλους,
- τα ποσοστά επιτυχίας γενικώς βελτιώνονται τα τελευταία χρόνια,
- το συνολικό αθροιστικό ποσοστό επιτυχίας δεν υπερβαίνει το 80-85%,
- η επιτυχία εξαρτάται από παράγοντες ενίοτε αστάθμητους ή άγνωστους.
Αφού το αθροιστικό ποσοστό επιτυχίας μετά από 2-3 προσπάθειες πλησιάζει το 80-85%, τελικώς, η πλειονότητα των ζευγαριών θα επιτύχει να αποκτήσει παιδιά με τις μεθόδους ΙΥΑ. Παραμένει όμως και ένας σημαντικός αριθμός ζευγαριών (περίπου 1 στα 7) που δεν θα επιτύχουν, όσες φορές κι αν προσπαθήσουν. Η προσφυγή σε εναλλακτικές λύσεις, όπως η δωρεά γαμετών, η υιοθεσία, ή ακόμη και η απόφαση το ζευγάρι να παραμείνει άτεκνο, είναι καλό να μην απορρίπτεται εξ αρχής, αλλά να εξετάζεται προτού εξαντληθούν τα αποθέματα αγάπης και ψυχικού σθένους, στα οποία στηρίζεται η συνοχή του ζευγαριού.
Ως μέθοδος, η σπερματέγχυση έχει ικανοποιητικά ποσοστά επιτυχίας υπό την προϋπόθεση, βεβαίως, ότι οι σάλπιγγες λειτουργούν. Γενικώς, ανάλογα με την ηλικία της γυναίκας, την κατάσταση των σαλπίγγων, την μέθοδο προετοιμασίας του σπέρματος και την ποιότητά του, η σπερματέγχυση αποδίδει ένα μέσο ποσοστό επιτυχίας περίπου 15% σε «φυσικό κύκλο» (δηλαδή χωρίς φαρμακευτική διέγερση της λειτουργίας των ωοθηκών) και περίπου 20-25% σε κύκλους με φαρμακευτική αγωγή.
Στην εξωσωματική γονιμοποίηση, εάν το πρόβλημα είναι απλό (π.χ. μόνον στις σάλπιγγες) και δεν υπάρχουν επιβαρυντικοί παράγοντες, τα ποσοστά αυτά μπορεί να είναι και πολύ υψηλότερα στα χέρια έμπειρων ομάδων, υπερβαίνοντας και το 50% ανά κύκλο. Το μέσο ποσοστό επιτυχίας σε «βατά» περιστατικά είναι σήμερα της τάξεως του 30-35% και ο παγκόσμιος μέσος όρος, ανάλογα με τις δημοσιευμένες στατιστικές, είναι περίπου 20%. Όσο προστίθενται άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες σε ένα δεδομένο ζευγάρι (αυξημένη ηλικία της γυναίκας, πτωχή ποιότητα σπερματοζωαρίων, κακή κατάσταση της μήτρας κ.λπ.), τόσο αυτό το «άριστο» ποσοστό μειώνεται. Σε πολλές περιπτώσεις, τα ποσοστά είναι μονοψήφια: αυτό είναι κάτι που πρέπει να λέγεται, όσο «σκληρό» κι αν ακούγεται, ώστε να αποφεύγονται οι άσκοπες επαναλήψεις προσπαθειών χωρίς νόημα.
Ειδικοί παράγοντες επιτυχίας
Θα μπορούσε κανείς να απαριθμήσει δεκάδες σημεία καθοριστικής σημασίας για την έκβαση μιας προσπάθειας εξωσωματικής γονιμοποίησης. Ας περιορίσουμε τον κατάλογο σε ορισμένους θεμελιώδους σημασίας παράγοντες:
- Διάρκεια υπογονιμότητας: όσο μεγαλώνει, τόσο μειώνεται η πιθανότητα επιτυχίας.
- Ηλικία της γυναίκας: τα ποσοστά επιτυχίας σε ηλικίες άνω των 35 ετών μειώνονται προοδευτικά μέχρι τα 40-42, ενώ σε ηλικίες άνω των 42 είναι σχεδόν μηδενικά.
- Ηλικία του άνδρα: αν και η ποιότητα του σπέρματος δεν εξαρτάται άμεσα από την ηλικία, οι πρόσφατες μελέτες υποδηλώνουν προοδευτική μείωση της γονιμότητας σε άνδρες άνω των 45 ετών.
- Εμπειρία της θεραπευτικής ομάδας: οι συγκριτικές μελέτες των δημοσιευμένων ποσοστών επιτυχίας αποκαλύπτουν διαφορές, συχνά μεγάλες, που αποδίδονται στην αυξημένη τεχνογνωσία και πείρα, αλλά και στην επιλογή των περιστατικών. Σε χώρες όπου λειτουργούν θεσμοί δημόσιας καταγραφής των αποτελεσμάτων, οι διαφορές αυτές είναι προφανείς.
- Τεχνογνωσία, υλικοτεχνική υποδομή και ποιοτικός έλεγχος: οι σύγχρονες εξειδικευμένες Μονάδες ΙΥΑ διαθέτουν ειδικές υποδομές και κατάλληλη στελέχωση από ιατρούς, εμβρυολόγους και νοσηλευτικό προσωπικό. Ειδικά το εργαστήριο πρέπει να ελέγχεται με συγκεκριμένες διαδικασίες και σε σταθερά χρονικά διαστήματα, διότι η συμβολή του στην επιτυχία είναι καθοριστική, αφού εκεί γίνεται η επεξεργασία των ωαρίων και του σπέρματος και η καλλιέργεια των εμβρύων.
- Διάγνωση: ο τύπος υπογονιμότητας επηρεάζει σημαντικά την επιτυχία. Για παράδειγμα, η πιθανότητα επιτυχίας για ένα νεαρό ζευγάρι με μοναδικό πρόβλημα στις σάλπιγγες ή στο σπέρμα μπορεί να αγγίζει το 60%, ενώ η ίδια πιθανότητα για ένα ζευγάρι οριακής ηλικίας (π.χ. 40 ετών) με ταυτόχρονο πρόβλημα στις ωοθήκες και στο σπέρμα να μην υπερβαίνει το 10%, στην ίδια Μονάδα ΙΥΑ.
- Ποιότητα ωαρίων, σπερματοζωαρίων και εμβρύων: η κακή ποιότητα των αναπαραγωγικών κυττάρων και των εμβρύων που προκύπτουν κατά την εξωσωματική γονιμοποίηση έχει γνωστή δυσμενή επίδραση στην επιτυχία. Η ποιότητα αυτή μπορεί να μην εξαρτάται από τα προαναφερθέντα, αλλά και από πολλούς εξωγενείς και δύσκολα μετρήσιμους παράγοντες, όπως συνθήκες διαβίωσης του ζευγαριού, επαγγελματική έκθεση σε ειδικά τοξικά στοιχεία, υπερβολική κατανάλωση οινοπνευματωδών, κάπνισμα, άγχος, άλλα νοσήματα, ιατρογενείς βλάβες (π.χ. χημειοθεραπεία, ακτινοβολίες), κληρονομικά νοσήματα κ.λπ.
|