Υπάρχουν περιπτώσεις παιδιών που μπορούν να διαβάσουν εξαιρετικά καλά για την ηλικία τους.
Τα παιδιά αυτά μπορεί να είναι είτε πολύ ταλαντούχα, είτε να έχουν όμως κάποια μαθησιακή διαταραχή, όπως η υπερλεξία.
Τι είναι η υπερλεξία;
Όπως αναφέρει η λογοθεραπεύτρια, Ανδριάνα Καλαπόδη, ο όρος υπερλεξία επινοήθηκε το 1967 και χαρακτηρίζεται συνήθως από τέσσερα γνωρίσματα.
Αυτά περιλαμβάνουν:
- την απόκτηση προηγμένων δεξιοτήτων ανάγνωσης
- την εκμάθηση ανάγνωσης νωρίς, χωρίς να διδάσκεται
- την ισχυρή προτίμηση για γράμματα και βιβλία
- τη συνοδευτική νευροανάπτυξη
Όταν χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά ο όρος, πίσω στη δεκαετία του 1960, η υπερλεξία χρησιμοποιήθηκε ειδικά για να περιγράψει παιδιά με νευροαναπτυξιακές δεξιότητες που έδειξαν επίσης αρκετά αναπτυγμένες δεξιότητες ανάγνωσης λέξεων.
Υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους η υπερλεξία ορίζεται (ή διαγιγνώσκεται), με πιο συχνή τη διάκριση μεταξύ των γνωστικών ικανοτήτων κάποιου και των ικανοτήτων ανάγνωσης, έτσι ώστε οι ικανότητες ανάγνωσης να υπερέχουν πολύ πέρα από αυτό που αναμένεται με βάση τη γνωστική λειτουργία.
Με άλλα λόγια, τα παιδιά με υπερλεξία είναι συχνά αυτοδίδακτοι αναγνώστες που μπορούν να διαβάσουν πολύ πάνω από αυτό που αναμένεται στην ηλικία τους, αλλά αγωνίζονται να κατανοήσουν τι διαβάζουν. Υπερέχουν στο να γνωρίζουν πώς να αποκωδικοποιούν γραπτές λέξεις αλλά δυσκολεύονται να τις καταλάβουν.
Υπερλεξία και Αυτισμός
Περίπου πενήντα χρόνια μετά τη δημιουργία του όρου υπερλεξία, αυτή η κατάσταση συνδέεται τώρα με τον αυτισμό και συχνά αναφέρεται ως μία από τις δεξιότητες του αυτισμού. Ωστόσο, οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη καθορίσει πώς σχετίζεται με την αυτιστική γνώση και την τυπική απόκτηση ανάγνωσης.
Τα παιδιά με αυτό το έντονο ενδιαφέρον για τα γράμματα απολαμβάνουν να διαβάζουν λέξεις αλλά έχουν πρόβλημα με την κατανόησή τους.
Αυτό το χαρακτηριστικό είναι κοινό στον αυτισμό. Τα παιδιά με αυτισμό συχνά αναγνωρίζουν τις λέξεις αλλά αγωνίζονται να κατανοήσουν την έννοια του κειμένου ή της παραγράφου.
Γενικότερα, η υπερλεξία συνδέεται έντονα με τον αυτισμό με το 84% των περιπτώσεων των παιδιών με υπερλεξία να αναγνωρίζονται ότι βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού. Ωστόσο, μόνο το 6% έως 14% των παιδιών που διαγιγνώσκονται με αυτισμό θα έχουν υπερλεξία. Είναι επίσης πιθανό η υπερλεξία να συμβεί παράλληλα με άλλες νευροαναπτυξιακές διαταραχές.
