H ανατροφή των παιδιών είναι μία δύσκολη δουλειά.
Μπορεί να μετατραπεί σε ένα χάος, ειδικά αν πρέπει να διαχειριστείτε ξεσπάσματα θυμού, τσακωμούς με τα αδέλφια ή προβλήματα στο σχολείο. Ωστόσο, σύμφωνα με ειδικούς στην ψυχική υγεία υπάρχει μία προσέγγιση -γνωστή ως Κανόνας 5:1- που μπορεί να βοηθήσει τόσο εσάς, όσο και τα παιδιά σας να εστιάσουν στη θετική πλευρά της συμπεριφοράς τους αντί να μένουν προσκολλημένοι στις δυσκολίες ή στις αρνητικές πράξεις.
Ο κανόνας 5:1 είναι ένας οδικός χάρτης για το χτίσιμο υγιών σχέσεων. Όταν οι γονείς τον εφαρμόζουν, προβάλλουν τη συναισθηματική ρύθμιση, μειώνουν το οικογενειακό στρες και βοηθούν στο να οικοδομηθεί η εμπιστοσύνη και ανθεκτικότητα στα παιδιά τους. Μπορεί εκ πρώτης όψεως η πρακτική αυτή να μοιάζει παράξνη, αναγκαστική ή ακόμη και ανόητη, ωστόσο τα πλεονεκτήματα είναι ουσιώδη.
Τι είναι ο κανόνας 5:1;
Η πρακτική 5:1 έχει τις ρίζες του στον ψυχολόγο John Gottman, PhD, η έρευνα του οποίου σχετικά με τους γάμους αποκάλυψε, ότι οι μακρόχρονες σχέσεις εμφανίζουν πέντε θετικές αλληεπιδράσεις για κάθε αρνητική.
Και, παρότι αρχικά μελετήθηκε σε ζευγάρια, η αρχή ισχύει το ίδιο και για τα παιδιά. Ανθίζουν όταν η ζεστασιά, η ενθάρρυνση και η σύνδεση υπερτερούν κατά πολύ της κριτικής ή της τιμωρίας.
Πώς εφαρμόζεται;
Για τους περισσότερους γονείς, η εφαρμογή του κανόνα 5:1 σημαίνει την προσπάθεια να ενισχύσουν την κάθε μέρα τους με περισσότερους επαίνους, θετικές αλληλεπιδράσεις και ευκαιρίες για ποιοτικό χρόνο σύνδεσης. Είναι εύκολο για εμάς να δούμε και να σχολιάσουμε, ότι τα πράγματα δεν πηγαίνουν σωστά ή πότε και τι πρέπει να αλλάξουμε ή να διορθώσουμε, παρά το να παρατηρήσουμε όσα πηγαίνουν σωστά και τι κάνουν σωστά τα παιδιά μας.
Για να εφαρμόσετε τον κανόνα 5:1, κάντε μια συνειδητή προσπάθεια να παρατηρείτε και να σχολιάζετε όσα κάνουν σωστά τα παιδιά σας, ειδικά τις θετικές τους συμπεριφορές. Αν έχετε κάνει πολλές παρατηρήσεις όταν τα παιδιά αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, τότε προσπαθήστε σχολιάζετε και τις στιγμές που τα παιδιά τα βρίσκουν μεταξύ τους ή παίζουν όμορφα μαζί.
Μπορεί να βελτιώσει τη σχέση σας με τα παιδιά σας;
Όταν οι περισσότερες αλληλεπιδράσεις είναι θετικές τα παιδιά νιώθουν πιο ασφαλή, κάτι που θέτει γερές βάσεις για την ανάπτυξή τους. Μία δυνατή, τρυφερή σχέση μειώνει την ανάγκη των παιδιών να ενεργούν για να τραβήξουν την προσοχή. Όταν αυτή προσφέρεται ελεύθερα και τακτικά, η συμπεριφορά των παιδιών είναι λιγότερο πιθανό να εξελιχθεί σε προσπάθεια να γίνει ορατό.
Η καθημερινή αλληλεπίδραση έχει αντίκτυπο και στην προθυμία των παιδιών να συνεργαστούν. Αν εσείς ως γονείς ενεργείτε μέσα από αρνητικές αλληλεπιδράσεις, τα παιδιά σας μπορεί να γίνουν πιο επιθετικά ή να αρχίσουν να κάνουν πράγματα κρυφά, και εσείς να χάσετε την αξιοπιστία σας.
Πώς επηρεάζει την αυτοεκτίμηση των παιδιών;
Ο κανόνας 5:1 διασφαλίζει ότι το πιο καθοριστικό πρόσωπο στη ζωή του παιδιού σας, δηλαδή ο γονιός του, εκφράζει κυρίως θετικές σκέψεις για εκείνο. Αυτά τα σχόλια εσωτερικεύονται ως η εσωτερική του φωνή. Αν είναι σταθερά με ενσυναίσθηση, τα παιδιά θα αναπτύξουν ανθεκτικότητα και θα αντέχουν καλύτερα τα αναπόφευκτα λάθη που συμβαίνουν.
Θα νιώθουν επίσης ότι τα αγαπούν άνευ όρων γι’ αυτό που είναι, όχι γι’ αυτό που κάνουν, προσθέτει. Ωστόσο, αν η εσωτερική τους φωνή είναι σκληρή και επικριτική, ακόμη και μικρές αστοχίες θα μοιάζουν καταστροφικές στο παιδί σας και θα το κάνουν να νιώθει ότι αυτό αποτελεί ακόμη μία «απόδειξη» πως δεν αξίζει αγάπη.
Πόσο αποτελεσματικός είναι και ισχύει για όλες τις ηλικίες;
Η βασική αρχή πίσω από τον κανόνα 5:1 είναι αποτελεσματική σε κάθε ηλικία, επειδή ενισχύει τη μάθηση και τη σύνδεση. Τα νήπια μαθαίνουν ότι η αγάπη των γονιών τους δεν εξαρτάται από τη συμπεριφορά, είναι σταθερή. Τα παιδιά σχολικής ηλικίας μαθαίνουν ότι η αξία τους δεν βασίζεται στα επιτεύγματά τους ή στις ικανότητές τους, αλλά στο ποιοι είναι ως φίλοι και ως μέλη μιας οικογένειας.
Από την άλλη, οι έφηβοι μαθαίνουν ότι, ακόμη και καθώς πειραματίζονται και η επιρροή των συνομηλίκων δυναμώνει, οι γονείς τους είναι με το μέρος τους, οπότε η επίδραση παραμένει ισχυρή.
Επίσης, η χρήση του κανόνα 5:1 δεν είναι το ίδιο με την επιτρεπτική διαπαιδαγώγηση, όπου δεν υπάρχουν όρια και υπάρχουν ελάχιστοι κανόνες. Αντίθετα, η ανατροφή με αναλογία 5 προς 1 προετοιμάζει το έδαφος για συνεργασία, όταν τίθενται όρια.
Τέλος, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι ο ακριβής κανόνας 5:1 δεν είναι μια άκαμπτη επιστήμη, αλλά μια υπενθύμιση να γέρνει η ζυγαριά προς τη ζεστασιά. Χρειάζεται επίσης να προσαρμόζεται όσο μεγαλώνει το παιδί.
Τα μικρά παιδιά μπορεί να ανταποκρίνονται καλά σε ενθουσιώδεις, εμφανείς επαίνους, ενώ οι έφηβοι συχνά προτιμούν μια πιο διακριτική, ειλικρινή αναγνώριση της προσπάθειας ή της επάρκειας. Η αρχή παραμένει η ίδια, αλλά ο τρόπος που την εκφράζουμε πρέπει να εξελίσσεται.
Πηγή: parents.com
