Τα Θεοφάνια είναι μια πολύ σημαντική γιορτή για τους Χριστιανούς.
Τη γιορτάζουμε για να θυμόμαστε τη Βάπτιση του Ιησού Χριστού στον ποταμό Ιορδάνη από τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο.
Η γιορτή γίνεται κάθε χρόνο στις 6 Ιανουαρίου και είναι η τελευταία μεγάλη γιορτή μετά τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά. Τα Θεοφάνια τα λέμε και Φώτα ή Επιφάνια.
Γιατί λέγονται Θεοφάνια
Ονομάζονται Θεοφάνια γιατί εκείνη την ημέρα φανερώθηκε ο Θεός με τρεις τρόπους. Όταν βαπτιζόταν ο Ιησούς, ακούστηκε η φωνή του Θεού από τον ουρανό, το Άγιο Πνεύμα κατέβηκε σαν περιστέρι και ο Ιησούς βρισκόταν μέσα στο νερό. Αυτή είναι η Αγία Τριάδα.
Σε κάποιες χώρες της Δύσης, την ίδια μέρα θυμούνται περισσότερο την επίσκεψη των Τριών Μάγων στο Θείο Βρέφος.
Η ιστορία της Βάπτισης
Όταν ο Ιησούς έγινε 30 χρονών, πήγε στον ποταμό Ιορδάνη για να βαπτιστεί. Εκεί βρισκόταν ο Ιωάννης ο Πρόδρομος, που μιλούσε στους ανθρώπους για αγάπη, καλοσύνη και αλλαγή στη ζωή τους.
Την ώρα της Βάπτισης, έγινε κάτι πολύ ξεχωριστό. Το Άγιο Πνεύμα εμφανίστηκε σαν περιστέρι και ακούστηκε μια φωνή από τον ουρανό που έλεγε: «Ούτος εστί ο Υιός του Θεού ο αγαπητός». Αυτό το γεγονός το έγραψαν τρεις Ευαγγελιστές, ο Ματθαίος, ο Μάρκος και ο Λουκάς.
Πώς γιορτάζονται τα Θεοφάνια
Την ημέρα των Θεοφανίων γίνονται δύο βασικές τελετές. Πρώτα, μέσα στις εκκλησίες, γίνεται ο Μεγάλος Αγιασμός, όπου ο ιερέας αγιάζει το νερό. Μετά, ακολουθεί η Κατάδυση του Τιμίου Σταυρού, όπου ο σταυρός ρίχνεται στη θάλασσα, σε ποτάμι ή σε λίμνη και νέοι άνθρωποι βουτούν για να τον πιάσουν.
Τα Θεοφάνια μας θυμίζουν το φως, την αγάπη και την ελπίδα, αλλά και το ξεκίνημα μιας νέας, καθαρής πορείας στη ζωή.
Έθιμα
- Κάλαντα των Φώτων: Ψάλλονται από τα παιδιά την παραμονή της εορτής σε πολλές παραλλαγές. Οι περισσότερες αρχίζουν με τους στίχους: «Σήμερα είν’ τα Φώτα και ο φωτισμός / και χαρά μεγάλη και αγιασμός…»
- Πιάσιμο του Σταυρού: Ανέλκυση του Σταυρού (το «πιάσιμο του Σταυρού») από κολυμβητές, τους λεγόμενους Βουτηχτάδες, κατά την τελετή της Κατάδυσης του Τιμίου Σταυρού. Νεαρά, κυρίως, άτομα βουτούν στα παγωμένα νερά για να πιάσουν πρώτα τον Σταυρό και να λάβουν την ευλογία του ιερωμένου, αλλά και να δεχθούν τις τιμές και τις ευχές των συντοπιτών τους.
Η εορτή των Θεοφανίων περικλείει άλλωστε και πολλές εκδηλώσεις που αποτελούν διαιώνιση αρχαίων ελληνικών εθίμων. Ο Αγιασμός στη χώρα μας έχει και την έννοια του καθαρμού, του εξαγνισμού των ανθρώπων, καθώς και της απαλλαγής του από την επήρεια των δαιμονίων. Η τελευταία αυτή έννοια δεν είναι αυστηρά χριστιανική, αλλά έχει τις ρίζες της στην αρχαία λατρεία.
