Η βιταμίνη D τόσους στους ενήλικες όσο και στο παιδί, είναι απολύτως απαραίτητη.
Πρόκειται για μια λιποδιαλυτή βιταμίνη με πρωταγωνιστικό ρόλο στην επαρκή διατήρηση της αρχιτεκτονικής των οστών και τη φυσιολογική ομοιοστασία του ασβεστίου. Ρυθμίζει την απορρόφηση του ασβεστίου και του φωσφόρου από το γαστρεντερικό σύστημα, τον μεταβολισμό του ασβεστίου των οστών και την καλή λειτουργία του μυοσκελετικού συστήματος.
Όπως εξηγεί η παιδίατρος Αβράμη Γεωργία, η έλλειψη βιταμίνης D στα παιδιά είναι ιδιαίτερα συχνή κατά τη διάρκεια των χειμερινών μηνών. Καθώς η ηλιοφάνεια μειώνεται και ο χρόνος που περνούν τα παιδιά σε εξωτερικούς χώρους περιορίζεται σημαντικά, τα επίπεδα της βιταμίνης D στον οργανισμό τους συχνά πέφτουν κάτω από τα φυσιολογικά όρια.
Για πολλούς γονείς, το ζήτημα αυτό συχνά περνά απαρατήρητο, παρά το γεγονός ότι η βιταμίνη D διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη φυσιολογική ανάπτυξη, στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και στη συνολική υγεία του παιδιού
Γιατί η έλλειψη βιταμίνης D είναι συχνότερη κατά τη διάρκεια του χειμώνα;
Η βιταμίνη D συντίθεται στον ανθρώπινο οργανισμό κυρίως μέσω της έκθεσης του δέρματος στην υπεριώδη ακτινοβολία τύπου Β (UVB). Κατά τους χειμερινούς μήνες, η διαδικασία αυτή περιορίζεται σημαντικά, γεγονός που οδηγεί συχνά σε μείωση των επιπέδων βιταμίνης D στον οργανισμό των παιδιών. Η μειωμένη σύνθεση αποδίδεται σε συνδυασμό παραγόντων, όπως:
- η μειωμένη ένταση της ηλιακής ακτινοβολίας λόγω της χαμηλότερης γωνίας πρόσπτωσης του ήλιου.
- ο περιορισμένος χρόνος παραμονής των παιδιών σε εξωτερικούς χώρους.
- η αυξημένη κάλυψη του δέρματος με ρουχισμό, που εμποδίζει την άμεση έκθεση στον ήλιο.
- η χρήση αντηλιακών προϊόντων, τα οποία, αν και απαραίτητα για την προστασία του δέρματος, μειώνουν σημαντικά τη σύνθεση βιταμίνης D ακόμη και σε συνθήκες ήπιας ηλιοφάνειας
Ως αποτέλεσμα των παραπάνω παραγόντων, η έλλειψη βιταμίνης D κατά τη διάρκεια του χειμώνα, να αποτελεί συχνό εύρημα ακόμη και σε χώρες με αυξημένη ηλιοφάνεια, όπως είναι η Ελλάδα.
Συμπτώματα της έλλειψης
Η έλλειψη βιταμίνης D στην παιδική ηλικία είναι συχνά ασυμπτωματική, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερημένη διάγνωσή. Ωστόσο, σε ορισμένα παιδιά ενδέχεται να εμφανιστούν κλινικά συμπτώματα, τα οποία σχετίζονται με τη διάρκεια και τη βαρύτητα της ανεπάρκειας της βιταμίνης D. Μεταξύ των συχνότερων συμπτωμάτων της έλλειψης βιταμίνης D στα παιδιά περιλαμβάνονται:
- υποτροπιάζουσες λοιμώξεις, κυρίως του αναπνευστικού συστήματος.
- κόπωση και μειωμένη σωματική αντοχή.
- μυϊκοί πόνοι, μυϊκή αδυναμία ή κράμπες.
- καθυστέρηση στη σωματική ανάπτυξη ή στη σκελετική ωρίμανση.
- άλγος (πόνος) στα οστά.
Η απουσία κλινικών συμπτωμάτων δεν αποκλείει την ύπαρξη έλλειψης βιταμίνης D. Για τον λόγο αυτό, ο προληπτικός εργαστηριακός έλεγχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός, ιδίως στα παιδιά που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου, ώστε να διασφαλίζεται η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση.
Διατροφή και βιταμίνη D: τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Η διατροφή από μόνη της σπάνια επαρκεί για την πλήρη κάλυψη των αναγκών του οργανισμού σε βιταμίνη D, καθώς μόνο περιορισμένος αριθμός τροφίμων περιέχει φυσικά σημαντικές ποσότητες της βιταμίνης. Ωστόσο, η διατροφή αποτελεί σημαντικό υποστηρικτικό παράγοντα στη διατήρηση επαρκών επιπέδων βιταμίνης D, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες, όταν η δερματική σύνθεσή της είναι μειωμένη. Τροφές που αποτελούν πηγές βιταμίνης D περιλαμβάνουν:
- λιπαρά ψάρια, όπως ο σολομός και οι σαρδέλες
- κρόκο αυγού
- γαλακτοκομικά προϊόντα εμπλουτισμένα με βιταμίνη D
- εμπλουτισμένα δημητριακά
Η ισορροπημένη διατροφή, σε συνδυασμό με την ασφαλή και τακτική έκθεση στον ήλιο, όταν αυτό είναι εφικτό, συμβάλλει στη διατήρηση επαρκών επιπέδων βιταμίνης D και υποστηρίζει τη φυσιολογική ανάπτυξη και τη συνολική υγεία των παιδιών.
Χρειάζεται συμπλήρωμα βιταμίνης D τον χειμώνα;
Σε αρκετές περιπτώσεις, ιδίως κατά τους χειμερινούς μήνες, η χορήγηση συμπληρώματος βιταμίνης D είναι απαραίτητη για τη διατήρηση επαρκών επιπέδων στον οργανισμό των παιδιών.
Η απόφαση για τη χορήγηση συμπληρώματος, καθώς και ο τρόπος και η διάρκεια της αγωγής, δεν θα πρέπει να λαμβάνονται αυθαίρετα. Η ακατάλληλη χρήση ή η υπερδοσολογία βιταμίνης D ενδέχεται να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες.
Για τον λόγο αυτό, η αξιολόγηση και καθοδήγηση από παιδοενδοκρινολόγο είναι απαραίτητη, ώστε η χορήγηση να γίνεται με ασφάλεια και σύμφωνα με τις εξατομικευμένες ανάγκες κάθε παιδιού.
