Το δέρμα με τάση ατοπίας είναι κάτι που πολλές μαμάδες γνωρίζουν πολύ καλά μέσα από την καθημερινότητα με τα παιδιά τους.
Πρόκειται για μια μορφή χρόνιας δερματίτιδας, την ατοπική δερματίτιδα (ή έκζεμα), η οποία συνήθως έχει γενετική βάση και εμφανίζεται πολύ συχνά στα βρέφη και τα μικρά παιδιά. Χαρακτηρίζεται από περιόδους έξαρσης, όπου τα συμπτώματα είναι έντονα και ορατά, και περιόδους ύφεσης, κατά τις οποίες το δέρμα φαίνεται πιο ήρεμο, αλλά παραμένει ευαίσθητο και ξηρό.
Στην καρδιά του προβλήματος βρίσκεται η δυσλειτουργία του δερματικού φραγμού. Με απλά λόγια, το δέρμα του παιδιού δεν καταφέρνει να συγκρατήσει σωστά την υγρασία και να προστατευτεί επαρκώς από τους εξωτερικούς επιθετικούς παράγοντες, όπως η σκόνη, τα αλλεργιογόνα, το κρύο ή ακόμη και ο ξηρός αέρας στο σπίτι. Έτσι γίνεται ξηρό έως πολύ ξηρό, πιο ευάλωτο σε ερεθισμούς και εμφανίζει φλεγμονή. Το αποτέλεσμα είναι κόκκινες κηλίδες με ακανόνιστο περίγραμμα, μικρές «φουσκίτσες» που μπορεί να στάζουν και στη συνέχεια να κάνουν κρούστα.
Για το παιδί αυτό μεταφράζεται σε αίσθημα κνησμού, τραβήγματος, μυρμήγκιασμα και γενική δερματική δυσφορία, που συχνά επηρεάζει τον ύπνο και τη διάθεσή του και, φυσικά, και των γονιών.
Η ατοπική δερματίτιδα δεν εμφανίζεται ξαφνικά χωρίς λόγο. Συνήθως αναπτύσσεται σε δύο στάδια. Αρχικά, στη φάση της ευαισθητοποίησης, ο δερματικός φραγμός, επειδή είναι πιο «αδύναμος», επιτρέπει στα αλλεργιογόνα του περιβάλλοντος να διεισδύσουν πιο εύκολα στο δέρμα. Ο οργανισμός του παιδιού αναπτύσσει μια υπερευαισθησία σε αυτά. Στη συνέχεια, στη φάση της έκφρασης, ενεργοποιείται η φλεγμονή και εμφανίζονται τα χαρακτηριστικά συμπτώματα του εκζέματος.
Οι περιοχές που προσβάλλονται συχνότερα είναι το μέτωπο και τα μάγουλα των βρεφών, ο λαιμός, τα βλέφαρα, ο κορμός, αλλά και οι πτυχές των αγκώνων και των γονάτων. Η εικόνα αυτή, όσο αγχωτική κι αν είναι για μια μαμά, αλλάζει με την ηλικία. Στο 85% των περιπτώσεων, η ατοπική δερματίτιδα ξεκινά πριν από τα 5 χρόνια και κάνει συχνά την εμφάνισή της ήδη από τους 3 πρώτους μήνες ζωής.
Συνήθως επιμένει μέχρι περίπου τα 7 έτη, όμως με τον καιρό οι εξάρσεις γίνονται ολοένα και λιγότερο συχνές και λιγότερο έντονες, μέχρι που σε πολλά παιδιά εξαφανίζονται εντελώς. Πολλά παιδιά μέχρι τα 10–11 τους δεν έχουν πια έκζεμα, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν άλλες ατοπικές εκδηλώσεις, όπως αλλεργική ρινίτιδα ή άσθμα.
Στους ενήλικες, η ατοπική δερματίτιδα είναι πιο σπάνια, αλλά μπορεί να παραμείνει ως συνέχεια της παιδικής, αφήνοντας ένα δέρμα πιο εύθραυστο και απαιτητικό σε φροντίδα.
Σημαντικό είναι να θυμάται κάθε μαμά ότι η ατοπική δερματίτιδα είναι μια κατάσταση με εξάρσεις και υφέσεις. Στη φάση της έξαρσης, η φλεγμονή είναι ορατή: οι κοκκινίλες, η έντονη ξηρότητα, οι φουσκίτσες και το έντονο & επίμονο αίσθημα κνησμπού απαιτούν συχνά ιατρική αγωγή και πιο εντατική φροντίδα σύμφωνα με τις οδηγίες του παιδιάτρου ή του δερματολόγου.
Στη φάση της ύφεσης, το δέρμα μπορεί να φαίνεται «καλύτερο», όμως η φλεγμονή συχνά υποβόσκει. Το δέρμα παραμένει ξηρό και ευαίσθητο και χρειάζεται καθημερινή, ήπια, συστηματική φροντίδα με κατάλληλα, εξειδικευμένα προϊόντα.
Η συνέπεια στη φροντίδα, ακόμη και όταν όλα δείχνουν καλά, είναι το κλειδί για να καθυστερήσει η επόμενη έξαρση, να μειωθεί η έντασή της και να μπορέσει το παιδί να απολαύσει όσο γίνεται πιο άνετα την καθημερινότητά του και μαζί του και η μαμά.
