Το νερό βρίσκεται παντού.
Το ανθρώπινο σώμα αποτελείται κατά περίπου 70% από νερό, ενώ περίπου το ίδιο ποσοστό της επιφάνειας της Γης καλύπτεται από νερό. Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι διαχρονικά οι άνθρωποι έλκονται από το νερό για τις πολλαπλές ευεργετικές του ιδιότητες, όπως η ομορφιά και η αίσθηση γαλήνης που προσφέρει.
Σήμερα, η επιστήμη δείχνει ότι η παρουσία μέσα ή κοντά στο νερό μπορεί να ηρεμήσει τόσο το σώμα όσο και το μυαλό.
Ακολουθούν τρεις τρόποι με τους οποίους το νερό μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να χαλαρώσουν.
Παρατηρώντας το νερό
Πολλοί άνθρωποι έχουν νιώσει να χάνονται στην ομορφιά της θάλασσας, ενός καταρράκτη ή ακόμη και ενός ενυδρείου. Το νερό είναι γνωστό ότι δημιουργεί αίσθηση ειρήνης και ηρεμίας. Ιατρικές μελέτες έχουν διαπιστώσει χαμηλότερα επίπεδα κορτιζόλης (της ορμόνης του στρες) και υψηλότερα επίπεδα σεροτονίνης, ωκυτοκίνης και ντοπαμίνης (ορμονών που σχετίζονται με την ευεξία) σε άτομα που περνούν χρόνο μέσα, πάνω ή κοντά στη θάλασσα.
Ο θαλάσσιος βιολόγος Wallace J. Nichols ανέπτυξε το θέμα αυτό στο βιβλίο του «Blue Mind: The Surprising Science That Shows How Being Near, In, On, or Under Water Can Make You Happier, Healthier, More Connected and Better at What You Do». Υποστηρίζει ότι όλοι διαθέτουν έναν «μπλε νου», μια ήπια διαλογιστική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από ηρεμία, γαλήνη, αίσθηση ενότητας και γενική ικανοποίηση από τη στιγμή, η οποία ενεργοποιείται όταν υπάρχει επαφή με το νερό.
Η παρουσία κοντά στο νερό ενεργοποιεί τον εγκέφαλο σε σχέση με το περιβάλλον και προσφέρει ευχάριστα αισθητηριακά ερεθίσματα. Η συγκέντρωση στο νερό διευκολύνει την είσοδο σε μια κατάσταση ενσυνειδητότητας (mindfulness). Ως αποτέλεσμα, παρατηρούνται χαμηλότερα επίπεδα στρες, ανακούφιση από άγχος, πόνο και καταθλιπτικά συμπτώματα, βελτιωμένη πνευματική διαύγεια και καλύτερη ποιότητα ύπνου.
Το νερό εμπνέει επίσης δέος, είτε πρόκειται για την απεραντοσύνη του της θάλασσας, είτε για μια μεγάλη λίμνη. Οι εμπειρίες αυτές ενισχύουν τη διάθεση και δημιουργούν αίσθηση ευτυχίας και ηρεμίας. Το νευρικό σύστημα αντιδρά στο δέος με τρόπο αντίθετο από ό,τι στο άγχος: αντί να ενεργοποιείται ο μηχανισμός «μάχης ή φυγής», το άτομο παραμένει ήρεμο και ακίνητο, γεγονός που ωφελεί σώμα και νου.
Επιπλέον, οι ήχοι του νερού, όπως τα κύματα, η βροχή ή το ρυάκι, έχουν καταπραϋντική δράση. Οι αργοί, ρυθμικοί ήχοι θεωρούνται μη απειλητικοί από τον εγκέφαλο και συμβάλλουν στην ηρεμία. Παράλληλα, λειτουργούν ως «λευκός θόρυβος», καλύπτοντας άλλους ήχους που μπορεί να προκαλούν ανησυχία.
Μερικοί τρόποι έκθεσης των παιδιών σε χαλαρωτικές εικόνες και ήχους του νερού περιλαμβάνουν:
- Επισκέψεις σε εντυπωσιακά υδάτινα τοπία, όπως καταρράκτες, θάλασσες ή μεγάλες λίμνες.
- Επισκέψεις σε ενυδρεία και κέντρα θαλάσσιας ζωής.
- Χρόνο στην παραλία με ενθάρρυνση δημιουργικής έκφρασης των συναισθημάτων (γραφή, ζωγραφική, μουσική).
- Ψάρεμα ή βόλτες με σκάφος.
- Χρήση ήχων νερού κατά την ώρα του ύπνου.
Βουτιές, κολύμπι, μπάνιο
Η παραμονή μέσα στο νερό έχει έντονα χαλαρωτική επίδραση. Ορισμένοι θεωρούν ότι αυτό σχετίζεται με την εμπειρία της εμβρυϊκής ζωής στο αμνιακό υγρό, ενώ άλλοι το αποδίδουν στο αίσθημα ελαφρότητας και ελευθερίας που προσφέρει το νερό.
Έρευνες δείχνουν ότι η επίπλευση μπορεί να μεταβάλει τα εγκεφαλικά κύματα και να μειώσει τα επίπεδα κορτιζόλης. Υπάρχουν ακόμη και κέντρα θεραπείας επίπλευσης (float therapy) όπου τα άτομα επιπλέουν σε σκοτεινό και ήσυχο χώρο ως μορφή διαλογισμού. Μελέτη του 2001 στο Journal of the Canadian Pain Society έδειξε ότι η παραμονή σε μία δεξαμενή επίπλευσης μείωσε το άγχος και τα καταθλιπτικά συμπτώματα και αύξησε την αισιοδοξία.
Η κολύμβηση αυξάνει επίσης τις ενδορφίνες, οι οποίες συνδέονται με την αίσθηση ευεξίας. Οι ρυθμικές κινήσεις και ο ήχος του νερού συμβάλλουν στη χαλάρωση. Έρευνες δείχνουν ότι η κολύμβηση προκαλεί αντίστοιχη χαλάρωση με τη γιόγκα, ενισχύοντας τις καταπραϋντικές χημικές ουσίες του οργανισμού και διευκολύνοντας μια διαλογιστική κατάσταση.
Ακόμη και το μπάνιο ή το ντους μπορούν να λειτουργήσουν ως στιγμές αποφόρτισης από το καθημερινό στρες, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από πρακτικές ενσυνειδητότητας και εστίαση στις αισθήσεις.
Τρόποι ενθάρρυνσης των παιδιών να περνούν χρόνο στο νερό:
- Μαθήματα κολύμβησης ή συμμετοχή σε ομάδα.
- Εξάσκηση για να επιπλέουν στην πισίνα.
- Διακοπές που περιλαμβάνουν θαλάσσια σπορ και δραστηρότητες
- Μετατροπή της ώρας του μπάνιου σε στιγμή ενσυνειδητότητας.
- Επίσκεψη σε spa ή κέντρο float therapy για μεγαλύτερα παιδιά και εφήβους.
Να το πίνουν
Το νερό είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία. Η επαρκής κατανάλωσή του κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορεί να συμβάλει στη μείωση του στρες και της ανησυχίας. Όλα τα όργανα, συμπεριλαμβανομένου του εγκεφάλου, χρειάζονται νερό για να λειτουργούν σωστά. Η αφυδάτωση επιβαρύνει τον οργανισμό και μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα όπως ζάλη, κόπωση, πονοκέφαλο, ταχυκαρδία και ναυτία, τα οποία συχνά μοιάζουν με συμπτώματα άγχους.
Η αφυδάτωση έχει συσχετιστεί και με αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης. Η κατανάλωση νερού φαίνεται να έχει φυσικές καταπραϋντικές ιδιότητες, ενώ η σωστή ενυδάτωση υποστηρίζει την ισορροπία του οργανισμού.
Η επαρκής ενυδάτωση των παιδιών είναι ιδιαίτερα σημαντική. Ανάλογα με την ηλικία, τη δραστηριότητα και τις καιρικές συνθήκες, γενικά συνιστώνται περίπου έξι έως οκτώ ποτήρια νερού ημερησίως.
Σε περίπτωση άθλησης, ενδέχεται να απαιτείται επιπλέον ποσότητα, περίπου μισό έως δύο ποτήρια κάθε 15-20 λεπτά έντονης δραστηριότητας.
Ως ένας από τους σημαντικότερους φυσικούς πόρους, το νερό συμβάλλει ουσιαστικά στη σωματική και ψυχική υγεία.
Η αξιοποίησή του μέσα από τις αισθήσεις μπορεί να προσφέρει στα παιδιά περισσότερη ηρεμία και ευεξία στην καθημερινότητά τους.
