Όταν ένα μωρό κλαίει, είναι απολύτως φυσικό να θέλουμε να το πάρουμε αγκαλιά και να το παρηγορήσουμε.
Στην πραγματικότητα, οι άνθρωποι είναι βιολογικά προγραμματισμένοι να προσφέρουν σχεδόν συνεχή φροντίδα στα νεογέννητά τους. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί νέοι γονείς αναρωτιούνται αν μπορεί κανείς να κρατά ένα μωρό αγκαλιά «υπερβολικά» συχνά. Κάποιες φορές μάλιστα δέχονται συμβουλές από καλοπροαίρετους «ειδικούς» ότι είναι καλύτερο να μη σηκώνουν συνεχώς το μωρό. Αυτές οι αντικρουόμενες οδηγίες και τα ένστικτα που συγκρούονται μπορούν εύκολα να μπερδέψουν γονείς που θέλουν απλώς να κάνουν το καλύτερο για το παιδί τους.
Υπάρχουν όμως καλά νέα για όλους εμάς που έχουμε εκείνον τον φίλο, συγγενή ή ακόμη και γιατρό που μας επιπλήττει ή εκφράζει αρνητικές απόψεις για το αν «κακομαθαίνουμε» τα μωρά μας αγκαλιάζοντάς τα συχνά. Σύμφωνα με την επιστήμη, δεν μπορείς να αγκαλιάσεις το νεογέννητό σου υπερβολικά.
Αντίθετα, η επαφή είναι καθοριστική για την ανάπτυξη του μωρού και έχει ιδιαίτερα σημαντικά οφέλη για την ανάπτυξη του εγκεφάλου. Έρευνες στην ανάπτυξη των θηλαστικών έχουν δείξει ότι τα μωρά των πρωτευόντων προτιμούν τη σωματική εγγύτητα από την αναζήτηση τροφής. Με απλά λόγια, η επιστήμη δείχνει ότι για τα μωρά, το άγγιγμα είναι κυριολεκτικά σωτήριο για τη ζωή τους.
Τι λέει η επιστήμη
Οι ειδικοί της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής συνιστούν να κρατάτε το μωρό σας κοντά σας, ώστε να ενισχύεται ο δεσμός και το αίσθημα ασφάλειας. Πλήθος ερευνών αποδεικνύει τη σημασία της επαφής στην ανθρώπινη ανάπτυξη. Για παράδειγμα, μελέτη του 2020 έδειξε ότι η σωματική εγγύτητα μεταξύ βρέφους και φροντιστή ενεργοποιεί την ωκυτοκίνη, καθώς και συγκεκριμένες νευρικές οδούς.
Άλλες παρόμοιες μελέτες για την επίδραση της εγγύτητας ανάμεσα στον φροντιστή και το βρέφος έχουν διαπιστώσει ότι το άγγιγμα βοηθά στην ανάπτυξη της επικοινωνίας, βελτιώνει την ικανότητα του φροντιστή να ανταποκρίνεται στα σήματα του μωρού και ενισχύει τον δεσμό, την ασφαλή προσκόλληση και τη νευροαναπτυξιακή εξέλιξη.
Σε έρευνα του 2017, επιστήμονες στο Nationwide Children’s Hospital στο Οχάιο παρακολούθησαν 125 πρόωρα και τελειόμηνα βρέφη για να δουν πώς αντιδρούσαν στο απαλό άγγιγμα, όπως αυτό που δέχονται όταν αγκαλιάζονται από έναν γονέα, σε σύγκριση με λιγότερο ευχάριστα ερεθίσματα, όπως μια ιατρική πράξη ή η τοποθέτηση ορού.
Η μελέτη έδειξε ότι τα βρέφη που δέχονταν απαλό άγγιγμα παρουσίαζαν εντονότερη εγκεφαλική αντίδραση σε σχέση με εκείνα που εκτίθεντο σε «αρνητικούς» τύπους επαφής. Με άλλα λόγια, το είδος του αγγίγματος έχει σημασία για τα μωρά.
Ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι τα βρέφη που λαμβάνουν πολλές αγκαλιές και τρυφερές επαφές αναπτύσσουν τον εγκέφαλό τους πιο αποτελεσματικά από εκείνα που δεν έχουν αυτή την εμπειρία.
Τι σημαίνει αυτό για τους γονείς
Ουσιαστικά, τα ευρήματα συνοψίζονται σε αυτό: μείνετε σωματικά κοντά στα μωρά σας, ιδιαίτερα στα πρόωρα και στα νεογέννητα. Φορέστε τα σε μάρσιπο, αγκαλιάστε τα, κάντε επαφή δέρμα με δέρμα. Ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι τα πρόωρα μωρά που δέχονταν περισσότερη απαλή επαφή από τους γονείς ή το προσωπικό της μονάδας εντατικής νοσηλείας νεογνών ανταποκρίνονταν πιο έντονα στο απαλό άγγιγμα σε σύγκριση με όσα δεν κρατούνταν ή αγκαλιάζονταν τόσο συχνά.
Σύμφωνα με την επικεφαλής ερευνήτρια της μελέτης του 2017, δρ. Nathalie Maitre, το εύρημα αυτό αποδεικνύει ότι το απαλό, υποστηρικτικό άγγιγμα μπορεί πράγματι να ενισχύσει την ανάπτυξη του εγκεφάλου.
Όπως εξήγησε, «η διασφάλιση ότι τα πρόωρα μωρά λαμβάνουν θετική, υποστηρικτική επαφή, όπως η φροντίδα δέρμα με δέρμα από τους γονείς, είναι απαραίτητη ώστε ο εγκέφαλός τους να ανταποκρίνεται στο απαλό άγγιγμα με τρόπο παρόμοιο με εκείνον των μωρών που ολοκλήρωσαν ολόκληρη την κύηση μέσα στη μήτρα. Όταν οι γονείς δεν μπορούν να το κάνουν αυτό, τα νοσοκομεία θα πρέπει να εξετάζουν τη συμβολή εργοθεραπευτών και φυσικοθεραπευτών, ώστε να προσφέρεται μια προσεκτικά σχεδιασμένη εμπειρία επαφής, η οποία συχνά απουσιάζει από το νοσοκομειακό περιβάλλον».
Η επαφή είναι τόσο κρίσιμη, ώστε η δρ. Maitre και οι συνεργάτες της εργάζονται πάνω σε νέους τρόπους παροχής θετικού αγγίγματος στις μονάδες νεογνών. Μέχρι τότε, μπορείτε να κρατάτε το μωρό σας αγκαλιά όσο θέλετε. Γιατί το άγγιγμά σας έχει σημασία, ό,τι κι αν λένε οι άλλοι.
Πότε να κρατάτε το μωρό σας αγκαλιά
Η σύντομη απάντηση στο πότε και πόσο συχνά να παίρνετε αγκαλιά το μωρό σας είναι: πολύ. Κρατήστε το όσο συχνά μπορείτε, όσο θέλετε και όσο πιστεύετε ότι χρειάζεται. Εμπιστευτείτε το ένστικτό σας και το ίδιο το μωρό σας. Το μωρό επικοινωνεί τις ανάγκες του μέσα από το κλάμα. Όταν κλαίει, σας λέει ότι χρειάζεται κάτι: αλλαγή πάνας, φαγητό, παρηγοριά, ύπνο, ζεστασιά, ησυχία ή μια αλλαγή περιβάλλοντος.
Η αγκαλιά σας σάς βοηθά να καταλάβετε τι χρειάζεται, ενώ ταυτόχρονα του προσφέρει άνεση και ασφάλεια. Το να βρίσκεται στην αγκαλιά σας ενισχύει τον δεσμό και την προσκόλληση. Αν χρησιμοποιείτε μάρσιπο, μπορείτε να φοράτε το μωρό σας, ώστε να νιώθει κοντά σας ενώ εσείς έχετε τα χέρια ελεύθερα για άλλες δραστηριότητες, όπως μια βόλτα, δουλειές ή ακόμη και να φάτε κάτι.
Θυμηθείτε όμως ότι είναι επίσης απολύτως εντάξει και σημαντικό για τη δική σας ευεξία να αφήνετε το μωρό σε ένα ασφαλές μέρος, όπως στην κούνια του ή στην αγκαλιά κάποιου άλλου φροντιστή, όταν χρειάζεστε ένα διάλειμμα ή πρέπει να κάνετε κάτι άλλο. Αυτό ισχύει ακόμη κι αν το μωρό κλαίει. Απλώς επιστρέψτε κοντά του το συντομότερο δυνατό για να του προσφέρετε ξανά την παρηγορητική σας επαφή.
Επιπλέον, αποφύγετε να κρατάτε το μωρό αγκαλιά αν νυστάζετε ή ετοιμάζεστε να κοιμηθείτε. Οι οδηγίες για τον ασφαλή ύπνο συνιστούν το μωρό να κοιμάται ανάσκελα, στο δικό του κρεβατάκι, και όχι στην αγκαλιά σας, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος ακούσιας ασφυξίας και συνδρόμου αιφνίδιου βρεφικού θανάτου.
Άλλοι τρόποι να παρηγορήσετε το μωρό σας
Η αγκαλιά είναι πραγματικά ανεκτίμητη για την παρηγοριά και τη φροντίδα ενός μωρού. Ωστόσο, υπάρχουν φορές που, ακόμη κι αφού έχουν καλυφθεί όλες οι βασικές ανάγκες, το μωρό μπορεί να συνεχίσει να κλαίει στην αγκαλιά σας.
Μην ανησυχείτε. Είναι απολύτως φυσιολογικό. Μπορείτε να δοκιμάσετε και άλλες τεχνικές χαλάρωσης, όπως να ελέγξετε αν κάτι το ενοχλεί, να ηρεμήσετε πρώτα εσείς με βαθιές αναπνοές, να το κουνήσετε απαλά, να του κάνετε μπάνιο, να βγείτε για λίγο έξω, να του βάλετε έναν ρυθμικό ήχο, να του μιλήσετε ή να του τραγουδήσετε.
Αν το μωρό εξακολουθεί να είναι ανήσυχο, ελέγξτε ξανά ότι όλες οι ανάγκες του έχουν καλυφθεί. Και αν τίποτα δεν λειτουργεί, θυμηθείτε ότι μερικές φορές τα μωρά απλώς κλαίνε, ό,τι κι αν κάνετε.
Εφόσον έχετε βεβαιωθεί ότι είναι καλά, το να το κρατάτε αγκαλιά, ακόμη κι αν συνεχίζει να γκρινιάζει, του δείχνει ότι είστε εκεί.
Και αυτό, τελικά, είναι αρκετό.
