Ένας από τους πρωταρχικούς στόχους των γονιών είναι να διδάξουν στα παιδιά τους την ανεξαρτησία.
Όμως, από τη μία για τα παιδιά δεν είναι εύκολο να γίνουν αυτάρκη και υπεύθυνα ή για τους γονείς να τα αφήσουν λίγο πιο ελεύθερα. Είναι πολλές φορές ενστικτώδες να κάνουν τα πράγματα ευκολότερα για τα παιδιά τους, να τα γλιτώνουν από λάθος και να μειώνουν την εμπειρία τους με την προσπάθεια ή την αποτυχία.
Ωστόσο, τα παιδιά χρειάζονται προκλήσεις ούτως ώστε να αναπτύξουν δεξιότητες, όπως επιμονή, το σθένος και η αυτοδυναμία που χρειάζονται για να μπορέσουν τελικά να λειτουργήσουν στον κόσμο μόνοι τους. Χρειάζεται χρόνος, προσπάθεια και εμπιστοσύνη για να καθοδηγήσετε το παιδί σας ώστε να γίνει πιο ανεξάρτητο, αλλά τα οφέλη αξίζουν πραγματικά. Απλώς να θυμάστε ότι όσο περισσότερα κάνετε εσείς για εκείνο, τόσο λιγότερα μπορεί να κάνει και να μάθει μόνο του.
Όταν έχετε να σκεφτείτε πώς να διδάξετε στο μικρό σας να κάνει κάτι μόνο του, πάρτε μία ανάσα και ρωτήστε ον εαυτό σας: Μπορεί να το κάνει αυτό μόνο του; Κάνω πολλά για αυτό; Η Μαρία Μοντεσσόρι έχει πει μία ατάκα, την οποία οφείλεις να έχετε στο μυαλό σας: «Ποτέ μη βοηθάς ένα παιδί με κάτι που νιώθει, ότι μπορεί να πετύχει μόνο του». Και ιδού μερικά απλά, καθημερινά πράγματα που το βοηθούν να γίνει περισσότερο ανεξάρτητο.
Αφήστε το να κάνει λάθη
Μπορεί αρχικά να μοιάζει κάπως αντιφατικό, το να αφήνουμε τα παιδιά να κάνουν λάθη θα τα διδάξει πώς να πετυχαίνουν στη ζωή. Όταν κάνουν ένα λάθος, ενημερώστε τα ότι δεν πειράζει και βοηθήστε τα να σκεφτούν τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαν να τα πάνε καλύτερα την επόμενη φορά. Εφόσον χρειάζεται, βρείτε μαζί στρατηγικές για τη διόρθωση του προβλήματος. Τα λάθη πρέπει να αντιμετωπίζονται θετικά, ως ευκαιρίες μάθησης.
Αυτή η αλλαγή νοοτροπίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε οτιδήποτε, από μικρά λάθη, όπως να μην πάρει ομπρέλα ενώ ο καιρός προβλέπει βροχή, μέχρι μεγαλύτερα, όπως να μην τα πάει καλά σε ένα διαγώνισμα, επειδή περίμενε ως το βράδυ για να διαβάσει. Το να τους επιτρέπουμε να νιώσουν οποιαδήποτε δυσφορία ή απογοήτευση συνοδεύει την επιλογή τους μπορεί να είναι δύσκολο. Ωστόσο, αυτό τα βοηθά να ευημερήσουν και μπορεί στην πραγματικότητα να βελτιώσει την αυτοεκτίμησή τους και την ικανότητά τους να αντιμετωπίζουν τις αντιξοότητες.
Είναι δύσκολο, ομολογουμένως, να βλέπετε το παιδί σας να παλεύει. Όμως, αν εστιάσετε στο να του διδάξετε, ότι η αποτυχία είναι απλά μία συνθήκη, τα βοηθάτε να αναπτύξουν μία ευρεία νοοτροπία, που θα μπορούν να υπερπηδούν εμπόδια με αυτοπεποίθηση και να κάνουν πιο συνετές επιλογές στο μέλλον.
Συμπεριλάβετέ το στις δουλειές του σπιτιού
Ενθαρρύνεται το παιδί σας να αναλαμβάνει μικρές δουλειές στο σπίτι, όπως να καθαρίζει τα παιχνίδια του ή να τακτοποιεί το δωμάτιό του. Βεβαιωθείτε, ότι του αναθέτετε δουλειές κατάλληλες για την ηλικία του και απαραίτητες. τα παιδιά με τον τρόπο αυτό γίνονται περισσότερο πρόθυμα να βοηθήσουν, όταν νιώθουν, ότι συμβάλλουν στις δουλειές του σπιτιού. Δεν χρειάζεται να αναλάβουν κάτι μεγάλο, απλως κάτι που να τα βάλει να σκεφτούν και να δημιουργήσουν ένα πλάνο. Για παράδειγμα, αν έχετε μία στοίβα με άπλυτα, ρωτήστε το παιδί τι θα μπορούσατε να κάνετε με αυτή. Ενθαρρύνετέ τα να φέρουν λίγα ρούχα στο πλυντήριο. Δείτε, αν μπορεί να σας βοηθήσει να τα βάλετε μέσα, ίσως και να θέλουν να πατήσουν το κουμπί. Όλα αυτά τα μικρά πράγματα είναι απαραίτητα για να ξεκινήσει το πλύσιμο των ρούχων και με τη συμπερίληψή του, το παιδί θα νιώσει ενδυναμωμένο.
Ελευθερία με όρια
Προσφέροντας ελευθερία σε λογικά επίπεδα και επιτρέποντας στο παιδί να κάνει επιλογές είναι ένας υπέροχος τρόπος να το ενδυναμώσετε, να χτίσει αυτοπεποίθηση στη λήψη αποφάσεων και να καλλιεργήσει την αίσθηση της υπευθυνότητας. Αυτό μπορεί να σημαίνει να ζητήσετε από το παιδί να αποφασίσει ποιο μπλουζάκι θα φορέσει ή να το αφήσετε να γυρίσει από το σχολείο στο σπίτι με τα πόδια μαζί με ένα φίλο/μία φίλη του. Όταν τα παιδιά παίρνουν αποφάσεις μόνα τους, τους δίνεται μία σημαντική ευκαιρία να σκεφτούν άμεσα και να βιώσουν τα φυσικά επακόλουθα.
Το να δίνουμε στα παιδιά πολλές ευκαιρίες να παίρνουν τις δικές τους αποφάσεις και να μαθαίνουν από τα λάθη τους είναι ένας τρόπος με τον οποίο οι γονείς μπορούν να δείξουν στα παιδιά ότι οι προτιμήσεις, οι ιδέες, οι επιθυμίες και οι ανάγκες τους γίνονται σεβαστές και έχουν αξία. Όσο περισσότερη εξάσκηση έχουν τα παιδιά στο να κάνουν επιλογές για τον εαυτό τους, τόσο το καλύτερο.
Να θυμάστε ότι, αν τα παιδιά έχουν πάρα πολλές επιλογές, μπορεί να κατακλυστούν. Έτσι, αντί να πείτε «Τι θέλεις να κάνουμε σήμερα;», ρωτήστε τα αν θα προτιμούσαν να πάνε στην παιδική χαρά ή για πεζοπορία. Προσπαθήστε να προσφέρετε δύο ή τρεις επιλογές με τις οποίες είστε άνετοι. Αυτό σας βοηθά να πείτε «ναι» σε όποια επιλογή κι αν διαλέξουν. Επίσης, φροντίστε να παρέχετε οποιαδήποτε υποστήριξη χρειάζεται, όπως επίβλεψη, κανόνες ή καθοδηγούμενες επιλογές, όταν τους δίνετε νέες ελευθερίες.
Να έχετε υπόψη ότι θα συμβούν και λάθη. Αυτό απλώς σημαίνει ότι το παιδί σας δεν είναι ακόμη απολύτως έτοιμο για το νέο προνόμιο. Σε αυτή την περίπτωση, να είστε έτοιμοι να παρέμβετε για να το κρατήσετε ασφαλές ή για να το βοηθήσετε να συμπεριφερθεί υπεύθυνα. Η απώλεια του προνομίου θα λειτουργήσει ως φυσική συνέπεια. Έτσι, αντί να εστιάζετε στο τι έκανε λάθος, προτιμήστε να το βοηθήσετε να αναπτύξει τις απαραίτητες δεξιότητες ώστε να μπορέσει να δοκιμάσει ξανά αυτή την ελευθερία στο μέλλον, όταν θα είναι έτοιμο.
Δώστε του χώρο
Τα παιδιά χρειάζονται χώρο για να μάθουν και να αναπτυχθούν. Και πολύ πιθανό να μην γίνουν περισσότερο ανεξάρτητα, αν δεν έχουν την ευκαιρία να το προσπαθήσουν. Ενθαρρύνετε την ανθεκτικότητα στο παιδί σας δίνοντάς του πολλές ευκαιρίες να εξερευνήσει χωρίς να είστε από πάνω του. Αν παίζει στο άλλο δωμάτιο, αφήστε το να παίξει χωρίς εσάς (ή αν θέλετε να ελέγξετε ότι όλα είναι εντάξει, κάντε το με διακριτικότητα). Αν πέσει στην αντίληψή σας μία διαφωνία με το αδελφάκι του ή φίλο/φίλη, δώστε του το χώρο και την ευκαιρία να το διευθετήσει παραγωγικά, προτού επέμβετε.
Δώστε του την ευκαιρία να περπατήσει λίγο πιο μπροστά από εσάς στο πεζοδρόμιο, χρησιμοποιώντας την κρίση σας ανάλογα με την κίνηση στον δρόμο και το πόσο έτοιμα είναι. Στείλτε το να φέρει την αλληλογραφία, αν το γραμματοκιβώτιό σας βρίσκεται σε ασφαλή απόσταση. Επιτρέψτε του να μπει μέσα στο καφέ, να παραγγείλει και να πληρώσει για το μεσημεριανό τους, ενώ εσείς παρακολουθείτε από ένα ασφαλές σημείο.
Προσπαθήστε να βρίσκετε τουλάχιστον έναν τρόπο κάθε μέρα με τον οποίο το παιδί σας μπορεί να καταφέρει κάτι «μόνο του», χωρίς να είστε ακριβώς δίπλα του. Αυτό μπορεί να είναι το να κρεμάσει το μπουφάν του, να ταΐσει τον σκύλο ή να ξαναφτιάξει το γεύμα του για το σχολείο.
Αποφύγετε την υπερ-διόρθωση
Όσο γίνεται, αποφύγετε να διορθώνετε συνεχώς το παιδί, ενώ προσπαθεί να κάνει κάτι ανεξάρτητο. Για παράδειγμα, αν του έχετε ζητήσει να στρώσει το κρεβάτι του και δεν το έχει κάνει τέλεια, μην του πείτε να το φτιάξει καλύτερα. Προσπαθήστε να έχετε συνεχώς κατά νου, ότι δεν είναι στόχος η τελειότητα. Σκοπός είναι να επιτρέψετε στο μικρό σας να πάρει μια ευθύνη για κάτι. Δεν θα θέλουν να συνεχίσουν την προσπάθεια, αν αισθάνονται, ότι δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες σας.
Σχεδιάστε τον χώρο σας με γνώμονα την ανεξαρτησία
Ο τρόπος που θα οργανώσετε τον χώρο σας θα έχει αντίκτυπο στην ικανότητα του παιδιού να ενεργεί ανεξάρτητο. Μπορεί το μικρό σας να φτάσει τα ποτήρια, τα κουτάλια, τα πηρούνια ή τις χαρτοπετσέτες; Μπορεί να γεμίσει το ποτηράκι του με νερό, αν διψάσει; Μπορεί να φτάσει τον νιπτήρα να πλύνει τα χέρια του χωρίς τη βοήθειά σας;
Σκεφτείτε τρόπους με τους οποίους μπορείτε να αυξήσετε τις πιθανότητες το παιδί σας να μπορεί να κάνει κάτι μόνο του. Για παράδειγμα, θα μπορούσατε να χρησιμοποιήσετε μια χαμηλότερη κρεμάστρα για τα ρούχα, ώστε να είναι πιο εύκολα προσβάσιμα. Προσθέστε ένα γαντζάκι στο ύψος των ματιών του για να κρεμά την τσάντα του μετά το σχολείο. Κρατήστε ένα σκαμπό κοντά στην κουζίνα, ώστε να μπορεί να παίρνει το σνακ του από το ψυγείο ή το ντουλάπι χωρίς βοήθεια.
