Η τεχνητή νοημοσύνη βρίσκεται πλέον στο κέντρο της καθημερινότητας των παιδιών, της εκπαίδευσης και της οικογενειακής ζωής.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο πώς χρησιμοποιείται, αλλά και ποιος τη σχεδιάζει, με ποιες αξίες και για ποιον σκοπό. Η Michele L. Jawando προσεγγίζει το θέμα με ρεαλισμό αλλά και ελπίδα, τονίζοντας ότι η τεχνολογία δεν είναι αναπόφευκτη μοίρα, αλλά ανθρώπινη επιλογή. Μέσα από την εμπειρία της στην τεχνολογία, στα πολιτικά δικαιώματα και στη μητρότητα, αναδεικνύει την ανάγκη για μια τεχνητή νοημοσύνη που δεν αντικαθιστά την ανθρώπινη σκέψη, αλλά ενισχύει την περιέργεια, την ταυτότητα και τη μοναδικότητα κάθε παιδιού.
Η Michele L. Jawando είναι πρώην στέλεχος της Google, δικηγόρος σε θέματα πολιτικών δικαιωμάτων και διευθύνουσα σύμβουλος του Omidyar Network, ενός οργανισμού κοινωνικής αλλαγής που δραστηριοποιείται στη διασταύρωση τεχνολογίας, δημοκρατίας και οικονομικών ευκαιριών.
Έχει καταθέσει ενώπιον του Κογκρέσου, έχει εμφανιστεί μαζί με τον Van Jones στο SXSW και έχει παρουσιαστεί σε μέσα όπως το Politico, το WIRED και το Associated Press. Παράλληλα, είναι συμπρόεδρος του Humanity AI, ενός συνασπισμού που φέρνει κοντά τη φιλανθρωπία, την εκπαίδευση και την κοινωνία των πολιτών, με στόχο να διαμορφωθεί ουσιαστικά το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης.
Είναι επίσης μητέρα τεσσάρων παιδιών, ηλικίας 15, 13, 11 και 7 ετών, με το μικρότερο να το αποκαλεί «παιδί της COVID περιόδου». Ζει σε ένα διαγενεακό νοικοκυριό με τον σύζυγο και τους γονείς της. Μιλά για όλα αυτά με ζεστασιά, ρεαλισμό και μια ελαφρά αίσθηση χιούμορ, σαν άνθρωπος που έχει πάψει να προσποιείται ότι η ζωή είναι απλή και έχει επιλέξει να τη βρίσκει ενδιαφέρουσα.
Η ανησυχητική στάση της Γενιάς Ζ απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη
Το πλαίσιο κάθε συζήτησης για τα παιδιά και την τεχνητή νοημοσύνη σήμερα είναι τα δεδομένα, τα οποία δεν είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Πρόσφατη μελέτη της Gallup έδειξε ότι ο ενθουσιασμός της Γενιάς Ζ για την τεχνητή νοημοσύνη μειώθηκε κατά 14 μονάδες μέσα σε έναν χρόνο. Το αίσθημα ελπίδας μειώθηκε κατά 9 μονάδες, ενώ ο θυμός αυξήθηκε κατά 9 μονάδες.
Αυτά τα στοιχεία δεν δείχνουν μια γενιά που ευημερεί στη σχέση της με την τεχνολογία.
Η Michele δεν εκπλήσσεται. Έζησε από κοντά την εποχή της κοινωνικής δικτύωσης, είδε τις επιπτώσεις της στα παιδιά και θεωρεί ότι τώρα υπάρχει η δυνατότητα να γίνει κάτι διαφορετικό.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι πεπρωμένο
Η βασική της θέση είναι ξεκάθαρη: «Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι πεπρωμένο. Είναι σχεδιασμός. Και αυτή τη φορά μπορεί να σχεδιαστεί κάτι καλύτερο, επειδή είναι πλέον γνωστά τα σοκ που προηγήθηκαν. Οι συνέπειες και ο πόνος των κοινωνικών δικτύων εξακολουθούν να είναι παρόντα. Υπάρχει ακόμη περιθώριο να αλλάξει αυτό που σχεδιάζεται».
Η άποψη αυτή δεν προέρχεται από αφέλεια. Η Michele έχει εργαστεί για χρόνια μέσα στο ίδιο το τεχνολογικό σύστημα. Στην Google συνεργάστηκε με την Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών των ΗΠΑ σε θέματα προσβασιμότητας, εξετάζοντας ποιοι πρέπει να συμμετέχουν στον σχεδιασμό ενός προϊόντος πριν αυτό κυκλοφορήσει. Είδε τι συμβαίνει όταν αυτοί οι άνθρωποι δεν βρίσκονται στο τραπέζι.
Μεγάλωσε ως λάτρης της επιστημονικής φαντασίας και της τεχνολογίας, βλέποντας το Star Trek ως παράδειγμα του τι θα μπορούσε να κάνει η τεχνολογία: όχι απλώς ταξίδια σε μακρινούς γαλαξίες, αλλά χρήση κάθε εργαλείου για την προστασία των ανθρώπων, την επίλυση προβλημάτων και την προσέγγιση μεταξύ τους.
Η τεχνολογία ως μέσο σύνδεσης
Στον πυρήνα της, η τεχνολογία υποτίθεται ότι υπάρχει για να φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά. Οι σιδηρόδρομοι, το τηλέφωνο και το πρώιμο διαδίκτυο συνδέονταν όλα με την ίδια βασική ερώτηση: πώς μπορούν οι άνθρωποι να πλησιάσουν ο ένας τον άλλο;
Σύμφωνα με τη Michele, αυτή η δυναμική αλλοιώθηκε. Η τεχνολογία στράφηκε προς το κέρδος, τον εθισμό και τα πιο προβληματικά ανθρώπινα ένστικτα. Ωστόσο, υποστηρίζει ότι υπάρχει ένας εντελώς διαφορετικός τρόπος να σχεδιαστεί και να χρησιμοποιηθεί.
Η τεχνητή νοημοσύνη, κατά την άποψή της, αποτελεί την ευκαιρία για να βρεθεί αυτός ο άλλος δρόμος. Όχι επειδή η ίδια η τεχνολογία είναι εγγενώς πιο ασφαλής, αλλά επειδή για πρώτη φορά υπάρχει ένας αρκετά ευρύς συνασπισμός ανθρώπων που γνωρίζουν πώς μοιάζει η αποτυχία στον τεχνολογικό σχεδιασμό και δεν είναι διατεθειμένοι να την επαναλάβουν.
Περισσότερες από 25 πολιτείες στις ΗΠΑ διαθέτουν ήδη κάποια μορφή νομοθεσίας για την τεχνητή νοημοσύνη. Παράλληλα, δημιουργούνται απρόσμενες συμμαχίες: εκκλησίες, μητέρες, ηλικιωμένοι και νέοι άνθρωποι. Ορισμένοι από τους φορείς που χρηματοδοτεί ο οργανισμός της περιλαμβάνουν εφήβους που χτίζουν νέες κοινωνικές εφαρμογές, επειδή θέλουν κάτι διαφορετικό από αυτό που κληρονόμησαν.
Η δύναμη των γονέων
Η Michele τονίζει ότι δεν θα υποτιμούσε ποτέ έναν γονέα. Οι γονείς, όπως λέει, είναι διατεθειμένοι να δώσουν τη μάχη μέχρι τέλους για τα παιδιά τους.
Αυτό το στοιχείο είναι κρίσιμο για τη συζήτηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη. Οι γονείς ήταν εκείνοι που, σε μεγάλο βαθμό, ανάγκασαν την κοινωνία να κατανοήσει βαθύτερα τι συνέβη με τα κοινωνικά δίκτυα. Ήταν οι πρώτοι που παρατήρησαν τις επιπτώσεις στα παιδιά τους και αναρωτήθηκαν τι ακριβώς συνέβαινε.
Αυτή η συλλογική μνήμη, σύμφωνα με τη Michele, ενεργοποιείται τώρα νωρίτερα στην περίπτωση της τεχνητής νοημοσύνης.
Tο κενό της περιέργειας
Παρά τη μείωση του ενθουσιασμού και την αύξηση του θυμού, υπάρχει ένα στοιχείο που η Michele θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό: το 49% των νέων της Γενιάς Ζ δηλώνει ακόμη ότι αισθάνεται περιέργεια για την τεχνητή νοημοσύνη. Σχεδόν οι μισοί νέοι εξακολουθούν να ενδιαφέρονται. Η αισιοδοξία μπορεί να μειώνεται, αλλά η περιέργεια παραμένει.
Η Michele το αποκαλεί «κενό της περιέργειας» και θεωρεί ότι έχει μεγαλύτερη σημασία από τους πιο ανησυχητικούς τίτλους. Η περιέργεια, όπως εξηγεί, συνδέεται με την κριτική σκέψη. Οι νέοι αναρωτιούνται τι συμβαίνει και αν αυτό που λαμβάνουν από την τεχνολογία ανταποκρίνεται πραγματικά σε αυτό που επιθυμούν.
Ως ψηφιακοί αυτόχθονες, έχουν δει τις επιπτώσεις των κοινωνικών δικτύων σε όλη τη διάρκεια της παιδικής τους ηλικίας. Γι’ αυτό είναι πλέον πιο απαιτητικοί. Δεν είναι αδιάφοροι. Θέλουν κάτι καλύτερο.
Το ένστικτο ότι κάτι δεν πάει καλά, ότι αυτό που προσφέρεται είναι ανεπαρκές ή «λίγο», σύμφωνα με τη Michele, είναι σωστό. Οι νέοι έχουν δίκιο να πιστεύουν ότι θα έπρεπε να υπάρχει κάτι περισσότερο.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Η πρώτη σύσταση της Michele προς τους γονείς είναι να παραμείνουν οι ίδιοι περίεργοι. Να προσπαθήσουν να καταλάβουν τι ακριβώς χρησιμοποιούν τα παιδιά και γιατί.
Δεν αρκεί η ερώτηση αν ένα παιδί χρησιμοποιεί Snapchat. Χρειάζεται να εξεταστεί τι του προσφέρει αυτή η πλατφόρμα, ποια ανάγκη καλύπτει και αν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις που δεν συλλέγουν μαζικά τα δεδομένα του.
Πριν υπάρξει καθοδήγηση, χρειάζεται να υπάρξει πραγματική κατανόηση.
Η δεύτερη σύσταση είναι πιο δύσκολη, αλλά ακόμη πιο σημαντική: οι γονείς έχουν περισσότερη δύναμη απ’ όση αισθάνονται. Οι εταιρείες ήδη κάνουν διαφορετικές επιλογές. Δημιουργούνται οικοσυστήματα γύρω από την υπεύθυνη τεχνολογία.
Η Michele αναφέρει την κοινωνική πλατφόρμα Spill, η οποία πήρε συνειδητή απόφαση να ρυθμίζει το περιεχόμενο με τρόπους που προστατεύουν τους χρήστες και στη συνέχεια εφάρμοσε αυτή την απόφαση στην πράξη. Οι καταναλωτές μπορούν να στραφούν προς επιλογές που είναι ασφαλέστερες, πιο ολιστικές και πιο υγιείς. Οι γονείς δεν είναι μόνοι. Υπάρχουν ήδη ολόκληρα οικοσυστήματα που χτίζονται προς αυτή την κατεύθυνση.
AI και σχολείο
Ένα από τα κεντρικά ερωτήματα αφορά τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από τα παιδιά για το σχολείο. Πώς μπορεί να εξηγηθεί η διαφορά ανάμεσα στη χρήση ενός εργαλείου και στην πλήρη ανάθεση της σκέψης σε αυτό;
Η Michele δεν δίνει ένα έτοιμο σενάριο απάντησης. Αντίθετα, επαναπλαισιώνει το ζήτημα. Κάθε παιδί που βρίσκεται σήμερα στο σχολείο έχει μεγαλώσει με μια συσκευή μπροστά του. Από τη μία πλευρά ακούει ότι ο χρόνος μπροστά στην οθόνη είναι κακός και ότι η τεχνολογία πρέπει να περιορίζεται. Από την άλλη, του δίνεται ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης για την τάξη. Τα μηνύματα είναι αντιφατικά. Και στη συνέχεια υπάρχει έκπληξη όταν τα παιδιά βρίσκουν τρόπους να εκμεταλλευτούν το σύστημα.
Το βαθύτερο πρόβλημα, σύμφωνα με τη Michele, είναι ότι εξακολουθούν να τίθενται ερωτήσεις στις οποίες η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί απλώς να απαντήσει. Πότε εκφωνήθηκε ο Λόγος του Γκέτισμπεργκ; Η τεχνητή νοημοσύνη γνωρίζει την απάντηση.
Το πραγματικό πεδίο σκέψης βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια: στις εντάσεις, στα διακυβεύματα, στη σημασία του γεγονότος σήμερα και στα ερωτήματα που κανείς δεν έχει σκεφτεί ακόμη να θέσει. Εκεί βρίσκεται η ουσιαστική σκέψη. Αν όμως τέτοιες ερωτήσεις δεν τίθενται, δεν μπορεί να προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι τα παιδιά δεν προσφέρουν τέτοιες απαντήσεις.
Η ατομική σοφία των παιδιών
Η Michele επισημαίνει ότι συχνά παραβλέπεται η ατομική σοφία των παιδιών. Δεν δημιουργείται αρκετός χώρος για την ερώτηση, για το άγνωστο, για το λάθος ή για τη στιγμή που ένα παιδί δεν καταλαβαίνει κάτι.
Τα παιδιά φοβούνται ότι κάποιος θα τα χαρακτηρίσει μη έξυπνα ή ότι δεν κατανοούν. Το ζητούμενο, επομένως, είναι να ξαναδημιουργηθούν χώροι για την ανθρώπινη πλευρά της μάθησης.
Αυτό είναι το σημείο στο οποίο επιστρέφει ξανά και ξανά. Το επιχείρημα δεν είναι απλώς ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη δημιουργικότητα. Είναι κάτι πιο συγκεκριμένο: αυτή η στιγμή αναγκάζει την κοινωνία να θέσει ένα μεγαλύτερο ερώτημα.
Τι είναι μοναδικό και σχεδόν ιερό σε κάθε παιδί; Ποια είναι η ιστορία που μόνο αυτό μπορεί να πει; Ποια είναι η προσωπική σοφία που κουβαλά και που κανένα μοντέλο δεν έχει εκπαιδευτεί να αναπαράγει;
Η τεχνολογία ως ενίσχυση, όχι ως αντικατάσταση
Η Michele τονίζει ότι η ταυτότητα, οι προσωπικές εμπειρίες και τα στοιχεία που ανήκουν αποκλειστικά σε κάθε άνθρωπο πρέπει να επανέλθουν στο κέντρο. Αυτά είναι η πραγματική νοημοσύνη.
Το ζητούμενο δεν είναι να αντικαταστήσει η τεχνολογία αυτά τα χαρακτηριστικά, αλλά να τα ενισχύσει.
Η σημερινή εποχή, κατά την άποψή της, αναγκάζει όλους να αναρωτηθούν τι σημαίνει να είναι κανείς άνθρωπος αυτή τη στιγμή. Τι είναι μοναδικό και ιδιαίτερο; Ποια είναι η ιστορία που μόνο ένα συγκεκριμένο άτομο μπορεί να αφηγηθεί;
Η εμπειρία μέσα από την οικογένεια
Η Michele εξετάζει αυτά τα ζητήματα και μέσα από την εμπειρία των δικών της παιδιών. Μία από τις κόρες της είναι αυτιστική. Στις πρώτες ημέρες του Roblox βρήκε εκεί την κοινότητά της: νευροδιαφορετικά παιδιά που μπορούσαν να παίζουν, να χτίζουν και να συνδέονται σε έναν χώρο με λιγότερες δυσκολίες από τις διαπροσωπικές κοινωνικές επαφές.
Εδώ η τεχνολογία λειτουργεί ως πραγματική προσαρμογή. Ως μέσο ένταξης, ως αίσθηση του ανήκειν.
Παράλληλα, η Michele βλέπει και την άλλη πλευρά. Η μητέρα της έχει υπάρξει στόχος διαδικτυακών απατών και χρειάστηκε να αντιμετωπίσει τις συνέπειες, με τη Michele να τη βοηθά ως δικηγόρος πολιτικών δικαιωμάτων και ως άνθρωπος που γνωρίζει πώς λειτουργούν αυτά τα συστήματα.
Η ίδια τεχνολογία που μπορεί να προσφέρει κοινότητα στην κόρη της μπορεί να αφαιρέσει τις αποταμιεύσεις της μητέρας της. Αυτή η διπλή όψη δεν αποτελεί αντίφαση. Είναι η ουσία του ζητήματος.
Το ερώτημα δεν είναι αν η τεχνολογία είναι καλή ή κακή. Το ερώτημα είναι πάντα για ποιον σχεδιάζεται και ποιος έχει το δικαίωμα να αποφασίζει.
Επιστροφή στο βάθος και στην ανθρώπινη ταυτότητα
Μετά από μια δεκαετία κατά την οποία τα κοινωνικά δίκτυα μετέτρεψαν σε μεγάλο βαθμό τους ανθρώπους σε δισδιάστατες, επιμελημένες εκδοχές του εαυτού τους, η ιδέα ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να οδηγήσει ξανά προς το βάθος αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Μπορεί να αποτελέσει αφορμή για επιστροφή στην ατομική ταυτότητα, στο ποιος είναι πραγματικά κάθε άνθρωπος πέρα από την εικόνα που προβάλλει σε μια ροή περιεχομένου.
Η Michele αντιμετωπίζει αυτή την προοπτική με αισιοδοξία. Θέλει να συμβάλει στον σχεδιασμό ενός καλύτερου μέλλοντος από αυτό που έχει παραδοθεί μέχρι σήμερα. Αυτό, όπως λέει, είναι κάτι για το οποίο αγωνίζεται καθημερινά, ιδίως για τα παιδιά της.
Και επιστρέφει ξανά στη δύναμη των γονέων. Οι γονείς, όταν πρόκειται για τα παιδιά τους, μπορούν να φτάσουν πολύ μακριά. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά, η γονεϊκότητα μεταμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο ένας άνθρωπος μάχεται για το μέλλον.
Πηγή: mother.ly
