Υπάρχουν στιγμές στη γονεϊκότητα που είναι βαθιά κοινές και αναγνωρίσιμες.
Εκείνες που κάνουν κάθε γονιό να σκέφτεται «το έχω ζήσει κι εγώ». Είναι οι μικρές, καθημερινές εμπειρίες των παιδιών που τελικά αποκτούν μεγάλη συναισθηματική βαρύτητα.
Μία από αυτές είναι όταν ένα παιδί νιώθει πως μένει εκτός. Εκτός από μια παρέα, από ένα παιχνίδι ή από μια ξεχωριστή στιγμή που φαίνεται να μοιράζονται όλοι οι υπόλοιποι. Συχνά προσπαθεί να το κρύψει, να δείξει ότι δεν το επηρεάζει, όμως πίσω από αυτή την προσπάθεια κρύβονται συναισθήματα απογοήτευσης, αμηχανίας και λύπης.
Και μαζί με το παιδί πληγώνεται και ο γονιός. Η στενοχώρια του παιδιού γίνεται άμεσα προσωπική υπόθεση. Γεννιούνται σκέψεις, ερωτήματα και μια έντονη ανάγκη προστασίας. Είναι από εκείνες τις στιγμές που ο γονιός αισθάνεται ότι δεν μπορεί να «διορθώσει» εύκολα αυτό που συμβαίνει, όσο κι αν το θέλει.
Στα πρώτα σχολικά χρόνια, γεγονότα που μοιάζουν απλά, όπως μια πρόσκληση σε ένα πάρτι γενεθλίων, αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Μέσα από τέτοιες εμπειρίες, τα παιδιά αρχίζουν να κατανοούν πιο βαθιά την έννοια της αποδοχής, της συμμετοχής και της απόρριψης.
Αυτές οι στιγμές έχουν βάρος γιατί αγγίζουν κάτι θεμελιώδες: την ανάγκη κάθε παιδιού να νιώθει ότι ανήκει. Και ταυτόχρονα, την ανάγκη κάθε γονιού να βλέπει το παιδί του να νιώθει ασφάλεια, αποδοχή και χαρά.
Συνεπώς, τι θα πρέπει να κάνεις, αν το παιδί σου δεν είναι στη λίστα με τα προσκεκλημένα στο πάρτι;
Διατήρησε την ψυχραιμία σου
Προτού εκραγείς στο ομαδικό chat με άλλες μαμάδες, πάρε μία βαθιά ανάσα. Τα παιδιά συχνά ψάχνουν στους γονείς τους να δουν πόσο μεγάλο είναι το πρόβλημα, λένε οι ψυχολόγοι. Η δική σου αντίδραση δίνει τον τόνο του προβλήματος. Αν έχεις μία συναισθηματική έκρηξη, φωνάξεις στον γονιό του άλλου παιδιού μπροστά στο δικό σου, δημιουργώντας ένα τερατώδες κοινωνικό δράμα, είναι πολύ πιθανό να του προκαλέσεις συναισθηματική κατάρρευση σχετικά με το γεγονός. Αυτή η στιγμή δεν αφορά μόνο το ότι το παιδί σου παραμερίζεται. Αφορά και εσένα και τις φορές που σε προσπέρασαν, σε διάλεξαν τελευταίο ή σε άφησαν απ’ έξω. Αυτές οι εμπειρίες δεν μένουν στο παρελθόν. Παραμένουν και μπορούν να διαμορφώσουν τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούμε ως ενήλικες και ως γονείς.
Συνεπώς, διαχειρίσου το με ψυχραιμία.
Άφησε το παιδί σου να νιώθει όπως θέλει
Όταν το παιδί σου αντιμετωπίζει μία δύσκολη στιγμή, το ένστικτο του γονιού είναι να πάει να διορθώσει, να το περιορίσει ή να αποσπάσει την προσοχή του από αυτό. Καλό θα είναι όσο γίνεται να αντισταθείς σε αυτό. Οι ειδικοί επισημαίνουν, ότι συνήθως τα κροίτσια τείνουν να εσωτερικεύουν την απόρριψη (οδηγούμενα στη θλίψη και το άγχος), ενώ τα αγόρια την εξωτερικεύουν αντιδρώντας έντονα ή με το να κλείνονται στον εαυτό τους. Το συμπέρασμα είναι ότι το να σε απορρίπτουν πληγώνει, αλλά το πώς αντιδρά κάθε παιδί σε αυτόν τον πόνο μπορεί να διαφέρει. Αντί να πείτε ΄κατι του τύπου: «οκ, δεν έγινε και τίποτα», που ακυρώνει την συναισθηματική αντίδραση στην απόρριψη, δοκιμάστε να πείτε: «τι είναι αυτό που σε πλήγωσε περισσότερο;», «Πώς νιώθεις για αυτό;»
Αφού απαντήσουν, καθησυχάστε τα λέγοντας: «Ναι, έχεις δίκιο σ’ αυτό. Νιώθω κι εγώ λύπη». Κι αυτό το τελευταίο βήμα είναι και το πιο καθοριστικό.
Όταν οι γονείς βοηθούν τα παιδιά να επεξεργαστούν δύσκολες κοινωνικές στιγμές, τα παιδιά αναπτύσσουν πιο δυνατές δεξιότητες διαχείρισης και μεγαλύτερη συναισθηματική νοημοσύνη. Μην τα εκβιάσετε να το ξεπεράσουν, ακόμη κι αν κάθε κύτταρο του σώματός σας θέλει να διώξει μακριά αυτό το πρόβλημα το συντομότερο δυνατό.
Μην καλέσεις τον άλλον γονιό
Η κατάσταση φαίνεται άδικη και πιθανότατα είναι. Όμως, το να αντιμετωπίσεις τον άλλον γονιό μπορεί προς στιγμήν να είναι ανακουφιστικό, αλλά τις περισσότερες φορές δεν έχει αίσια έκβαση. Στην καλύτερη, να δημιουργήσει ένα περίεργο συναίσθημα, όταν θα πηγαινοφέρνετε τα παιδιά σας στο σχολείο. Στη χειρότερη, μία οργισμένη ή γενικά αρνητική αντίδραση από εσένα, μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ στο παιδί σου κοινωνικά. Είναι πιθανό να σου βάλουν την ταμπέλα του γονιού που ψάχνεται για καβγά και να μην προσκληθεί ξανά το παιδί σου στο επόμενο πάρτυ.
Η παρέμβαση των γονιών μπορεί να είναι βοηθητική μόνο σε πολύ ιδιαίτερες περιπτώσεις, όπως όταν το παιδί σου είναι πραγματικά μπερδεμένο επειδή είναι στενός φίλος με το παιδί που έκανε το κάλεσμα — σε αυτή την περίπτωση μπορεί να χρειάζεται ο γονιός να επικοινωνήσει ήρεμα και ευγενικά για να καταλάβει τι συνέβη. Κατά τα άλλα, ο κοινωνικός κόσμος του παιδιού σου είναι δικός του να τον διαχειριστεί, με τη δική σου καθοδήγηση από το περιθώριο, όχι με παρέμβαση μέσα στο παιχνίδι.
Προσπάθησε να δεις την οπτική της άλλης οικογένειας
Από μία άλλη σκοπιά, είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσεις, ότι δεν μπορεί σε κάθε πάρτι να προσκαλούνται όλοι. Οι οικογένειες έχουν όρια, όπως οικονομικούς περιορισμούς ή περιορισμένο χώρο, κα τα παιδιά μπορεί να είναι επιλεκτικά για τους φίλους τους όσο μεγαλώνουνΚάποια σχολεία προτείνουν το «όλοι ή λίγοι» στις προσκλήσεις — δηλαδή, αν δεν καλέσεις όλη την τάξη, κράτησέ το σε πολύ μικρό κύκλο, ώστε να αποφευχθούν οι εμφανείς αποκλεισμοί.
Βοήθησε το παιδί σου να γίνει δυνατό ξανά
Οι εξαιρέσεις πληγώνουν, αλλά αυτό που πληγώνει περισσότερο είναι να νιώθει κανείς αβοήθητης. Έτσι, αν δεν μπορείς να διαχειριστείς τι συνέβη στο πάρτι κάποιου, μπορείς να βοηθήσεις το παιδί σου να ανακτήσει τον έλεγχό του και να νιώσει δυνατό ξανά. Δώσε του μερικές επιλογές όπως:
- «Θέλεις να μιλήσουμε περισσότερο για αυτήν την κατάσταση ή να κάνουμε ένα διάλειμμα;»
- «Θέλεις να πούμε ιδέες για το τι να κάνεις, αν κάποιος συμμαθητής σου το σχολιάσει στο σχολείο;»
- «Θέλεις να κάνουμε κάτι άλλο για διασκέδαση αυτήν την ημέρα;»
Προφανώς και δεν θα σβήσει τα συναισθήματα που μπορεί να νιώθει το παιδί, αλλά είναι μία πολύ καλή βοήθεια ενδυνάμωσης σε άλλους τομείς της ζωής του. Σχεδιάστε μία βόλτα για παγωτό, ένα βράδυ με ταινία ή να επιλέξει να φάει ό,τι θέλει, ώστε να αισθανθεί ξανά ξεχωριστό.
Δώσε νέο νόημα στην κατάσταση χωρίς να αγνοείς τα πληγωμένα συναισθήματα
Οι ψυχολόγοι αποκαλούν αυτή τη στρατηγική ενίσχυση της ανθεκτικότητας. Μην αρνείσαι τον πόνο, αλλά δώσε του ένα νέο, πιο διευρυμένο νόημα ή πλαίσιο μέσα από τον τρόπο που το σκέφτεσαι.
Καλό θα ήταν να υπενθυμίσεις στο παιδί σου ότι δύο πράγματα μπορούν να ισχύουν ταυτόχρονα.
- «Είναι άσχημο να μη σε καλούν.»
- «Και πάλι μπορείς να έχεις καλούς φίλους.»
Αυτό μπορεί να εμποδίσει μια οδυνηρή στιγμή από το να γίνει ολόκληρη η ταυτότητα κάποιου. Μπορείς ακόμη και να το βοηθήσεις να το δει ως κάτι ανθρώπινο και συνηθισμένο:
- «Αυτό δεν σημαίνει ότι οι άλλοι δεν σε συμπαθούν.»
- «Οι φιλίες αλλάζουν.»
- «Σε όλους συμβαίνει κάποιες φορές να μένουν απ’ έξω.»
Κατάλαβε τι πραγματικά συμβαίνει
Πριν θυμώσεις εκ μέρους του παιδιού σου, πάρε μια ανάσα και προσπάθησε να καταλάβεις την κατάσταση μιλώντας μαζί του.
Από την ηλικία των 4 ή 5 ετών, τα παιδιά ήδη πειραματίζονται με την κοινωνική δύναμη, όπως με το να αποφασίζουν ποιος μπορεί και ποιος δεν μπορεί να παίξει. Σε αυτή την ηλικία, ο αποκλεισμός συνήθως έχει να κάνει με ανωριμότητα και όχι με κακία. Στο δημοτικό όμως αυτό αρχίζει να αλλάζει.
Προσπάθησε να δεις αν πρόκειται για επαναλαμβανόμενο μοτίβο ή για μεμονωμένο περιστατικό. Σε κανέναν δεν αρέσει να βλέπει το παιδί του να μένει απ’ έξω μία, δύο ή τρεις φορές. Όμως, αν αυτό συμβαίνει κάθε μέρα στο σχολείο, τότε ίσως σημαίνει ότι το παιδί σου χρειάζεται βοήθεια στην κοινωνικοποίηση, ότι μπορεί να βιώνει bullying ή ότι χρειάζεται τη στήριξη ενός ειδικού ψυχικής υγείας για να επεξεργαστεί όσα νιώθει.
Παρότι πολλά παιδιά βιώνουν απόρριψη κάποια στιγμή, εκείνα με ΔΕΠΥ, αυτισμό ή ακόμη και έντονη συστολή μπορεί να δυσκολεύονται περισσότερο να διαβάσουν τα κοινωνικά σήματα, να ρυθμίσουν τα συναισθήματά τους ή να συμπεριφερθούν με τρόπους κοινωνικά αποδεκτούς. Αν ο αποκλεισμός είναι συνεχής ή σοβαρός, ενημέρωσε το σχολείο.
Θυμήσου ότι μαθαίνουν μια δεξιότητα
Ακόμη και αυτές οι επώδυνες εμπειρίες μπορούν να μετατραπούν σε μια ευκαιρία μάθησης. Το να μάθει κανείς ότι δεν θα τον περιλαμβάνει κάθε φιλία συνεχώς είναι μια σημαντική δεξιότητα ζωής.
Τα παιδιά που παίρνουν τώρα μικρές δόσεις δυσφορίας μπορεί αργότερα να γίνουν πιο ανθεκτικά, να αποκτήσουν καλύτερη προοπτική και να μάθουν να ξανασηκώνονται όταν η ζωή δεν πηγαίνει όπως θέλουν.
Τι έχει πραγματικά ανάγκη το παιδί σου τώρα
Όχι μια πρόσκληση στο πάρτι. Όχι ένα μαγικά δίκαιο σύστημα. Αυτό που χρειάζεται είναι ένας γονιός που μπορεί να παραμείνει ήρεμος, να αναγνωρίσει όσα νιώθει το παιδί, να το βοηθήσει να καταλάβει τι συμβαίνει και να του υπενθυμίζει σταθερά ότι η αξία του δεν καθορίζεται από μια λίστα καλεσμένων.
Το πάρτι θα τελειώσει μέσα σε λίγες ώρες. Όμως η ιστορία που θα πει το παιδί στον εαυτό του για το πώς διαχειρίστηκε την απογοήτευση θα μείνει μαζί του για πολύ, πολύ περισσότερο.
