Ο χωρισμός σηματοδοτεί το τέλος μιας σχέσης, όχι όμως και το τέλος της οικογένειας.
Όταν στη ζωή ενός γονέα εμφανίζεται μια νέα σχέση, γεννιούνται εύλογα ερωτήματα, με πιο σημαντικό ίσως το εξής: «πότε και πώς είναι σωστό να τη συστήσουμε στα παιδιά μας;»
Στατιστικές έχουν δείξει ότι οι μεικτές οικογένειες γενικά χρειάζονται περίπου 2-7 χρόνια για να σταθεροποιηθούν. Τα παιδιά χρειάζεται να βρουν τον εαυτό τους σε μία εντελώς νέα συνθήκη, όπου μπαίνουν στο παιχνίδι διάφοροι παράγοντες: εξοντωτικές ρουτίνες, συνισθηματικό βάρος, νέοι ρόλοι, προσαρμογή με νέους ανθρώπους γύρω τους και ούτω καθεξής.
Ποια είναι η βασικότερη πρόκληση για τις μεικτές οικογένειες; Η πρώτη και κύρια δυσκολία δεν είναι ένα πράγμα αλλά ένας συνδυασμός παραγόντων. Οι μεικτές οικογένειες έχουν περίπλοκες δομές: πολλαπλές σχέσεις, συναισθήματα απώλειας, εξιδανικευμένες προσδοκίες και μία μεγάλη ποικιλία συναισθηματικών απαιτήσεων.
Μία «συνηθισμένη παγίδα» σε αυτού του τύπου τη σχέση είναι να προσπαθείς να λειτουργήσεις σαν μια συμβατική οικογένεια, χωρίς να αναγνωρίζεις σωστά τη μοναδική φύση της νέας αυτής συμφωνίας.
Αναπόφευκτα αυτό οδηγεί σε απογοητεύσεις, συναισθηματική απομάκρυνση και συχνά σε διάλυση της σχέσης. Κι αυτό δεν συμβαίνει, επειδή είναι καταδικασμένη να αποτύχει, αλλά επειδή η κατάσταση απαιτεί βαθιά επίγνωση και προσπάθεια να στηριχτούν μέσα από αγάπη, ειλικρίνεια και μια ευρύτερη οπτική.
Πότε και πώς να συστήσεις τη νέα σου σχέση στα παιδιά;
Δεν υπάρχει συγκεκριμένη ημερομηνία ή χρονικό πλαίσιο που κάνει αυτήν την στιγμή ιδαντική. Το κλειδί είναι να έχουν τα παιδιά χρόνο για να βιώσουν την συναισθηματική αυτή διαδικασία του χωρισμού των γονιών τους. Αν αυτή η πρώτη αλλαγή δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη, το να προσθέσεις κάτι άλλο μπορεί να είναι συντριπτικό γα αυτά. Είναι επίσης χρήσιμο να αναωτηθείς, αν η σχέση σου με το νέο αυτό πρόσωπο στη ζωή σου είναι σταθερό και μακροχρόνιο.
Σε κάθε περίπτωση το να συστήσεις έναν άλλον άνθρωπο στα παιδιά σου θα πρέπει να γίνει με ειλικρίνεια, με γλώσσα κατάλληλη για την ηλικία τους και χωρίς βιασύνη, αλλά και χωρίς να κρύψεις κάτι που μπορεί να κλονίσει την εμπιστοσύνη τους. Κι αυτό γιατί τα παιδιά έχουν έντονη διαίσθηση. Και όταν οι γονείς ενεργούν αυθεντικά και είναι παρόντες, νιώθουν ασφάλεια.
Συνεπώς, όταν φτάσει αυτή η ώρα, είναι σημαντικό να γίνει φυσικά. Θα βοηθήσει πολύ αν η συνάντηση γίνει σε ουδέτερο χώρο, παρά στο σπίτι. Επίσης, αν είναι επικεντρωμένη γύρω από μία διασκεδστική δραστηριότητα που αρέσει στα παιδιά, τότε όλα θα γίνουν με έναν πιο ευχάριστο τρόπο.
Η μη ρεαλιστική απαίτηση
Ωστόσο προσοχή: Το να περιμένεις ότι θα αγαπήσεις τα παιδιά σου (αν έχεις) και τα παιδιά του ή της συντρόφου σου εξίσου είναι μια μη ρεαλιστική απαίτηση.
Μην παρατείνεις την πρώτη συνάντηση… και είναι επίσης σημαντικό να έχεις μιλήσει στα παιδιά εκ των προτέρων για τον νέο σύντροφο, ώστε να έχουν προλάβει να τον γνωρίσουν από απόσταση.
Είναι απαραίτητο να υπάρχει καλή σχέση με τα παιδιά του/της νέου/ας συντρόφου;
Δεν είναι απαραίτητη μια άμεση ή τέλεια σύνδεση, αλλά είναι κρίσιμο να υπάρχει σεβασμός και μια σχέση που μπορεί να χτιστεί με αυθεντικότητα. Η προσδοκία να αγαπά κανείς εξίσου τα δικά του παιδιά και τα παιδιά του συντρόφου του είναι μη ρεαλιστική. Η αγάπη χτίζεται και οι δεσμοί είναι διαφορετικοί. Το σημαντικό δεν είναι να προσποιείσαι μια αγάπη που δεν νιώθεις ακόμη, αλλά να δείχνεις συναισθηματική διαθεσιμότητα ώστε να δημιουργηθεί σταδιακά μια γνήσια και σεβαστική σχέση.
Μπορούν να υπάρχουν προβλήματα ανάμεσα στα παιδιά των δύο συντρόφων που ζουν μαζί;
Είναι πολύ συνηθισμένο. Ακόμη κι αν τα παιδιά τα πήγαιναν καλά πριν, η συγκατοίκηση αλλάζει τα πάντα. Από “φίλοι” γίνονται “θετά αδέλφια”, κάτι που φέρνει νέες ζήλιες, ανταγωνισμούς και φόβους. Το κλειδί είναι η συναισθηματική στήριξη, η επιβεβαίωση των συναισθημάτων τους, η μείωση των προσδοκιών των ενηλίκων και ο σεβασμός στον ρυθμό τους. Συχνά τους επιβάλλουμε μια εξιδανικευμένη εικόνα συμβίωσης που δεν ταιριάζει στις πραγματικές τους ανάγκες. Η ακρόαση, η ευελιξία και ο αποκλειστικός χρόνος με τον κάθε γονέα μπορούν να κάνουν τεράστια διαφορά.»
Η γνωριμία με έναν/μία νέο/α σύντροφο πρέπει να γίνεται με ειλικρίνεια, με λόγια κατάλληλα για την ηλικία του παιδιού και χωρίς βιασύνη, αλλά και χωρίς να κρύβονται πράγματα που θα μπορούσαν να κλονίσουν την εμπιστοσύνη του παιδιού.
Είναι επίσης σημαντικό να μην παρεμβαίνουμε στις συγκρούσεις των παιδιών σαν δικαστές. Αντίθετα, να ακούμε όλες τις πλευρές, να κατανοούμε πώς νιώθει ο καθένας και να τα βοηθάμε να βρουν λύσεις, ώστε να συμμετέχουν ενεργά στην επίλυση των προβλημάτων.
Όταν τα παιδιά νιώθουν ότι οι ενήλικες δεν παίρνουν το μέρος κανενός, αλλά ότι όλοι ακούγονται και λαμβάνονται υπόψη, οι συγκρούσεις μειώνονται και περιορίζεται ο ανταγωνισμός. Ο αποκλειστικός χρόνος με κάθε γονέα βοηθά επίσης στη μείωση της ζήλιας.
Όταν το νέο ζευγάρι αποκτά παιδί, βελτιώνεται το κλίμα ανάμεσα στα υπόλοιπα παιδιά;
Εξαρτάται. Ένα κοινό παιδί μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο ένωσης, αλλά και ως παράγοντας νέων εντάσεων, αν τα άλλα παιδιά νιώσουν ότι δεν λαμβάνουν την ίδια αγάπη ή προσοχή. Το κλειδί είναι να αποφευχθούν οι διακρίσεις και να διασφαλιστεί ότι όλα τα παιδιά -του ενός και του άλλου γονέα- νιώθουν ότι έχουν μια μοναδική και σημαντική θέση στη νέα οικογένεια.
Ένα κοινό παιδί μπορεί να ενώσει, αλλά και να εντείνει εντάσεις αν τα άλλα παιδιά νιώσουν παραμελημένα.
Η κατάσταση γίνεται πιο σύνθετη όταν τα μεγαλύτερα παιδιά φεύγουν για να μείνουν με τον άλλον γονέα και βλέπουν ότι το μικρότερο αδελφάκι μένει πάντα στο σπίτι. Αυτό συχνά ενισχύει τη συνηθισμένη ζήλια που εμφανίζεται με τον ερχομό ενός νέου παιδιού.
Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή, προετοιμασία και στήριξη, ώστε να μη νιώσουν παραγκωνισμένα κατά τη διάρκεια της προσαρμογής τους στο νέο μέλος της οικογένειας.
