Ένα όμορφο χαμόγελο ξεκινά από τη σωστή ανάπτυξη των δοντιών και των γνάθων ήδη από την παιδική ηλικία.
Η έγκαιρη αναγνώριση των ορθοδοντικών προβλημάτων βοηθά ώστε κάθε παιδί να έχει την κατάλληλη φροντίδα, την κατάλληλη στιγμή.
Τα ορθοδοντικά προβλήματα σχετίζονται με ανωμαλίες στη θέση των δοντιών, δηλαδή με τον τρόπο που αυτά είναι τοποθετημένα στις γνάθους, αλλά και με το πώς έρχονται σε επαφή μεταξύ τους, είτε στην ίδια είτε στην απέναντι γνάθο.
Όπως αναφέρει ο παιδίατρος, Κυριάκος Δουλγέρης, στις παθολογικές καταστάσεις, η έγκαιρη αναγνώριση του προβλήματος έχει μεγάλη σημασία, καθώς μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη πιο σύνθετων δυσκολιών στο μέλλον.
Σκελετικά προβλήματα
Τα σκελετικά προβλήματα αφορούν το υπόβαθρο πάνω στο οποίο στηρίζονται τα δόντια, δηλαδή την άνω ή την κάτω γνάθο.
Ιδανικά, η άνω και η κάτω γνάθος θα πρέπει να βρίσκονται σε αρμονική σχέση μεταξύ τους. Όταν η κάτω γνάθος βρίσκεται πολύ πιο μπροστά ή πολύ πιο πίσω από την άνω γνάθο, τότε δημιουργείται μία σκελετική ορθοδοντική ανωμαλία.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο προγναθισμός της κάτω γνάθου.
Οδοντικά προβλήματα
Στα οδοντικά προβλήματα, ο σκελετός των γνάθων μπορεί να είναι φυσιολογικός, όμως τα δόντια ενδέχεται να μην έχουν αρκετό χώρο για να ανατείλουν σωστά ή να παρουσιάζουν κλίσεις που δημιουργούν λειτουργικά ή έντονα αισθητικά προβλήματα.
Ποια είναι τα συχνότερα οδοντικά προβλήματα;
Τα πιο συχνά οδοντικά προβλήματα που μπορεί να παρατηρηθούν στα παιδιά είναι:
- Συγγενώς ελλείποντα δόντια, όταν δηλαδή δεν υπάρχει το μόνιμο δόντι.
- Ανωμαλίες στο σχήμα των δοντιών ή ύπαρξη υπεράριθμων δοντιών.
- Παρεμπόδιση της ανατολής, λόγω σκληρωτικού οστού ή ινώδους ούλου.
- Έκτοπη ανατολή, όταν ένα μόνιμο δόντι βγαίνει σε λάθος θέση.
- Πρόωρη απώλεια νεογιλών δοντιών, συχνά λόγω τραυματισμών.
Πότε πρέπει να απευθυνθούμε έγκαιρα στον παιδο-οδοντίατρο;
Η έγκαιρη επίσκεψη στον παιδο-οδοντίατρο είναι σημαντική όταν παρατηρηθούν ορισμένες ενδείξεις στην ανάπτυξη των δοντιών του παιδιού.
Αρχικά, χρειάζεται έλεγχος όταν υπάρχει μεγάλη απόκλιση στον χρόνο ανατολής των δοντιών. Αν κάποια δόντια λείπουν και έχει περάσει αρκετά το διάστημα στο οποίο θα έπρεπε φυσιολογικά να έχουν εμφανιστεί στο στόμα, καλό είναι να γίνεται αξιολόγηση.
Επίσης, προσοχή χρειάζεται όταν υπάρχει ασυμμετρία στην ανατολή των δοντιών. Συνήθως, μέσα σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα, περίπου έως 6 μήνες, θα πρέπει να έχουν φυτρώσει συμμετρικά τα ίδια δόντια και στις δύο πλευρές του στόματος.
Έλεγχος χρειάζεται και όταν ένα παιδί βγάζει πολύ νωρίς ή πολύ αργά τα μόνιμα δόντια. Σε αυτή την περίπτωση είναι χρήσιμο να θυμηθούμε πότε εμφανίστηκαν τα πρώτα νεογιλά δόντια. Αν και εκείνα εμφανίστηκαν καθυστερημένα, είναι πιθανό και τα μόνιμα δόντια να ανατείλουν αργότερα.
Ακόμη, όταν κάποια από τα πίσω νεογιλά δόντια παραμένουν στο στόμα ενώ ταυτόχρονα ανατέλλουν τα μόνιμα δόντια, ο οδοντίατρος μπορεί να χρειαστεί να παρέμβει ώστε να απομακρύνει το παλιό δόντι.
Τέλος, όταν χαθούν πρόωρα νεογιλά δόντια σε παιδιά προσχολικής ηλικίας, για παράδειγμα λόγω τραυματισμού, είναι απαραίτητη η εκτίμηση από ειδικό. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί μηχάνημα διατήρησης χώρου, μία ειδική συσκευή που βοηθά ώστε να μη χαθεί πολύτιμος χώρος και να μπορέσουν τα μόνιμα δόντια να ανατείλουν σωστά.
Ο χαλινός του άνω χείλους και το κενό ανάμεσα στα μπροστινά δόντια
Ένα συχνό ερώτημα των γονιών αφορά τον χαλινό του άνω χείλους και το αν αυτός προκαλεί ή επιδεινώνει το κενό ανάμεσα στους άνω τομείς.
Η σύγχρονη προσέγγιση υποστηρίζει ότι η κλινική εικόνα από μόνη της δεν αποτελεί επαρκή λόγο για να γίνει εκτομή του χαλινού. Το κενό ανάμεσα στα δόντια δεν διορθώνεται απλώς με την κοπή του χαλινού.
Αν υπάρξει ανάγκη εκτομής λόγω λειτουργικού προβλήματος, αυτή συνήθως πραγματοποιείται μετά την ηλικία των 12 ετών και σε συνδυασμό με ορθοδοντική θεραπεία.
Είναι τα ορθοδοντικά προβλήματα πραγματικό πρόβλημα υγείας;
Ένα ακόμη συχνό ερώτημα είναι αν τα ορθοδοντικά προβλήματα αποτελούν πραγματικό πρόβλημα υγείας και αν είναι πάντα απαραίτητη η ορθοδοντική θεραπεία.
Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχουν ισχυρά δεδομένα που να δείχνουν ότι τα ορθοδοντικά προβλήματα από μόνα τους προδιαθέτουν σε τερηδόνα ή περιοδοντική νόσο, εφόσον βέβαια τηρούνται σχολαστικά οι κανόνες στοματικής υγιεινής και το παιδί ακολουθεί σωστή διατροφή, με περιορισμό της ζάχαρης.
Επίσης, δεν φαίνεται να υπάρχει άμεση συσχέτιση ανάμεσα στα ορθοδοντικά προβλήματα και σε διαταραχές λόγου ή ομιλίας.
Εκεί όπου η ορθοδοντική θεραπεία μπορεί να προσφέρει σημαντικό όφελος είναι στο αισθητικό κομμάτι. Η εικόνα του χαμόγελου συνδέεται στενά με την ποιότητα ζωής, την κοινωνικότητα, την αυτοπεποίθηση και την εικόνα που έχει το παιδί για τον εαυτό του.
Πότε πρέπει να γίνει η πρώτη ορθοδοντική εκτίμηση;
Κάθε παιδί μετά την ηλικία των 8 ετών, όταν έχει ολοκληρωθεί η πρώτη φάση του οδοντικού φραγμού, μπορεί να εξεταστεί από ορθοδοντικό.
Η πρώτη αυτή εκτίμηση βοηθά να καθοριστεί αν υπάρχει ανάγκη παρέμβασης, καθώς και ποια είναι η κατάλληλη χρονική στιγμή για να ξεκινήσει οποιαδήποτε ορθοδοντική θεραπεία.
Γιατί η έγκαιρη παρέμβαση είναι καθοριστική;
Η έγκαιρη ορθοδοντική αξιολόγηση μπορεί να προσφέρει πολλά οφέλη στην ανάπτυξη του παιδιού.
Πρώτον, βοηθά στη σωστή καθοδήγηση της ανάπτυξης των γνάθων, καθώς ο γιατρός μπορεί να αξιοποιήσει τη φυσιολογική ανάπτυξη των οστών του παιδιού.
Δεύτερον, συμβάλλει στη δημιουργία του απαραίτητου χώρου για τα μόνιμα δόντια, προλαμβάνοντας τον έντονο συνωστισμό και βοηθώντας τα δόντια να ανατείλουν στη σωστή τους θέση.
Επιπλέον, μπορεί να διορθώσει σοβαρά προβλήματα σύγκλεισης, όπως η σταυροειδής σύγκλειση, η προεξοχή των άνω δοντιών ή η ανοιχτή δήξη.
Τέλος, η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να μειώσει την πιθανότητα πιο σύνθετων θεραπειών στο μέλλον, όπως εξαγωγές μόνιμων δοντιών ή ακόμη και γναθοχειρουργικές επεμβάσεις στην ενήλικη ζωή.
Η σωστή και έγκαιρη αξιολόγηση δεν σημαίνει απαραίτητα άμεση θεραπεία. Σημαίνει, όμως, ότι το παιδί παρακολουθείται την κατάλληλη στιγμή, ώστε κάθε απόφαση να λαμβάνεται με βάση τις πραγματικές του ανάγκες.
