Όσο δημοφιλή κι αν έχουν γίνει τα video games, άλλο τόσο παραμένουν αμφιλεγόμενα.
Οι γονείς τα αγαπούν, γιατί διασκεδάζουν τα παιδιά, τους δίνουν έναν ακόμη τρόπο να κοινωνικοποιούνται και ίσως ενισχύουν δεξιότητες, όπως ο συντονισμός κινήσεων και η επίλυση προβλημάτων. Ταυτόχρονα, οι ίδιοι γονείς δεν μπορούν να κρύψουν ότι τα «βλέπουν στραβά», όταν το παιδί κλείνεται στο δωμάτιο και παίζει όλη μέρα, κάνοντάς τους να αναρωτιούνται αν θα ήταν καλύτερα να βρίσκεται έξω ή να διαβάζει ένα βιβλίο.
Οι γονείς, επίσης, δεν μπορούν να αρνηθούν ότι όταν το παιδί είναι απορροφημένο σε ένα παιχνίδι, οι ενήλικες κερδίζουν πολύτιμο χρόνο για να τελειώσουν δουλειές στο σπίτι ή ακόμη και λίγα λεπτά πραγματικής ξεκούρασης.
Παράλληλα όμως, πολλοί ανησυχούν δικαιολογημένα για τα βιντεοπαιχνίδια, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για έκθεση σε όπλα και βία.
Και αυτό αποτελεί έναν διαρκή φόβο για τους γονείς, κάνοντάς τους να αναρωτιούνται: Παίζουν ρόλο τα βιντεοπαιχνίδια; Πόσο αυστηρά πρέπει να τα περιορίζουν, ειδικά για αγόρια 9 ετών και άνω; Γονείς μίλησαν με ειδικούς και με άλλους γονείς για τα επιχειρήματα υπέρ και κατά.
Επιχείρημα 1: Τα βιντεοπαιχνίδια κάνουν καλό στα αγόρια
Τα βιντεοπαιχνίδια, είτε μας αρέσει είτε όχι, αποτελούν βασικό κομμάτι της σύγχρονης ζωής για πολλά μικρά αγόρια, είτε έρχονται σε επαφή με αυτά μέσω φίλων είτε μέσω διαφήμισης. Και η πραγματικότητα είναι ότι μπορούν να έχουν πραγματικά οφέλη.
Τα παιδιά κάνουν φίλους μέσα από τα παιχνίδια
Ειδικά όταν μιλάμε για μικρά αγόρια, έρευνες έχουν δείξει ότι τα βιντεοπαιχνίδια μπορεί να λειτουργούν ως ένας σύγχρονος δρόμος προς τις φιλίες, σε μια περίοδο όπου συζητείται έντονα η «επιδημία» ανδρικής μοναξιάς.
Ο Δρ. Ζισάν Καν, παιδοψυχίατρος και περιφερειακός ιατρικός διευθυντής στη Mindpath Health, λέει ότι υπάρχουν πολλοί καλοί λόγοι να παίζουν τα αγόρια βιντεοπαιχνίδια.
«Τα βιντεοπαιχνίδια είναι το σύγχρονο ισοδύναμο του αυτοσχέδιου παιχνιδιού στη γειτονιά: ένα μέρος για ανταγωνισμό, σύνδεση και πειραματισμό με την ταυτότητα. Τα παιχνίδια πολλών παικτών και τα συνεργατικά παιχνίδια μπορούν να δυναμώσουν τις φιλίες, ειδικά για παιδιά που δυσκολεύονται κοινωνικά εκτός διαδικτύου, δίνοντάς τους μια κοινή δραστηριότητα και έναν τρόπο αλληλεπίδρασης με χαμηλή πίεση», εξηγεί.
Δημιουργικότητα, επίλυση προβλημάτων και γνωστική ενίσχυση
Αυτό δεν είναι το μοναδικό θετικό που μπορούν να φέρουν τα παιχνίδια στη ζωή ενός αγοριού. Έρευνες δείχνουν ότι τα βιντεοπαιχνίδια, ιδιαίτερα παιχνίδια «χτισίματος» όπως το Minecraft, μπορούν να οξύνουν τη δημιουργικότητα και την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων.
Ο Δρ. Καν συμφωνεί και προσθέτει ότι ορισμένα παιχνίδια μπορούν να ενισχύσουν τη γνωστική ανάπτυξη. «Ορισμένα παιχνίδια φαίνεται να υποστηρίζουν την προσοχή, τις οπτικοχωρικές δεξιότητες και την επίλυση προβλημάτων, και κάποιες μελέτες συνδέουν το τακτικό gaming με καλύτερη απόδοση σε συγκεκριμένες γνωστικές εργασίες», λέει.
Ο Αμερικανός ΜακΓκι, ιδρυτής των Plushie Dreadfuls και σχεδιαστής βιντεοπαιχνιδιών, είναι και γονιός και έχει ζυγίσει κόστη και οφέλη του gaming. «Τα παιχνίδια είναι εξαιρετικά για να ακονίζουν αυτές τις ικανότητες, και έχουμε σίγουρα παρατηρήσει ότι το παιδί μας ξεχωρίζει σε αυτά σε σύγκριση με φίλους του που δεν παίζουν παιχνίδια. Το ίδιο όφελος υπάρχει και από ορισμένα εκπαιδευτικά παιχνίδια και βίντεο, ένας ακόμη τομέας όπου έχουμε προσέξει σημαντική διαφορά ανάμεσα στα παιδιά μας και σε εκείνα που δεν έχουν πρόσβαση σε αυτού του τύπου τους πόρους», λέει.
Αφορμές για συζητήσεις στο σπίτι
Παρότι το gaming δεν είναι τέλειο, η υπεύθυνη ενασχόληση μπορεί να ανοίγει χώρο για συζητήσεις μέσα στην οικογένεια γύρω από αξίες, θάρρος, το τι πρέπει να κάνει ένα παιδί αν δει επιβλαβές ή τρομακτικό περιεχόμενο και πώς να το μοιραστεί με έναν έμπιστο ενήλικα.
Σχεδόν αναγκαστικά, ωθεί και σε συζητήσεις για πρόγραμμα, όρια και μέτρο. Υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι τα παιχνίδια μπορούν να βελτιώσουν τις ενδοοικογενειακές σχέσεις, επειδή δημιουργούν περισσότερες αφορμές για διάλογο γύρω από την ασφαλή και υπεύθυνη χρήση.
Επιχείρημα 2: Το μέτρο είναι το κλειδί για τα αγόρια
Ο ΜακΓκι λέει ότι στο σπίτι του το μέτρο είναι βασικός κανόνας και ότι τα όρια χρόνου οθόνης συνδέονται με χρόνο μάθησης. Τριάντα λεπτά παιχνιδιού πρέπει να «ισοφαρίζονται» με τριάντα λεπτά εκπαιδευτικού gaming ή εκπαιδευτικού βίντεο. Σε πολλές οικογένειες υπάρχει αντίστοιχη λογική, για παράδειγμα σύνδεση του χρόνου παιχνιδιού με χρόνο ανάγνωσης.
Μία πρώην εκπαιδευτικός, ειδική στο parenting γύρω από τον χρόνο οθόνης και ιδρύτρια του Play. Learn. Thrive., συμφωνεί ότι το μέτρο είναι απολύτως καθοριστικό. «Ο μεγαλύτερός μου είναι 10 και δεν του επιτρεπόταν να παίξει βιντεοπαιχνίδια μέχρι τα 8. Όταν τα εισαγάγαμε, περιορίσαμε τον χρόνο του σε 30 έως 45 λεπτά, 2 έως 3 φορές την εβδομάδα, μετά από συζητήσεις μαζί του για το τι θεωρούσαμε όλοι λογικό», λέει.
Ο ΜακΓκι, πέρα από τα όρια, τονίζει ότι είναι πάντα στο ίδιο δωμάτιο όσο παίζει ο γιος του. «Όπως με κάθε μορφή μέσων, οι γονείς πρέπει να εμπλέκονται στην επιλογή και στο παίξιμο αυτών των παιχνιδιών. Θεωρώ ότι το να παίζω διάφορα παιχνίδια πολλών παικτών, όπου είμαι στο ίδιο δωμάτιο με τον γιο μου και μιλάμε για την εμπειρία καθώς τρέχουμε και παίζουμε μαζί, είναι εκπαιδευτικό για εκείνον και διασκεδαστικό για εμάς τους δύο», λέει.
Ο Δρ. Καν συνοψίζει ότι τα οφέλη τείνουν να φαίνονται όταν το gaming συμπληρώνει μια ισορροπημένη ζωή με ύπνο, σχολείο, σωματική δραστηριότητα, δια ζώσης φιλίες και οικογενειακό χρόνο, αντί να τα αντικαθιστά.
Επιχείρημα 3: Το gaming μπορεί να είναι επικίνδυνο
Αν κάποιος γονιός διστάζει να εισαγάγει τα βιντεοπαιχνίδια, υπάρχει ένα ισχυρό επιχείρημα υπέρ της αποφυγής.
Ορισμένα παιχνίδια έχουν στοιχεία εθισμού
Ο Δρ. Καν βάζει έναν σημαντικό αστερίσκο: σύμφωνα με πολλές μελέτες, τα βιντεοπαιχνίδια μπορούν να γίνουν ιδιαίτερα εθιστικά. Πολλά είναι σχεδιασμένα έτσι ώστε να «κολλάνε», ζητώντας πολλά από έναν αναπτυσσόμενο εγκέφαλο που δυσκολεύεται να ξεχωρίσει αυτό που απλώς ευχαριστεί από αυτό που πραγματικά ωφελεί.
Επιπλέον, όπως λέει, τίτλοι που βασίζονται σε loot boxes, συνεχή microtransactions ή «μηχανισμούς τύπου καζίνο» μπορούν να αυξήσουν τις οικονομικές εντάσεις στο σπίτι και να καλλιεργήσουν μια προβληματική σχέση με το ρίσκο και την ανταμοιβή. Σε πρακτικό επίπεδο, παιδιά μπορεί να χρησιμοποιήσουν κάρτες γονέων για αγορές μέσα στο παιχνίδι ή να αγοράσουν εφαρμογές χωρίς άδεια, πιέζοντας τους οικογενειακούς πόρους.
Η Γκάλο λέει ότι έχει δει στην πράξη αλλαγές στη συμπεριφορά παιδιών ακόμη και αφού κλείσει το παιχνίδι, και όχι προς το καλύτερο.
«Περιορίζουμε το gaming επειδή είναι σχεδιασμένο να είναι εξαιρετικά εθιστικό και συχνά επηρεάζει αρνητικά συμπεριφορές όπως η συναισθηματική ρύθμιση, η συγκέντρωση, ο έλεγχος παρορμήσεων. Έχω δουλέψει με πολλές οικογένειες που έχουν αγόρια με εξαιρετικά ανθυγιεινές συνήθειες gaming, οπότε γνωρίζω τον πιθανό αντίκτυπο και δεν το θέλω αυτό για τον γιο μου», εξηγεί.
Τα online παιχνίδια μπορεί να εκθέσουν παιδιά σε θηρευτές
Επιπλέον, online παιχνίδια όπως το Roblox έχουν δείξει ότι, πέρα από τον εθισμό, μπορούν να ανοίξουν δρόμο σε επαφή παιδιών με θηρευτές. Το Roblox προσπάθησε να βάλει δικλίδες ασφαλείας για να προστατεύει τα στοιχεία, τις ηλικίες και τις τοποθεσίες, όμως τα παιδιά βρίσκουν παρακάμψεις.
«Σε απάντηση σε κριτική και νομική πίεση, το Roblox έχει εισαγάγει ισχυρότερους γονικούς ελέγχους, προεπιλογές ανά ηλικία και αυστηρότερους περιορισμούς επικοινωνίας για παιδιά κάτω των 13, συμπεριλαμβανομένων εργαλείων που επιτρέπουν στους γονείς να διαχειρίζονται ρυθμίσεις από τους δικούς τους λογαριασμούς. Το ανοιχτό chat σε παιχνίδια που απευθύνονται σε εφήβους ή ενήλικες μπορεί να εκθέσει τα παιδιά σε ρητορική μίσους, σεξουαλικό περιεχόμενο και παρενόχληση. Αυτά προστατεύουν μόνο αν οι γονείς τα μάθουν και τα χρησιμοποιούν ενεργά», λέει ο Δρ. Καν.
Παρά τις δικλίδες, ο ίδιος δηλώνει ότι δεν επιτρέπει το Roblox στο σπίτι του. «Δεν θα άφηνα ποτέ το 8χρονο παιδί μου να αρχίσει να παίζει Roblox και έχω συμβουλεύσει τους γονείς ασθενών μου να το αποφύγουν, λόγω του ότι είναι υπερβολικά δύσκολο αυτές οι δικλίδες ασφαλείας να είναι απόλυτα αξιόπιστες», λέει.
Η μεγάλη ερώτηση: Τα βίαια παιχνίδια κάνουν τα αγόρια πιο βίαια;
Και φτάνουμε στο πιο «βαρύ» ερώτημα: Τα βιντεοπαιχνίδια κάνουν τα αγόρια πιο βίαια; Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής έχει επίσημη θέση ότι τα βίαια βιντεοπαιχνίδια πρέπει να περιορίζονται, και αν τα παιδιά παίζουν τίτλους όπως το Halo ή το Call of Duty, οι γονείς καλό είναι να είναι έτοιμοι να συζητήσουν μαζί τους όσα είδαν και έκαναν μέσα στον κόσμο του παιχνιδιού.
Κάποιες μελέτες έχουν υποστηρίξει ότι η βίαιη συμπεριφορά μέσα στο παιχνίδι αυξάνεται και «μεταδίδεται» όταν οι έφηβοι παίζουν με φίλους, δηλαδή αν ένας έφηβος δει τον φίλο του να λειτουργεί βίαια μέσα στο παιχνίδι, μπορεί να γίνει και ο ίδιος πιο βίαιος. Υπάρχουν όμως και πολλές έρευνες που δείχνουν ότι ακόμη και τα βίαια παιχνίδια δεν έχουν μακροχρόνιες αρνητικές επιπτώσεις στη συμπεριφορά των αγοριών, κάτι που καθησυχάζει αρκετούς, δεδομένου του πόσο διαδεδομένο είναι το gaming.
Η Γκάλο, πάντως, αποφεύγει τα βίαια παιχνίδια στο δικό της σπίτι. «Υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα σε έναν γιο και έναν πατέρα που παίζουν Mario Kart για μία ώρα γελώντας μαζί, και σε ένα 9χρονο που παίζει ένα first-person shooter μόνο του για τρεις ώρες στο υπόγειο. Άρα το πλαίσιο έχει σημασία», λέει.
Πώς να το χειριστούν οι γονείς;
Πιθανότατα, ακόμη κι αν ο γιος σας δεν παίζει ήδη, θα έχει δείξει ενδιαφέρον. Κάποιες έρευνες συνδέουν το υπερβολικό gaming με προβλήματα συμπεριφοράς, αλλά μπορεί να είναι και μια δημιουργική ενασχόληση που βοηθά στην επίλυση προβλημάτων, στη δημιουργικότητα και στη δημιουργία φίλων. Αν αποφασίσετε να επιτρέψετε τα βιντεοπαιχνίδια, το μέτρο παραμένει το βασικό ζητούμενο. Και όποιον δρόμο κι αν ακολουθήσετε, δείξτε κατανόηση και στον εαυτό σας. «Το έργο των γονιών δεν είναι να εξαφανίσουν αυτόν τον χώρο, αλλά να τον κάνουν πιο ασφαλή, πιο ισορροπημένο και πιο ευθυγραμμισμένο με το είδος των νέων ανδρών που ελπίζουν ότι θα γίνουν οι γιοι τους», λέει ο Δρ. Καν.
Παίζει ήδη, και τώρα τι; Πρακτικά βήματα
Ο Δρ. Καν προτείνει μερικές συγκεκριμένες κατευθύνσεις για να μειωθούν οι κίνδυνοι. Ξεκινήστε από την ισορροπία, όχι από την τιμωρία. Τα βιντεοπαιχνίδια είναι μέρος της ζωής για πολλές οικογένειες, οπότε οι προσδοκίες χρειάζεται να είναι ρεαλιστικές: ισορροπήστε ύπνο, σχολείο, υποχρεώσεις και δραστηριότητες, ώστε η χρήση να φαίνεται δίκαιη και «κερδισμένη».
- Συνδέστε το παιχνίδι με δεξιότητες και αξίες: Συνεργασία, επίλυση προβλημάτων, ευγενής άμιλλα και άλλες δεξιότητες μπορούν να καλλιεργούνται γύρω από το gaming.
- Δώστε το παράδειγμα για υγιείς ψηφιακές συνήθειες: Η χρήση κινητού και μέσων από τους γονείς δείχνει στα παιδιά τι θεωρείται «κανονικό», άρα έχει νόημα να παρατηρείτε και το δικό σας screentime, ειδικά στις στιγμές που θέλετε ποιοτικό χρόνο μαζί τους.
- Προσέξτε προειδοποιητικά σημάδια: Αν το παιδί λέει ψέματα για τον χρόνο που παίζει, εγκαταλείπει δραστηριότητες που του άρεσαν, χάνει ύπνο ή αλλάζει έντονα η διάθεσή του, είναι ώρα παρέμβασης.
Πότε χρειάζεται επιπλέον βοήθεια
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής διαθέτει και εργαλείο για Family Media Plan, ώστε η οικογένεια να συμφωνήσει σε κανόνες γύρω από την «ψηφιακή υγιεινή» και την ψηφιακή παιδεία.
«Επίσης, συμβουλεύω έντονα ότι όταν οι ανησυχίες είναι σημαντικές, όπως όταν ένα παιδί αρνείται το σχολείο, μένει ξάγρυπνο όλη νύχτα για να παίζει ή εμφανίζει έντονες αλλαγές στη διάθεση ή στη συμπεριφορά, οι γονείς χρειάζεται να εξετάσουν μια συμβουλευτική με επαγγελματία ψυχικής υγείας που κατανοεί τόσο την παιδική ανάπτυξη όσο και τα ψηφιακά μέσα, αντί να βασίζονται αποκλειστικά σε γενικές συμβουλές», προσθέτει ο Δρ. Καν.
Επειδή το gaming μπορεί να γίνει εθιστικό, οι συνήθειες των αγοριών αξίζει να παρακολουθούνται προσεκτικά.
Ποια παιχνίδια είναι κατάλληλα για το παιδί σας
Ο Δρ. Καν προτείνει οι γονείς να σκέφτονται «κατηγορίες» παιχνιδιών με βάση την ηλικία, υπενθυμίζοντας ότι η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής λέει πως τα μικρότερα παιδιά καλό είναι να προτιμούν σωματικό παιχνίδι.
Μετά τα 10 και όσο το παιδί μπαίνει στην εφηβεία, μπορεί να διαχειρίζεται τα παιχνίδια πιο υπεύθυνα, με καθοδήγηση και όρια.
«First-person shooters με ρεαλιστική, γραφική απεικόνιση, παιχνίδια που ανταμείβουν τη σκληρότητα ή τον εξευτελισμό, ή σεξουαλικά ρητό περιεχόμενο, γενικά δεν είναι κατάλληλα για μικρότερα αγόρια και μπορούν να είναι ιδιαίτερα προβληματικά όταν παίζονται για πολλές ώρες μόνος ή όταν ένα παιδί ήδη δυσκολεύεται συμπεριφορικά», λέει.
Αυτές οι κατηγορίες, όπως επισημαίνει, δεν είναι απλώς «ακατάλληλες» για κάποια ηλικία, μπορεί να γίνουν και επικίνδυνες, ειδικά όταν συνδυάζονται με υπερβολικό χρόνο και έλλειψη επίβλεψης.
Πηγή: parents.com
