Το καλοκαίρι για τα παιδιά θα έπρεπε να σημαίνει ξεκούραση, ανεμελιά, παιχνίδι και χρόνο χωρίς πίεση.
Όμως δεν μεγαλώνουν όλα τα παιδιά με αυτή την εμπειρία. Γι’ αυτό, όταν ένα παιδί ανυπομονεί να κλείσουν τα σχολεία και να αρχίσουν οι διακοπές, ίσως αυτό να είναι τελικά κάτι πολύ πιο σημαντικό απ’ όσο νομίζουμε.
Μία μαμά γράφει:
«Ναι, αγαπώ πραγματικά το γεγονός ότι κάθε χρόνο οι γιοι μου ανυπομονούν να τελειώσει το σχολείο για τις καλοκαιρινές διακοπές. Ότι γκρινιάζουν ασταμάτητα για τη σχολική χρονιά και περιμένουν πώς και πώς τον Ιούνιο.
Το αγαπώ γιατί είναι φυσιολογικό. Το αγαπώ γιατί σημαίνει ότι χαίρονται να είναι στο σπίτι και δείχνει πως, με κάποιον τρόπο, κάνω τα καλοκαίρια όμορφα για εκείνους — ή, καλύτερα, τους αφήνω να τα ζουν όμορφα.
Το αγαπώ γιατί εγώ, όταν ήμουν παιδί, φοβόμουν τα καλοκαίρια. Τα φοβόμουν τόσο πολύ, που από τον Απρίλιο ένιωθα ήδη έναν κόμπο στο στομάχι. Και θέλω τα παιδιά μου να μη νιώσουν ποτέ έτσι.
Τα δικά μου καλοκαίρια ήταν αυστηρά οργανωμένα, χωρίς πραγματικό χρόνο χαλάρωσης. Και οι δύο γονείς μου δούλευαν και δεν πίστευαν ότι άξιζε να ξοδεύουν χρήματα σε καλοκαιρινές δραστηριότητες ή κατασκηνώσεις. Είχα δύο μικρότερους αδελφούς, τους οποίους έπρεπε να φροντίζω από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, όσο η μαμά και ο μπαμπάς ήταν στη δουλειά.
Κάθε μέρα μάς φόρτωναν με επιπλέον σχολικές εργασίες για να «μην τριγυρνάμε στους δρόμους», παρόλο που ζούσαμε σε ένα απολύτως ασφαλές και μάλλον βαρετό προάστιο.
Στα μάτια τους, ένα παιδί που καθόταν άπραγο ήταν σχεδόν ένα παιδί που θα έμπλεκε σε μπελάδες. Αυτό σήμαινε ότι οι καλοκαιρινές μου μέρες δεν είχαν τίποτα το χαλαρό και απείχαν πολύ από οτιδήποτε θα μπορούσε να μοιάζει με διασκέδαση.
Αντί γι’ αυτό, περνούσαν φροντίζοντας τα αδέλφια μου, ετοιμάζοντάς τους φαγητό, κάνοντας ασκήσεις, βοηθώντας τα και με τις δικές τους εργασίες, κρατώντας τα ασφαλή και απασχολημένα μέχρι να επιστρέψουν οι γονείς μου. Και όταν γύριζαν, μας «εξέταζαν» σε όλα αυτά τα σχολικά που είχαμε κάνει.
Θυμάμαι πως υπήρχε ελάχιστος χρόνος για ξεκούραση.
Ανυπομονούσα να γυρίσω στο σχολείο τον Σεπτέμβριο. Ονειρευόμουν τη στιγμή που θα έβλεπα ξανά τους φίλους μου — φίλους που ήξερα ότι περνούσαν το καλοκαίρι σε κατασκηνώσεις, στην πισίνα, κάνοντας βόλτες με τα ποδήλατά τους… χωρίς εμένα.
Ειρωνικά, για μένα το φθινόπωρο σήμαινε ελευθερία. Σήμαινε κοινωνική ζωή, ανάσα και χαλάρωση. Το σχολείο ήταν παιχνιδάκι μπροστά σε όλα όσα έπρεπε να διαχειρίζομαι μέσα στις ατελείωτες, όπως μου φαίνονταν τότε, δέκα εβδομάδες ανάμεσα στις τάξεις.
Γι’ αυτό να χαίρεστε όταν τα παιδιά σας ενθουσιάζονται στην ιδέα του καλοκαιριού. Όταν ανυπομονούν να αφήσουν στην άκρη τις σχολικές τσάντες και να πιάσουν τις πετσέτες της παραλίας ή της πισίνας.
Να εκτιμάτε τι σημαίνει πραγματικά το ότι μετρούν αντίστροφα τις μέρες. Είναι μια υγιής στάση ζωής και, ταυτόχρονα, μια όμορφη αντανάκλαση του τρόπου που τα μεγαλώνετε.
Μην θεωρείτε δεδομένη τη χαρά ενός παιδιού για το καλοκαίρι, γιατί η αλήθεια είναι πως δεν αφήνουν όλα τα παιδιά το σχολείο για τις διακοπές με χαμόγελο.
Το καλοκαίρι δεν είναι διάλειμμα για κάθε παιδί.
Δεν είναι για όλους συνώνυμο της ξεγνοιασιάς και της χαράς κάτω από τον ήλιο. Αν όμως είναι έτσι για τα παιδιά σας, τότε αυτό είναι κάτι υπέροχο. Αν είναι έτσι, τότε κάτι κάνετε σωστά ως γονείς. Τα αφήνετε να είναι αυτό που είναι: παιδιά.
Το να παραπονιέται το παιδί σας για το σχολείο και να λαχταρά τις τεμπέλικες μέρες του καλοκαιριού θα έπρεπε να ακούγεται σαν μουσική στα αυτιά σας. Γιατί σημαίνει ότι ζει μια φυσιολογική ζωή — με την πιο όμορφη έννοια της λέξης.
Σημαίνει ότι περνά αυτούς τους λίγους πολύτιμους μήνες χαλαρώνοντας, αποφορτίζοντας την πίεση των τελευταίων εννέα μηνών, φτιάχνοντας αναμνήσεις με φίλους, ανακαλύπτοντας μικρές περιπέτειες και μαθαίνοντας με τρόπους πιο ελεύθερους, πιο ανέμελους και έξω από τα στενά σχολικά πλαίσια.
Αυτό θα έπρεπε να είναι το καλοκαίρι.
Αυτό είχα υποσχεθεί στον εαυτό μου από μικρή ηλικία ότι θα ζήσουν τα δικά μου παιδιά.
Και οι δύο γιοι μου κάνουν καλοκαιρινά αθλήματα, οπότε υπάρχει ένα ελαφρύ πρόγραμμα. Αλλά το αγαπούν, κι αυτό σημαίνει ότι γίνεται με τους δικούς τους όρους, όχι με τους δικούς μου. Αν περνούσε από το χέρι μου, δεν θα υπήρχε κανένα πρόγραμμα. Όμως αυτό είναι και το νόημα: το καλοκαίρι δεν είναι δικό μου. Είναι δικό τους.
Έτσι, καθώς ο καιρός ζεσταίνει, καθώς οι σκιές των δέντρων στη γειτονιά μικραίνουν και πέφτουν όλο και πιο αργά, καθώς οι δάσκαλοι ολοκληρώνουν τη χρονιά και οι σχολικές τσάντες γίνονται πιο ελαφριές, κι εγώ, ως ενήλικη, ανυπομονώ για τους επόμενους μήνες.
Ανυπομονώ να δω τους γιους μου να μην κάνουν τίποτα και να απολαμβάνουν αυτή την απίστευτη ευκολία και χαλαρότητα που θα έπρεπε να βρίσκεται στην καρδιά κάθε παιδικού καλοκαιριού.
Ανυπομονώ να χαρώ με την ανεμελιά τους. Να δω μάγουλα φιλημένα από τον ήλιο και μαλλιά ξανοιγμένα από το καλοκαίρι. Να δω το άγχος της σχολικής χρονιάς να φεύγει από πάνω τους.
Ανυπομονώ να τους πηγαίνω στην πισίνα, στη λίμνη, στο σπίτι ενός φίλου, στο γήπεδο. Ή και πουθενά απολύτως.
Ανυπομονώ να ξαναζήσω, μέσα από εκείνους, τη χαμένη μου παιδική ηλικία. Μα πάνω απ’ όλα, ανυπομονώ να τους βλέπω να μη χάνουν τη δική τους.»
