Ο χρόνος είναι μια αφηρημένη έννοια και για αυτό η μέτρηση του είναι δύσκολη και μπερδεύει τα παιδιά.
Ο χρονικός προσανατολισμός αποτελεί μια σύνθετη γνωστική δεξιότητα που επεκτείνεται στην αντίληψη της αλληλουχίας γεγονότων, της διάρκειας, της συχνότητας και της χρονικής σειράς σε ευρύτερο επίπεδο (ημέρες, εβδομάδες, εποχές, παρελθόν–παρόν–μέλλον).
Όπως εξηγεί η ειδική παιδαγωγός, Άσπα Μητρακάκη, τια τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, η κατάκτηση αυτών των εννοιών συχνά παρουσιάζει σημαντικές προκλήσεις, καθώς συνδέεται με δεξιότητες όπως η μνήμη εργασίας, η γλωσσική επεξεργασία και η οργάνωση της σκέψης.
Πολλά από αυτά τα παιδιά δυσκολεύονται να κατανοήσουν χρονικούς δείκτες (π.χ. «χθες», «αύριο», «σε λίγο»), να τοποθετήσουν γεγονότα σε σωστή σειρά ή να εκτιμήσουν τη διάρκεια μιας δραστηριότητας.
Αυτές οι δυσκολίες επηρεάζουν όχι μόνο τη σχολική τους επίδοση, αλλά και την καθημερινή τους λειτουργικότητα, όπως η τήρηση ρουτίνας, η προετοιμασία για δραστηριότητες ή η κατανόηση οδηγιών με χρονική ακολουθία.
Για τον λόγο αυτό, η διδασκαλία του χρονικού προσανατολισμού χρειάζεται να είναι συστηματική, πολυαισθητηριακή και συνδεδεμένη με την καθημερινή εμπειρία των παιδιών. Η χρήση οπτικών βοηθημάτων (π.χ. ημερολόγια, χρονογραμμές), επαναλαμβανόμενων ρουτινών και δομημένων δραστηριοτήτων ενισχύει την κατανόηση και βοηθά τα παιδιά να οικοδομήσουν σταδιακά μια πιο σταθερή αίσθηση του χρόνου.
Η αίσθηση του «πριν» και του «μετά», καθώς και η σύνδεση των καθημερινών δραστηριοτήτων μέσα στο πλαίσιο ενός 24ώρου, δεν είναι αυτονόητες έννοιες για όλα τα παιδιά. Αντίθετα, απαιτούν συστηματική διδασκαλία, επανάληψη και βιωματική προσέγγιση.
Ένα τέτοιο παιχνίδι, που βοηθάει στην καλύτερη χρονική τοποθέτηση είναι το: “Τι έκανα πριν και Τι θα κάνω μετά;” που αποτελεί μία απλή αλλά ιδιαίτερα αποτελεσματική δραστηριότητα, η οποία βοηθά τα παιδιά να οργανώσουν τη σκέψη τους χρονικά, να ενισχύσουν τη μνήμη ακολουθιών και να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτονομία στην καθημερινότητά τους.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Μέσα στην ημέρα στο σπίτι, όταν πηγαίνετε κάπου μαζί, μόλις έχει ξυπνήσει το παιδί ή πριν κοιμηθεί, σαν μια μικρή εξιστόρηση της ημέρας κάνουμε ερωτήσεις:
“Τι έκανες πριν, τι θα κάνουμε μετά, τι έφαγες/έκανες/πού πήγες το πρωί, το μεσημέρι….τι θα κάνουμε το βράδυ;”, “Τώρα είναι νύχτα όταν θα ξυπνήσουμε τι θα είναι;”, “τώρα είμαστε εδώ σε λίγο πού θα πάμε;”
“Ο μπαμπάς/μαμά/δασκάλα πότε θα έρθει;” “Γιατί βάζω το ρολόι της κουζίνας να χτυπήσει; (εξηγείτε)” κα.
Λίγα λεπτά μέσα στην ημέρα είναι αρκετά.
