Όλοι έχουν τις δικές τους ιστορίες. Ιστορίες που αφηγούνται ξανά και ξανά, για να θυμίζουν στον εαυτό τους ποιοι είναι.
Στη Νορβηγία, οι βασιλικές σάγκες του Σνόρι, γνωστές ως «Heimskringla», κατέχουν την κορυφαία θέση ανάμεσα σε όλες αυτές τις ιστορίες. Από τότε που ο Ισλανδός Σνόρι Στούρλουσον τις κατέγραψε στα μέσα του 13ου αιώνα έως και σήμερα, οι ιστορίες αυτές για βασιλιάδες, βασίλισσες, αγρότες και πολεμιστές της μεσαιωνικής Νορβηγίας ανήκουν σε όλους. Αρχικά μεταδίδονταν ως προφορική παράδοση, στη συνέχεια αποτυπώθηκαν σε προσεκτικά γραμμένες σελίδες χειρογράφων και, τέλος, τυπώθηκαν στις σελίδες βιβλίων.
Η πρώτη έντυπη έκδοση των βασιλικών σαγκών του Σνόρι στα νορβηγικά ή ακριβέστερα στα νορβηγοδανικά που χρησιμοποιούνταν εκείνη την εποχή κυκλοφόρησε το 1594. Καθώς τότε δεν υπήρχαν τυπογραφεία στη Νορβηγία, το βιβλίο τυπώθηκε στη Δανία και βασίστηκε στη μετάφραση του νομικού, λόγιου και τυχοδιώκτη Μάτις Στέρσεν.
Το βιβλίο αυτό αποτέλεσε την απαρχή του Σνόρι όπως τον γνωρίζουμε σήμερα και της σημαντικότερης από όλες τις αφηγήσεις για τους Βίκινγκς της Νορβηγίας. Και τώρα ο ποδοσφαιριστής, κορυφαίος σκόρερ και γέννημα-θρέμμα της περιοχής Γέρεν, ταλαντούχος ποδοσφοαιρστής Έρλινγκ Μπράουτ Χάαλαντ,ο κεντρικός επιθετικός της Εθνικής Νορβηγίας που έχει χαρακτηριστεί ως σύγχρονος Βίκινγκ, επέστρεψε το μοναδικό σωζόμενο αντίτυπο αυτής της έκδοσης στον τόπο όπου μεγάλωσε.
Το δώρισε στη βιβλιοθήκη του Μπρίνε, στους κατοίκους του Δήμου Τίμε και σε ολόκληρη τη Νορβηγία. Μαζί με το βιβλίο, απηύθυνε και μία πρόκληση στους νέους του Τίμε: θέλει να διαβάζουν.
Το αγόρασε μαζί με τον πατέρα του
Ο θηριώδης Νορβηγός σούπερ σταρ αγόρασε μαζί με τον πατέρα του, Άλφ Ίνγκε Χάαλαντ (Άλφι χαϊδευτικά), το μοναδικό σωζόμενο αντίτυπο της έκδοσης των βασιλικών σαγών του Σνόρι που είχε επιμεληθεί ο Μάτις Στέρσεν. Το βιβλίο πωλήθηκε από τον εφοπλιστή και συλλέκτη Γιόχαν Όντφελ.
Το φιλανθρωπικό Ίδρυμα EH9, σε συνεργασία με τον Δήμο Τίμε και τη βιβλιοθήκη του, θα συμβάλει ώστε το βιβλίο να εκτίθεται σε ασφαλείς συνθήκες, προς όφελος τόσο των κατοίκων του Τίμε όσο και των επισκεπτών.
«Θέλω το βιβλίο να παραμένει πάντα ανοιχτό, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να διαβάζουν για εκείνους που προέρχονταν από τον ίδιο τόπο με εμένα, από το Μπρίνε και το Γέρεν», αναφέρει ο Έρλινγκ Χάαλαντ. Και πρόσθεσε: «Είναι ευκολότερο να αισθανθεί κανείς έλξη προς το διάβασμα όταν μπορεί να αναγνωρίσει τον εαυτό του στους ανθρώπους και στους τόπους για τους οποίους διαβάζει».
Ακριβώς αυτή την επιθυμία για διάβασμα ελπίζει ο Έρλινγκ ότι θα βοηθήσει να καλλιεργηθεί το βιβλίο. Ο Έρλινγκ και ο Άλφι, οι οποίοι σε όλη τους τη ζωή βιοπορίζονται από το ποδόσφαιρο, δώρισαν το βιβλίο στον Δήμο Τίμε και στη Βιβλιοθήκη του Μπρίνε, προκειμένου να μοιραστούν τη χαρά των ιστοριών, της αφήγησης και της ανάγνωσης με πολύ περισσότερους ανθρώπους από εκείνους που κερδίζουν τα προς το ζην παίζοντας ποδόσφαιρο.
«Είχα την τύχη να πραγματοποιήσω το όνειρό μου μέσω του ποδοσφαίρου και γνωρίζω ότι δεν έχουν όλοι αυτή την ευκαιρία», λέει ο Έρλινγκ.
«Τα βιβλία δίνουν σε πολύ περισσότερους ανθρώπους τη δυνατότητα να κάνουν μεγάλα όνειρα, να ανακαλύπτουν νέες προοπτικές και να βρίσκουν τον δικό τους δρόμο».
Ένας μαθητικός διαγωνισμός με το πιο τέλειο έπαθλο
Το βιβλίο δεν αγοράστηκε για να παραμείνει κρυμμένο. Αγοράστηκε ώστε οι άνθρωποι στη Νορβηγία να μπορούν να το απολαμβάνουν. Για τον λόγο αυτό, ο Χάαλαντ ποφάσισε να το δωρίσει στον Δήμο Τίμε, με την προϋπόθεση ότι θα εκτίθεται και θα είναι προσβάσιμο στο κοινό στη βιβλιοθήκη του τόπου από τον οποίο προέρχεται.
Μαζί με τον πατέρα του και το Ίδρυμα EH9, ζήτησε τώρα από τον Δήμο Τίμε να διοργανώσει έναν διαγωνισμό ανάγνωσης με αφορμή την παραλαβή του βιβλίου.
Ο διαγωνισμός, ο οποίος θα διοργανωθεί από τον Δήμο Τίμε, θα ξεκινήσει κατά το σχολικό έτος 2026-2027. Οι μαθητές των τελευταίων τάξεων του δημοτικού και του γυμνασίου στο Τίμε θα κληθούν να διαβάσουν όσο περισσότερο μπορούν. Οι τάξεις που τελικά θα κερδίσουν θα προσκληθούν στο Στάδιο Ούλεβααλ για να παρακολουθήσουν έναν αγώνα μαζί με τον Χάαλαντ και τα υπόλοιπα μέλη της εθνικής ομάδας.
«Είμαστε εξαιρετικά ευγνώμονες», δηλώνει ο Αντρέας Βόλσουντ, δήμαρχος του Τίμε.
«Είμαστε ευγνώμονες για αυτή την απίστευτα γενναιόδωρη δωρεά και για το γεγονός ότι ο Έρλινγκ, ο διασημότερος Νορβηγός στον κόσμο, δεν ξεχνά ποτέ από πού προέρχεται. Πάνω απ’ όλα, όμως, είμαστε ευγνώμονες επειδή ο ίδιος, ο Άλφι και το Ίδρυμα EH9 μάς δίνουν την ευκαιρία να κάνουμε ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που μπορούμε να προσφέρουμε στους νέους μας: να τους μεταδώσουμε τη χαρά της ανάγνωσης».
Τα σχολεία του Τίμε θα αναλάβουν τη διοργάνωση του διαγωνισμού ανάγνωσης και δεν είναι τυχαίο ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία ξεκινά από εδώ. Οι γονείς του και αρκετά ακόμη μέλη της οικογένειας εργάστηκαν ως εκπαιδευτικοί στα σχολεία της περιοχής, ενώ τόσο ο Έρλινγκ όσο και ο πατέρας του, φοίτησαν σε σχολεία του Τίμε.
«Οι ρίζες είναι σημαντικές», αναφέρει ο Άλφι Χάαλαντ.
«Οι δικές μας ρίζες βρίσκονται εδώ, στον δήμο. Παράλληλα, όλοι έχουμε βαθύτερες ρίζες, τις οποίες μπορούμε να ανακαλύψουμε στις ιστορίες των βασιλικών σαγών του Σνόρι. Ελπίζουμε ότι τόσο το βιβλίο όσο και ο διαγωνισμός θα προσφέρουν χαρά και θα συμβάλουν στη διαμόρφωση των ριζών των νέων γενεών του Τίμε».
Λίγα λόγια για το βιβλίο
Ο Μάτις Στέρσεν έζησε περίπου από το 1500 έως το 1569. Όταν πέθανε, ήταν ανώτατος δικαστικός αξιωματούχος του Μπέργκεν και εξέχουσα προσωπικότητα της αναδυόμενης νορβηγικής κοινότητας των λογίων.
Η προσωπική ιστορία του Στέρσεν είναι γνωστή μόνο εν μέρει. Για παράδειγμα, κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα πού γεννήθηκε. Συνδεόταν, ωστόσο, με τη νοτιοδυτική Νορβηγία τόσο μέσω της οικογένειάς του όσο και μέσω της περιουσίας του. Μεταξύ άλλων, διετέλεσε διοικητής στο Ούτσταϊν.
Ως ανώτατος δικαστικός αξιωματούχος, ο Μάτις Στέρσεν διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο κατά τη διάρκεια και μετά τη Μεταρρύθμιση. Λέγεται μάλιστα ότι το 1564 συμμετείχε στην ανακατάληψη του Κάστρου Στάινβικχολμ, βόρεια του Τρόντχαϊμ, από τους Σουηδούς. Αργότερα ταξίδεψε με πολεμικά πλοία στη βόρεια Νορβηγία, προκειμένου να εξασφαλίσει την περιοχή για λογαριασμό του βασιλιά της Δανίας.
Ο Στέρσεν ήταν ένας από τους πρώτους που μετέφρασαν παλαιά κείμενα σαγών από την αρχαία νορβηγική γλώσσα στη σύγχρονη δανική ή δανονορβηγική. Για τον λόγο αυτό, συνέβαλε καθοριστικά στο να γίνουν ξανά προσβάσιμες στους κατοίκους της Νορβηγίας αυτές οι πηγές και οι ιστορίες.
Συγκέντρωσε τις μεταφράσεις του σε ένα χειρόγραφο, στο οποίο έδωσε τον τίτλο «Το Νορβηγικό Χρονικό των Παλαιών Βασιλέων, Αρχόντων και Πριγκίπων που Δικαίως Βασίλευσαν και Κυβέρνησαν το Βασίλειο της Νορβηγίας, Μεταφρασμένο από την Παλαιά Νορβηγική στη Δανική».
Το κύριο μέρος του χειρογράφου αποτελεί μετάφραση και αναδιήγηση των βασιλικών σαγών του Σνόρι, μαζί με μεταφράσεις της Σάγκας του Σβέρε και της Σάγκας του Χόκον Χόκοναρσον.
Για τη σύνταξη της δικής του εκδοχής, ο Στέρσεν μελέτησε αρκετά χειρόγραφα στην αρχαία νορβηγική γλώσσα. Γνωρίζουμε επίσης ότι χρησιμοποίησε το λατινικό χειρόγραφο του Δανού ιστορικού Σάξο.
Το χειρόγραφο του Στέρσεν κυκλοφόρησε για πρώτη φορά ως βιβλίο το 1594, περισσότερα από είκοσι χρόνια μετά τον θάνατο του συγγραφέα του. Διαβάστηκε από πολλούς τόσο την εποχή της έκδοσής του όσο και κατά τους αιώνες που ακολούθησαν και θεωρείται η πρώτη έντυπη ιστορία για το αρχαιότερο παρελθόν της Νορβηγίας.
Η έκδοση που ο Έρλινγκ Μπράουτ Χάαλαντ και ο Άλφ Ίνγκε Χάαλαντ δώρισαν στον Δήμο Τίμε αποτελεί το μοναδικό σωζόμενο αντίτυπο της αρχικής έκδοσης που βρισκόταν σε ιδιωτική συλλογή. Αποτελείται από δύο τόμους και τυπώθηκε στην Κοπεγχάγη το 1594.
Το βιβλίο πωλήθηκε για περισσότερο από ένα εκατομμύριο νορβηγικές κορώνες, ποσό που αποτελεί την υψηλότερη τιμή που έχει καταβληθεί ποτέ για νορβηγικό βιβλίο.
Πρόκειται για ένα έργο με καθοριστική σημασία για την ιστορία της Νορβηγίας, την ιστορία του νορβηγικού βιβλίου και, κυρίως, για την αφήγηση της Νορβηγίας, όπως είναι γνωστή σήμερα.
Σε συνεργασία με τον Δήμο Τίμε, το Ίδρυμα EH9 δεσμεύτηκε να μεριμνήσει για την έκθεση του βιβλίου στην περιοχή, ώστε αυτό να γίνει για ακόμη μία φορά κτήμα του λαού.
Πηγή: time.kommune.no
