Ενίοτε, όταν ένα παιδί κάνει ένα λάθος ή ξεπερνά ένα όριο, η πρώτη μας σκέψη είναι να υπάρξουν συνέπειες.
Όμως πριν από αυτό, μπορεί να χρειάζεται κάτι ακόμη πιο σημαντικό: να νιώσει ότι το ακούμε και το καταλαβαίνουμε.
Όπως επισημαίνει η ψυχολόγος, Μάρθα Πολυζωΐδη, η συνέπεια παραμένει απαραίτητη, γιατί βοηθά τα παιδιά να μαθαίνουν τα όρια και να αναλαμβάνουν την ευθύνη των πράξεών τους. Δεν είναι, όμως, πάντα το πρώτο βήμα. Πρώτα έρχεται η σύνδεση και έπειτα η καθοδήγηση.
Όταν κλαίει ήδη για αυτό που έκανε
- Τι σκέφτεσαι: «Πρέπει να μάθει, ότι αυτό δεν είναι εντάξει. Πρέπει να επιβάλω μία συνέπεια»
- Τι συμβαίνει στην πραγματικότητα: Ο εγκέφαλός του είναι ήδη σε κατάσταση μάθησης. Η τύψη είναι η συνέπεια. Η προσθήκη τιμωρίας μετατοπίζει τον εγκέφαλό του από το «πρέπει να καταλάβω τι έκανα» στο «πρέπει να υπερασπιστώ τον εαυτό μου»/
- Τι χρειάζεται αντί για αυτό: Βοήθεια να επεξεργαστεί τον λόγο που έκανε αυτήν την επιλογή, ώστε το μάθημα να αποτυπωθεί χωρίς ντροπή.
Όταν υπάρχει ήδη μία φυσική συνέπεια
- Πώς μοιάζει: Ξέχασε το μπουφάν του και κρύωσε στο διάλειμμα. Άφησε το παιχνίδι του έξω και καταστράφηκε.
- Τι σκέφτεσαι: «Πρέπει να του υπενθυμίσω, γιατί αυτή δεν ήταν υπεύθυνη επιλογή, για να μάθει πραγματικά».
- Τι συμβαίνει στην πραγματικότητα: Η δυσφορία τού δίδαξε ήδη το μάθημα. Η προσθήκη τιμωρίας ή κηρύγματος επιπλέον δεν ενισχύει τη μάθηση.
- Τι χρειάζεται αντί για αυτό: Συναισθηματική υποστήριξη και καθοδήγηση για τον προγραμματισμό της επόμενης φοράς.
Όταν πρόκειται για δεξιότητα που ακόμα αναπτύσσει
- Πώς μοιάζει: Το 4χρονο παιδί σου χτύπησε, όταν ένιωσε καταβεβλημένο. Το 6χρονο παιδί σου είπε ψέματα για να αποφύγει τον μπελά του.
- Τι σκέφτεσαι: Χρειάζεται συνέπειες, αλλιώς θα συνεχίσει να το κάνει.
- Τι συμβαίνει στην πραγματικότητα: Αυτές ειίναι δεξιότητες που ακόμα μαθαίνει. Δεν μπορείς να επιβάλεις μία δεξιότητα μέσω της τιμωρίας.
- Τι συμβαίνει στην πραγματικότητα: «Όταν νιώθεις εκνευρισμένο ή χρειάζεσαι βοήθεια, τι μπορείς να κάνεις την επόμενη φορά αντί για αυτό; Ας κάνουμε εξάσκηση»
Όταν η σχέση σας είναι ήδη τεντωμένη
- Πώς μοιάζει: Μετά από μέρες διαμαχών εξουσίας και αποσύνδεσης, αρνείται να συνεργαστεί.
- Τι σκέφτεσαι: «Χρειάζεται μία συνέπεια για να επανέλθει στον σωστό δρόμο. Πρέπει να το κάνω να καταλάβει»
- Τι συμβαίνει στην πραγματικότητα: Η προσθήκη συνεπειών, όταν είστε ήδη σε σύγκρουση, απλώς κλιμακώνει τη μάχη. Η σύνδεση πρέπει να προηγηθεί.
- Τι χρειάζεται να ακουσει: «Νιώθω, ότι τσακωνόμαστε πολύ τελευταία. Μου λείπει το να νιώθουμε κοντά. Μπορούμε να κάνουμε μία επανεκκίνηση; Τι χρειάζεσαι από εμένα;»
Όταν αντιδράς από τη ΔΙΚΗ ΣΟΥ δυσφορία
ώς μοιάζει: Το παιδί σου κάνει ένα λάθος και νιώθεις ότι «πρέπει κάτι να γίνει», αλλιώς θα είσαι κακός γονέας.
- Τι σκέφτεσαι: «Πρέπει να κάνω κάτι, αλλιώς θα νομίζει ότι είναι εντάξει.»
- Τι συμβαίνει στην πραγματικότητα: Αυτή η παρόρμηση για τιμωρία συχνά έχει να κάνει με την ικανοποίηση της δικής σου ανάγκης -«το αντιμετώπισα»- και όχι με το τι χρειάζεται πραγματικά να μάθει το παιδί.
- Τι χρειάζεται να ακούσει: Εσένα να διαχωρίζεις τη δική σου δυσφορία από τη δική του στιγμή μάθησης.
Αυτό είναι που συμβαίνει κατά λάθος όταν τιμωρείς την τύψη
- «Το να νιώθεις άσχημα δεν είναι αρκετό. Πρέπει να σε δω να υποφέρεις περισσότερο.»
- «Κρύβε τα λάθη σου καλύτερα την επόμενη φορά.»
- «Μην έρχεσαι σε εμένα όταν τα κάνεις θάλασσα. Θα τα κάνω χειρότερα.»
Με τον καιρό, αυτό δημιουργεί ενηλίκους που:
- Υποκρίνονται τύψεις χωρίς να τις επεξεργάζονται.
- Κρύβουν τα λάθη τους αντί να μαθαίνουν από αυτά.
- Δεν μπορούν να αντέξουν τη δική τους δυσφορία.
- Φοβούνται την ειλικρίνεια, επειδή οδηγεί στον πόνο.
