Για πολλούς ανθρώπους η διαδρομή προς τη γονεϊκότητα δεν εξελίσσεται πάντα όπως είχαν φανταστεί.
Μπορεί να περιλαμβάνει επαναλαμβανόμενους κύκλους θεραπείας, ιατρικές παρεμβάσεις, απογοητεύσεις και δύσκολες αποφάσεις για το αν και πώς θα συνεχίσουν.
Ύστερα από χρόνια προσπαθειών, ορισμένοι φτάνουν σε ένα σημείο όπου αισθάνονται ότι χρειάζεται να επανεκτιμήσουν την πορεία τους. Για κάποιους αυτό μπορεί να σημαίνει το τέλος των προσπαθειών με ωοληψίες, για άλλους μια διαφορετική θεραπευτική επιλογή ή έναν εναλλακτικό δρόμο προς τη δημιουργία οικογένειας.
Σε αυτή τη φάση, το βασικό ερώτημα συχνά αλλάζει. Δεν είναι πλέον μόνο «πόσο ακόμη μπορώ να προσπαθώ;», αλλά και «ποια διαδρομή μπορεί να με φέρει πιο κοντά στην οικογένεια που επιθυμώ;».
Η απόφαση να τραβήξεις τη γραμμή στην εξωσωματική είναι μία σχεδόν αδύνατη αποστολή. Υπάρχει συχνά έντονα το στοιχείο της ελπίδας. Φράσεις όπως «χρειάζεται μόνο ένα καλό ωάριο» ή ιστορίες επιτυχημένων προσπαθειών μετά από πολλές αποτυχίες μπορούν να δώσουν κουράγιο, αλλά ταυτόχρονα να κάνουν πιο δύσκολη την απόφαση για το πότε πρέπει κάποιος να σταματήσει ή να αλλάξει πορεία.
Για πολλά άτομα και ζευγάρια, κάθε νέος κύκλος συνοδεύεται από τη σκέψη ότι ίσως αυτή τη φορά τα πράγματα εξελιχθούν διαφορετικά. Η πιθανότητα μιας θετικής έκβασης, ακόμη κι όταν είναι μικρή, μπορεί να διατηρεί ζωντανή την προσδοκία και να κάνει το επόμενο βήμα να μοιάζει πάντα λίγο πιο κοντά.
Ωστόσο πολλά ζευγάρια προσπαθούν να καταλάβουν πότε πρέπει να σταματήσουν. Σήμερα, περισσότεροι άνθρωποι από ποτέ φαίνεται να βρίσκονται σε αυτή τη μεταβατική φάση, προσπαθώντας να αποφασίσουν πότε είναι η κατάλληλη στιγμή να ολοκληρώσουν ή να αλλάξουν την πορεία της εξωσωματικής γονιμοποίησης.
Η απόφαση αυτή σπάνια βασίζεται μόνο σε αριθμούς και ποσοστά επιτυχίας. Είναι μια σύνθετη διαδικασία, στην οποία συνυπολογίζονται η συναισθηματική αντοχή, η σωματική επιβάρυνση, οι οικονομικές δυνατότητες αλλά και οι προσωπικές ανάγκες και προτεραιότητες κάθε ανθρώπου ή ζευγαριού.
Δεν υπάρχει μία σωστή απάντηση που να ταιριάζει σε όλους. Για κάποιους, το επόμενο βήμα μπορεί να είναι ένας ακόμη κύκλος θεραπείας, ενώ για άλλους μια παύση, μια διαφορετική θεραπευτική επιλογή ή η διερεύνηση άλλων δρόμων προς τη γονεϊκότητα.
Οι ειδικοί γονιμότητας, αλλά και άνθρωποι που έχουν περάσει από αυτή τη διαδρομή, τονίζουν ότι το σημαντικό είναι η απόφαση να λαμβάνεται με όσο το δυνατόν περισσότερη ενημέρωση, στήριξη και σεβασμό στα προσωπικά όρια. Γιατί η αλλαγή πορείας δεν σημαίνει απαραίτητα το τέλος της ελπίδας, αλλά μπορεί να σηματοδοτεί την αρχή ενός διαφορετικού δρόμου. Μία γυναίκα περιγράφει ότι πραγματοποίησε δέκα κύκλους εξωσωματικής μεταξύ των ηλικιών 39-41 ετών προτού ο γιατρός της θεωρήσει, ότι ήταν η ώρα να σταματήσει τις προσπάθειες. Υπήρχε κούρση, απογοήτευση, στρες. Και συν τοις άλλοις το οικονομικό κόστος πλέον δεν μπορούσε να καλυφθεί από την ασφάλεια. «Χρειαζόμουν ένα διάλειμμα κάπως έτσι το διαχειρίστηκα. Ως διάλειμμα, όχι ως τέλος», ανέφερε.
Το να κάνεις ένα διάλειμμα για να ξαναβρείς τη συναισθηματική σου ισορροπία μπορεί να είναι εξαιρετικό για να διαχειριστείς το στρες της εξωσωματικής. Συχνά, τα συναισθηματικά αποθέματα φτάνουν στα όριά τους έπειτα από έναν ή περισσότερους κύκλους IVF και οι ασθενείς αρχίζουν να νιώθουν εξάντληση, μοναξιά και απόγνωση.
Τι λέει η επιστήμη για την επιτυχία μίας εξωσωματικής
Ο πρώτος και πιο βασικός παράγοντας επιτυχίας μίας υποβοηθούμενης αναπαραγωγής είναι η ηλικία. Σχεδόν το 52% των γυναικών κάτω των 35 ετών που έκαναν εξωσωματική με τα δικά τους ωάρια ήταν επιτυχημένη, σύμφωνα με τα στοιχεία της Εταιρεία Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγικής Τεχνολογίας (2023). Το ποσοστό πέφτει στο 25,4% για τις γυναίκες 38-40 και μόλις στο 4% για εκείνες από 42 ετών και πάνω. Πολλές κλινικές γονιμότητας δεν αναλαμβάνουν καν την διαδικασία ωοληψίας σε γυναίκες άνω των 45 ετών.
Πέρα από την ηλικία, μία αδύναμη ανταπόκριση των ωοθηκών για παράδειγμα χαμηλά οιστρογόνα- υποδεικνύουν, ότι η θεραπεία δεν εξελίσσεται ομαλά. Αλλά αυτό δεν σημαίνει πάντα ότι πρέπει να σταματήσει η διαδικασία.
Το τέλος των προσπαθειών μέσω εξωσωματικής είναι μία καθαρά προσωπική απόφαση. Για κάποιες άτομα ή ζευγάρια το να αποκτήσουν ένα παιδί με γενετική συγγένεια είναι εξαιρετικά σημαντικό. Θέλουν να συνεχίσουν την προσπάθεια παρά το γεγονός ότι είναι κόντρα στις πιθανότητες.
Ενδιαφέρον έχει ότι γνωμοδότηση της Επιτροπής Ηθικής της ASRM αναφέρει πως οι γιατροί μπορούν, σε ορισμένες περιπτώσεις με εξαιρετικά χαμηλή πιθανότητα επιτυχίας, να προχωρούν για περιορισμένο διάστημα σε θεραπεία, εφόσον αυτό εξυπηρετεί ψυχολογικές ανάγκες των ασθενών.
Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση, μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να προσφέρει ορισμένα συναισθηματικά οφέλη, όπως το να διατηρήσουν την ελπίδα τους ή να νιώσουν ότι έκαναν ό,τι μπορούσαν πριν αποφασίσουν να αλλάξουν πορεία.
Πότε ο συναισθηματικός απολογισμός γίνεται αβάσταχτος
Όπως εξηγούν ειδικοί στην αναπαραγωγική ψυχολογία, πολλές μελέτες έχουν δείξει, ότι περισσότερο από τις ιατρικές γνωματεύσεις και προβλέψεις, το στρες και η φόρτιση στη σχέση οδηγεί στην εγκατάλειψη της διαδικασίας.
Οι ασθενείς αναφέρουν, ότι ο συναισθηματικός πόνος μίας θεραπείας γονιμότητας είναι πολύ πιο δύσκολα διαχειρίσιμη.
Σημειώνουν, ότι υπάρχουν εντάσεις στη σχέση του ζευγαριού και διαμάχη σχετικά με το επόμενο βήμα ή απλά σιωπή. Θέλουν απλά να ανακουφιστούν από αυτό.
Τα red flags
Παράλληλα, υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις, ότι οι ασθενείς πρέπει να σταματήσουν τις προσπάθειες και να αναζητήσουν εναλλακτικές, όπως οι δωρεά ωαρίων ή σπέρματος, υιοθεσία, παρένθετη ή να μείνουν χωρίς παιδιά. Οι ειδικοί συχνά δίνουν ιδιαίτερη σημασία στις αλλαγές στη διάθεση και στη στάση ενός ανθρώπου απέναντι στη θεραπεία. Όταν εμφανίζονται επίμονη απογοήτευση, συναισθηματική αποστασιοποίηση ή έντονη εξουθένωση, μπορεί να είναι η στιγμή να εξεταστεί είτε μια προσωρινή παύση είτε μια διαφορετική επιλογή στη διαδρομή προς τη δημιουργία οικογένειας.
Επίσης, εξετάζονται τα σωματικά σημάδια που υποδεικνύουν, ότι οι ασθενείς χρειάζονται μεγαλύτερη ψυχολογική υποστήριξη. Τέτοια συμπτώματα περιλαμβάνουν αϋπνία, μειωμένη όρεξη, χρήση ουσιών, πονοκέφαλοι. Το άγχος, η κατάθλιψη και το τραύμα είναι συνήθη σε ασθενείς γοιμότητας και δεν αποτυπώνονται απλά στις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές, αλλά και το σώμα.
Αλλαγή πορείας, όχι παραίτηση
Όταν η εξωσωματική δεν έχει την αναμενόμενη εξέλιξη, η απόφαση να σταματήσει κάποιος μια συγκεκριμένη θεραπευτική προσπάθεια δεν σημαίνει απαραίτητα ότι εγκαταλείπει την επιθυμία του να δημιουργήσει οικογένεια. Για ορισμένους ειδικούς, είναι πιο χρήσιμο να μιλάμε για «αλλαγή πορείας» παρά για «παραίτηση».
Ηευελιξία αποτελεί σημαντικό μέρος αυτής της διαδικασίας. Οι άνθρωποι που διαθέτουν ανθεκτικότητα και ωριμότητα μπορούν να προσαρμόζονται. Δεν συνεχίζουν για χρόνια να ακολουθούν την ίδια διαδρομή όταν αυτή δεν οδηγεί εκεί που επιθυμούν. Οι άνθρωποι που περνούν από θεραπείες γονιμότητας είναι συχνά ιδιαίτερα επίμονοι και προσηλωμένοι στον στόχο τους. Το δύσκολο, επομένως, δεν είναι να προσπαθήσουν περισσότερο, αλλά να αναγνωρίσουν πότε χρειάζεται να κάνουν μια παύση, να επανεκτιμήσουν τα δεδομένα και να εξετάσουν άλλες επιλογές.
Οι ειδικοί στη γονιμότητα επισημαίνουν επίσης πόσο σημαντικό είναι οι ασθενείς να γνωρίζουν όλες τις διαθέσιμες επιλογές όταν η εξωσωματική δεν αποδίδει. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Human Reproduction υπογράμμισε ότι η ολοκλήρωση μιας θεραπείας χωρίς την απόκτηση παιδιού αποτελεί μια πραγματικότητα που συχνά δεν συζητείται επαρκώς με τους ασθενείς. Οι ερευνητές τόνισαν την ανάγκη για καλύτερη υποστήριξη στο τέλος της θεραπευτικής διαδικασίας, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να διαχειριστούν πιο ομαλά μια ανεπιτυχή έκβαση.
Είναι δύσκολο να στραφεί κάποιος σε μια νέα κατεύθυνση όταν δεν γνωρίζει σχεδόν τίποτα γι’ αυτήν. Πολλοί μπορεί να μην έχουν στο περιβάλλον τους ανθρώπους που επέλεξαν μια ζωή χωρίς παιδιά ή που δημιούργησαν οικογένεια με τη βοήθεια δωρεάς ωαρίων ή σπέρματος.
Σε αυτή τη φάση, σημαντικό μέρος της διαδικασίας μπορεί να είναι και η αποδοχή της απώλειας μιας συγκεκριμένης προσδοκίας, όπως η εγκυμοσύνη ή η απόκτηση ενός παιδιού με γενετική συγγένεια. Μόνο αφού υπάρξει χώρος για αυτή τη συναισθηματική επεξεργασία, μπορεί κάποιος να αρχίσει να εξετάζει πιο καθαρά άλλους δρόμους προς τη γονεϊκότητα ή τη δημιουργία της οικογένειας που επιθυμεί.
Με πληροφορίες από parents.com
