Φανταστείτε παιδιά να παίζουν στην παιδική χαρά, όταν το πόδι ενός μικρού αγοριού γλιστρά, καθώς σκαρφαλώνει στην κατασκευή.
Η μητέρα του τρέχει προς το μέρος του με την καρδιά της να χτυπά δυνατά, μόνο και μόνο για να σταματήσει απότομα όταν εκείνος ξαναβρίσκει μόνος του την ισορροπία του. Καθώς αναστενάζει με ανακούφιση και τον βλέπει να συνεχίζει το σκαρφάλωμα, ακούει έναν άλλον γονέα κοντά να μουρμουρίζει: «Μαμά-ελικόπτερο».
Τέτοιες στιγμές αποτυπώνουν την ένταση που βιώνουν καθημερινά πολλοί γονείς. Υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο να βοηθάμε και στο να ελέγχουμε τα παιδιά μας, και οι περισσότεροι γονείς προσπαθούν ειλικρινά να μείνουν στη σωστή πλευρά της. Οι γονείς θέλουν τα παιδιά τους να είναι ασφαλή, προστατευμένα και καλοί άνθρωποι. Τις περισσότερες φορές, οι πράξεις τους πηγάζουν από αγάπη, όχι από ανάγκη για έλεγχο.
Κάποιοι σύγχρονοι γονείς πιστεύουν ότι η συνεχής καθοδήγηση είναι το πρότυπο της «καλής ανατροφής». Αυτή η νοοτροπία ίσως αναπτύχθηκε ως αντίδραση σε πιο απόμακρες γονεϊκές γενιές, όμως με τον καιρό, ένας υγιής βαθμός εμπλοκής στη ζωή του παιδιού -σε αντίθεση με την πλήρη αδιαφορία- μετατράπηκε σιωπηλά σε υπερβολική εμπλοκή.
Πώς η υπερβολική εμπλοκή έγινε ο κανόνας στη σύγχρονη γονεϊκότητα
Οι γονείς δεν πηγαίνουν πλέον απλώς στους αγώνες μπάσκετ. Λένε στον προπονητή πώς να κάνει τη δουλειά του και εκνευρίζονται αν το παιδί τους δεν παίζει αρκετή ώρα. Υπάρχει έντονη πίεση να δημιουργηθεί μια «ιδανική» παιδική ηλικία και να μεγαλώσει ένα παιδί που είναι καλό στα σπορ, δημοφιλές, αριστεύει στο σχολείο, μπαίνει σε κάθε πανεπιστήμιο και τρώει «σωστά». Αυτή η πίεση μπορεί να κάνει πολύ δύσκολο για τους γονείς να κάνουν ένα βήμα πίσω..
Οι ειδικοί λένε ότι τα παιδιά ωφελούνται από την αποτυχία
Οι περισσότεροι γονείς έχουν ακούσει ότι ο καλύτερος τρόπος μάθησης είναι μέσα από τα λάθη. Ωστόσο, το να επιτρέπουμε στα παιδιά μας, που δεν θέλουμε ποτέ να τα βλέπουμε στεναχωρημένα ή να υποφέρουν, να κάνουν αυτά τα λάθη, στην πράξη μπορεί να είναι δύσκολο.
Κάποιοι ειδικοί όμως πιστεύουν ότι η δυσκολία μερικές φορές οδηγεί στην ανάπτυξη. Τα παιδιά χρειάζεται να διαχειρίζονται κοινωνικές συγκρούσεις, να παραγγέλνουν μόνα τους φαγητό και να παίρνουν απλές αποφάσεις. Ο ρόλος των γονέων είναι να τα διδάξουν δεξιότητες ζωής, ώστε κάποια μέρα να μπορούν να λειτουργούν χωρίς τους γονείς συνεχώς δίπλα τους.
Σύμφωνα με τους παιδοψυχολόγους, το να παρεμβαίνουμε πολύ γρήγορα όταν τα παιδιά μας αντιμετωπίζουν μια πρόκληση μπορεί άθελά μας να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα.
Όταν επεμβαίνουμε πολύ γρήγορα, τα παιδιά δεν έχουν την ευκαιρία να προσπαθήσουν, να δυσκολευτούν λίγο και να το λύσουν μόνα τους. Η αυτοπεποίθηση ενός παιδιού συχνά χτίζεται μέσα στη δυσκολία. Όταν δεν τους δίνεται αυτή η ευκαιρία, μπορεί να αρχίσουν να εσωτερικεύουν το μήνυμα “δεν μπορώ να το κάνω χωρίς βοήθεια”, ακόμη κι αν αυτό δεν είναι αυτό που θέλουμε να μεταδώσουμε.
Ποιες είναι οι συνέπειες του να βοηθάμε τα παιδιά μας υπερβολικά;
Με τον καιρό, αυτές οι στιγμές συσσωρεύονται. Όταν οι γονείς δεν επιτρέπουν στα παιδιά να μάθουν μέσα από τα λάθη τους, τα παιδιά χάνουν ευκαιρίες να εξασκήσουν την κρίση και την ανθεκτικότητά τους και δεν αναπτύσσουν εμπιστοσύνη στο ίδιο τους το ένστικτο.
Όταν παρεμβαίνουμε πολύ γρήγορα και πολύ συχνά για να λύσουμε τα προβλήματα των παιδιών μας, μπορεί άθελά μας να στείλουμε το μήνυμα: “Δεν σε εμπιστεύομαι να το κάνεις μόνος σου”. Η υπερβολική βοήθεια συμβαίνει συχνά όταν οι γονείς είναι κουρασμένοι ή καταβεβλημένοι. Ένας καλός δείκτης είναι όταν ακούτε τον εαυτό σας να λέει: “Είναι απλώς πιο εύκολο να το κάνω εγώ”.
Πολλοί γονείς αισθάνονται ενοχές όταν τα παιδιά τους βιώνουν απογοήτευση ή αρνητικά συναισθήματα, σαν η δυσφορία να σημαίνει αποτυχία. Όμως όταν αφαιρούμε τη δυσκολία, αφαιρούμε και τις ευκαιρίες. Στερούμε από τα παιδιά την ευκαιρία να εξασκηθούν στη διαχείριση των συναισθημάτων τους, να βιώσουν την επιτυχία μετά από προσπάθεια και να γνωρίσουν την αποτυχία και να μάθουν πώς να συνεχίζουν παρά τις δυσκολίες
Οι γονείς χρειάζεται να εξοικειωθούν με το να αφήνουν τα παιδιά να μαθαίνουν μόνα τους
Για πολλούς γονείς, η ιδέα του να κάνουν ένα βήμα πίσω προκαλεί άγχος. Αν δεν παρέμβω, είμαι αμελής; Θέτω το παιδί μου σε αποτυχία; Πώς το κρατάω ασφαλές;
Το να κάνεις πίσω δεν σημαίνει να γίνεις αδιάφορος γονέας. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην παραμέληση και στην αυτονομία: η παραμέληση είναι απουσία, η αυτονομία είναι παρουσία χωρίς έλεγχο.
Μπορείς να προσφέρεις πρακτική καθοδήγηση χωρίς να παίρνεις τον έλεγχο, σε καταστάσεις όπου δεν διακυβεύεται η ασφάλεια. Δεν χρειάζεται να είσαι εντελώς «hands-off». Οι γονείς μπορούν να ξεκινήσουν με μικρά βήματα, επιτρέποντας στα παιδιά να απαντούν μόνα τους σε συζητήσεις με άλλους ενήλικες ή προσφέροντας επιλογές αντί για οδηγίες. Αυτές οι στιγμές δίνουν στα παιδιά μια αίσθηση ελέγχου στη ζωή τους, διατηρώντας παράλληλα τη δομή.
Αυτό δεν ήταν μια δεξιότητα που μου ήρθε φυσικά. Την έμαθα μέσα από καθημερινές στιγμές μάθησης στο σπίτι, όταν κάποιο από τα παιδιά μου συναντούσε μια λέξη που δεν ήξερε και αμέσως με ρωτούσε πώς διαβάζεται. Το ένστικτό μου ήταν να πω τη λέξη για να αποφύγω μια μακρά εξήγηση. Αντί γι’ αυτό, άρχισα να κάνω μια παύση και να τα ενθαρρύνω να τη συλλαβίσουν.
Στην αρχή, αυτή η παύση ήταν άβολη και για τους δυο μας. Όμως με τον καιρό, σταμάτησαν να ρωτούν αμέσως. Προσπαθούσαν πρώτα. Παρακολουθώντας αυτή την αλλαγή, συνειδητοποίησα ότι το να μην τους δίνω κατευθείαν την απάντηση δεν σήμαινε ότι τους στερούσα βοήθεια. Σήμαινε ότι τους εμπιστευόμουν να χρησιμοποιήσουν τις δεξιότητες που ήδη είχαν. Σταμάτησα να προσπαθώ να ελέγχω κάθε αποτέλεσμα και άρχισα να επιτρέπω στα παιδιά μου να εξασκούν την ανεξαρτησία τους μέσα σε ένα ασφαλές πλαίσιο.
Τα παιδιά ανθίζουν όταν τους δίνεται αυτονομία
Το να αφήνεις τον έλεγχο είναι δύσκολο, αλλά αξίζει όταν βλέπεις το παιδί σου να μεταμορφώνεται. Τα παιδιά συχνά γίνονται πιο σίγουρα, λιγότερο αντιδραστικά στις αλλαγές και λιγότερο επιρρεπή σε συγκρούσεις εξουσίας. Αρχίζουν να εμπιστεύονται τη δική τους κρίση.
Κάποιοι γονείς πιστεύουν ότι ο ρόλος τους είναι να αποτρέπουν κάθε σκοντάψιμο και ποιος μπορεί να τους κατηγορήσει; Δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από το να βλέπεις το παιδί σου να δυσκολεύεται.
Όμως το να μεγαλώνουμε παιδιά που μπορούν να μαθαίνουν από τα λάθη τους και να εμπιστεύονται τον εαυτό τους όταν εμείς δεν είμαστε εκεί, θα τα βοηθήσει να μπουν στην ενήλικη ζωή με αυτοπεποίθηση.
Πηγή: parents.com
