Στις 2 Απριλίου, ημέρα γενεθλίων του σπουδαίου Δανού παραμυθά, Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου.
Η Ημέρα αυτή καθιερώθηκε το 1966 από τη Διεθνή Οργάνωση Βιβλίων για τη Νεότητα, με σκοπό να εμπνεύσει στα παιδιά την αγάπη για το διάβασμα, αλλά και το ενδιαφέρον των μεγαλυτέρων για το παιδικό βιβλίο.
Τα αριστουργήματα της παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας είναι άπειρα. Από αυτά, ωστόσο, ξεχωρίσαμε κλασικά, παιδικά, βιβλία που αξίζει να υπάρχουν σε κάθε βιβλιοθήκη.
Είναι βιβλία που έχουμε διαβάσει κι εμείς στις μικρότερες ηλικίες και που μας μύησαν στον κόσμο των λεξεων.
Εμείς επιλέξαμε 16 κλασικά έργα που αξίζει να διαβάσει κάθε παιδί.
Το αηδόνι του Αυτοκράτορα – Χανς Κρίστιαν Άντερσεν
Δεν θα μπορούσε να λείπει από τη λίστα ένα αγαπημένο παραμύθι του Άντερσεν, αφού την ημέρα γέννησής του τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου.
Το Αηδόνι του Αυτοκράτορα αφηγείται την ιστορία του αυτοκράτορα της Κίνας που ζει στο φτιαγμένο από πορσελάνη παλάτι του. Τα πλούτη του, όμως, δεν είναι ικανά να διώξουν την βαθιά του μελαγχολία. Ώσπου κάποια στιγμή, στον κήπο του κάνει την εμφάνισή του ένα αηδόνι, το κελάηδισμα του οποίου του παίρνει μακριά όλες τις έγνοιες.
Μαγεμένος από το τραγούδι του ο αυτοκράτορας αποφασίσει να κλείσει το αηδόνι σε κλουβί. Μια μέρα, ο ίδιος δέχεται ένα… αλλόκοτο δώρο: ένα μηχανικό αηδόνι, το οποίο κελαηδούσε πρωί και βράδυ. Ασταμάτητα. Κάτι που-φυσικά- δεν ήταν δυνατό να κάνει το αληθινό πουλί.
Εξοργισμένος ο αυτοκράτορας αντικατέστησε τον πιστό του φίλο με το ψεύτικο υποκατάστατό του. Μέχρι που μια μέρα το μηχανικό αηδόνι χάλασε… Και τότε το αληθινό επέστρεψε για να του προσφέρει ξανά την ελπίδα, κελαηδώντας πια έξω από το παράθυρό του…
Ηλικία: + 3 ετών
Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ – Τζόναθαν Σουίφτ
Ο Λέμιουελ Γκιούλιβερ, λατρεύει τα ταξίδια. Όταν το πλοίο στο οποίο υπηρετεί ως γιατρός βυθίζεται, ο ίδιος αιχμαλωτίζεται από τους μικροσκοπικούς Λιλιπούτειους, και μεταφέρεται στην πρωτεύουσα της Λίλιπουτ.
Εκεί τους βοηθάει να αντιμετωπίσουν τους εχθρούς τους, Μπλεφούσκου, αλλά δραπετεύει για να ξεφύγει από την οργή της βασίλισσας και βρίσκει τον τρόπο να επιστρέψει στην πατρίδα του.
Όμως, ούτε και στο επόμενο ταξίδι του είναι περισσότερο τυχερός, αφού οι σύντροφοί του τον εγκαταλείπουν στη χώρα των Γιγάντων. Εκεί ο ιδιοκτήτης του τον επιδεικνύει ως αξιοπερίεργο για να κερδίσει χρήματα και στο τέλος τον πουλάει στη βασίλισσα.
Ηλικία: 5+ ετών
Ο μάγκας – Πηνελόπη Δέλτα
Ένα σκυλί «με καλή ανατροφή» μεταφέρει τις απόψεις του για την οικογένεια που τον έχει, για τον κόσμο των ζώων με τα οποία συνυπάρχει, για την ευρύτερη κοινωνία της Αλεξάνδρειας της Αιγύπτου στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα, για τα ιστορικά γεγονότα της εποχής. Ένα σκυλί, λοιπόν, με ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά και με ανθρώπινη φωνή και σκέψη, βλέπει, σχολιάζει και φιλοσοφεί. Μιλά μάλιστα σε πρώτο πρόσωπο θέλοντας να κάνει έτσι ακόμη πιο πειστική την εντύπωση (και) της ανθρώπινης υπόστασης του πρωταγωνιστή του βιβλίου. Ο Μάγκας, που εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1935, συνεπαίρνει τον αναγνώστη, ο οποίος μαθαίνει για σημαντικά ιστορικά γεγονότα, όπως την Επανάσταση του 1821, τον «ατυχή» πόλεμο του 1897, καθώς και τον Μακεδονικό Αγώνα.
Ηλικία: 7-11 ετών
Ο μικρός πρίγκιπας – Αντουάν ντε Σαιντ Εξιπερύ
Αν και θεωρείται παιδικό βιβλίο, απευθύνεται σε όλους. Βρίσκεται δεύτερο από την κορυφή της λίστας: Βιβλία με περισσότερα από 100 εκατ. αντίτυπα.
Το θέμα του βιβλίου είναι το εξής: ο αφηγητής πέφτει με το αεροπλάνο του -που έχει πάθει βλάβη- στην έρημο. Εκεί συναντά ένα ασυνήθιστο παιδί (το Μικρό Πρίγκιπα), γνωρίζονται και γίνονται φίλοι.
Ο αφηγητής μαθαίνει πολλά από τον καινούργιο του φίλο. Ο καινούργιος του φίλος σιγά-σιγά τού διηγείται την επίσκεψή του σε άλλους πλανήτες, όπου υπάρχουν άνθρωποι ματαιόδοξοι αλλά και κάποιοι (ελάχιστοι) περισσότερο “ανθρώπινοι”. Δεν ξεχνάει ποτέ και με τίποτα τις ερωτήσεις που έχει υποβάλει, ενώ ο ίδιος, αντίθετα, δεν συνηθίζει ν’ απαντάει στις ερωτήσεις των άλλων.
Μολονότι υποτίθεται ότι είναι παιδικό βιβλίο, ο Μικρός Πρίγκιπας κάνει μερικές βαθυστόχαστες και ιδεαλιστικές παρατηρήσεις σχετικά με τη ζωή και την ανθρώπινη φύση.
Ηλικία: Από 8 ετών
Δον Κιχώτης – Μιγκέλ ντε Θερβάντες
Κάποτε, όχι πολύ παλιά, σε ένα χωριό της Μάντσας, ζούσε ένας Ισπανός ευγενής –ένας ιδαλγός– που τον έλεγαν Αλόνσο Κιχάνο.Δεν ήταν πλούσιος, μα όσα χρήματα είχε τα έδινε για να αγοράζει βιβλία με ιπποτικές ιστορίες.
Αυτό ήταν το μεγάλο του πάθος.Κι όσο πιο πολύ διάβαζε τα βιβλία αυτά, με τα όλο στολίδια λόγια τους και τις υπερβολές τους, τόσο νόμιζε τις ιστορίες τους για αληθινές, τόσο η φαντασία κι η πραγματικότητα μπερδεύονταν μες στο μυαλό του, ώσπου μια μέρα πίστεψε πως του ήταν γραφτό να γίνει αληθινός περιπλανώμενος ιππότης!!
Ηλικία: 6+ ετών
Το καπλάνι της βιτρίνας – Άλκη Ζέη
ΕΥ-ΠΟ; ΛΥ-ΠΟ; είναι η συνθηματική ερώτηση που ανταλλάσσουν μεταξύ τους η Μέλια και η Μυρτώ λίγο πριν κοιμηθούν. Δυο μικρές αδερφές που ζουν σ’ ένα νησί του Αιγαίου το 1936 ακούνε τον παππού τους να τους μιλάει ώρες ατέλειωτες για τους “αρχαίους” του, ανυπομονούν να ανταμώσουν με τους φίλους και τις φίλες τους από τα τσαρδάκια σαν έρχεται το καλοκαίρι, μα πάνω απ’ όλα τρελαίνονται με τις μαγικές ιστορίες του καπλανιού που τους διηγείται ο ξάδερφός τους ο Νίκος, φοιτητής από την Αθήνα.
Το καπλάνι -όπως το λένε στο νησί-, ένας βαλσαμωμένος τίγρης, που βρίσκεται κλειδωμένο μέσα στη βιτρίνα της μεγάλης σάλας του σπιτιού, πότε κοιτάει με το γαλάζιο και πότε με το μαύρο του μάτι, ανάλογα με τη διάθεσή του.
Τι συμβαίνει μια ζεστή μέρα του Αυγούστου που αναστατώνει τη ζωή των κοριτσιών και των δικών τους; Ποιος θέλει να βλάψει το καπλάνι;
Ηλικία: Από 10 ετών
Ματίλντα – Ρόαλντ Νταλ
Η Ματίλντα είναι ένα πανέξυπνο παιδί με μαγικές ικανότητες. Οι γονείς της, ωστόσο, θεωρούν ότι είναι ένας τεράστιος μπελάς που σπαταλάει τον χρόνο της διαβάζοντας βιβλία. Η διευθύντρια του σχολείου της, η Δεσποινίς Τράντσμπουλ, η οποία είναι τυραννική και καταπιεστική, πιστεύει ότι όλα τα παιδιά είναι αηδιαστικά και κακά. Ευτυχώς, η Ματίλντα κρύβει διάφορα κόλπα στο μανίκι της, που θα τη βοηθήσουν να βρει τον τρόπο ν’ αλλάξει την ιστορία της και να δείξει πόσο θαυματουργά και ξεχωριστά μπορούν να είναι τα παιδιά.
Ηλικία: 9+ ετών
Οι τρεις σωματοφύλακες – Αλέξανδρος Δουμάς
Στη Γαλλία του δέκατου έβδομου αιώνα, την εποχή που βασιλιάς είναι ο Λουδοβίκος ΙΓ΄, ο νεαρός ντ’ Αρτανιάν φτάνει στο Παρίσι με ένα μεγάλο όνειρο: να μπει στην υπηρεσία του παλατιού και να γίνει σωματοφύλακας.
Παράλληλα, ο καρδινάλιος Ρισελιέ θέλει να διαβάλει τη βασίλισσα Άννα στα μάτια του βασιλιά Λουδοβίκου.
Ο νεαρός σωματοφύλακας ντ’ Αρτανιάν μαζί με τους τρεις φίλους του –τον Άθο, τον Πόρθο και τον Άραμη–, τους πιο γενναίους και ατρόμητους σωματοφύλακες του βασιλείου, θα εμπλακούν σε απίστευτες περιπέτειες για να υπερασπιστούν τη βασίλισσά τους.
Γραμμένο από τον Αλέξανδρο Δουμάς, «Οι τρεις σωματοφύλακες» είναι ένα από τα πιο γνωστά και αγαπημένα μυθιστορήματα όλων των εποχών.
Έχει διαβαστεί από εκατομμύρια παιδιά σε όλο τον κόσμο και εξακολουθεί μέχρι σήμερα να συγκινεί με τις περιπέτειες του θαρραλέου ντ’ Αρτανιάν και των αφοσιωμένων φίλων του. «Όλοι για έναν κι ο καθένας για όλους!»
Ηλικία: από 8 ετών
Η τελευταία μαύρη γάτα – Ευγένιος Τριβιζάς
Η λίστα μας δεν θα μπορούσε να μην συμπεριλαμβάνει ένα βιβλίο του Ευγένιου Τριβιζά.
«Η τελευταία μαύρη γάτα» είναι ένα πρωτότυπο μυθιστόρημα. Πρωταγωνιστές είναι οι κάτοικοι ενός μακρινού νησιού οι οποίοι έχουν βάλει σκοπό να εξολοθρεύσουν με κάθε τρόπο τις μαύρες γάτες που ζουν στον τόπο τους γιατί τις θεωρούν σημάδι γρουσουζιάς.
Το βιβλίο παντρεύει πολλά στοιχεία μαζί, όπως το κλασικό χιούμορ του Τριβιζά, την περιπέτεια και το μυστήριο, ενώ κατακεραυνώνει τον ρατσισμό και την ξενοφοβία- στοιχεία πολύ συνηθισμένα στις μέρες μας.
Ηλικία: Από 12 ετών
Η Φάρμα των Ζώων – Τζωρτζ Όργουελ (διασκευή: Μιχάλης Μακρόπουλος)
Το κλασικό αριστούργημα του Τζωρτζ Όργουελ αναφέρεται με αλληγορικό τρόπο σε μία δυστοπική ιστορία κατά την οποία τα ζώα μιας φάρμας μη ανεχόμενα την σκληρή αντιμετώπιση του ανθρώπου-αφέντη επαναστατούν.
Η επιλογή της υποδειγματικής διασκευής της Φάρμας των ζώων του Όργουελ από τον Μιχάλη Μακρόπουλο ως το βιβλίο που θα εισάγει τα παιδιά στο έργο του σπουδαίου Βρετανού συγγραφέα θα δικαιώσει κάθε γονιό, εκπαιδευτικό ή όποιον προσφέρει ή προτείνει βιβλία σε παιδιά.
Ηλικία: Από 9 έως 12 ετών
Ο γύρος του κόσμου σε 80 ημέρες – Ιούλιος Βερν
Ο ιδιόρρυθμος Άγγλος αριστοκράτης Φιλέας Φογκ βάζει στοίχημα τέσσερις χιλιάδες λίρες ότι μπορεί να κάνει το γύρο του κόσμου σε 80 ημέρες, σε μια εποχή που τα ταχύτερα συγκοινωνιακά μέσα ήταν το τρένο και το ατμόπλοιο.
Συντροφιά με τον πιστό του υπηρέτη Πασπαρτού, θα διανύσει ασύλληπτες αποστάσεις, σε μια ξέφρενη οδοιπορία, χωρίς να φαντάζεται ότι ένας μυστικός αστυνομικός παρακολουθεί την κάθε του κίνηση, γιατί τον θεωρεί ύποπτο μιας μεγάλης κλοπής σε τράπεζα του Λονδίνου.
Ο αναγνώστης έχει έτσι την ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά πρωτόγνωρους τόπους, παράξενους λαούς και να ζήσει μαζί με τους ήρωες αναρίθμητα συναρπαστικά περιστατικά.
Ηλικία: Από 9 έως 12 ετών
Η καλύβα του Μπαρμπα Θωμά – Χάριετ Μπίτσερ Στόου
Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει συγκινηθεί διαβάζοντας το αθάνατο έργο της Χάρριετ Μπίτσερ Στόου, που έχει μεταφραστεί σε τριάντα επτά γλώσσες κι είναι το βιβλίο που, περισσότερο απ’ οποιοδήποτε άλλο, συνέβαλε στην κατάργηση της δουλείας στις ΗΠΑ.
Ο μπάρμπα-Θωμάς, η μικρή Εύα, η Τόπσυ, ο Σάιμον Λεγκρί, είναι ονόματα που έχουν μπει στο καθημερινό λεξιλόγιο όλων των λαών του κόσμου. Και οι δραματικές περιπέτειες των μαύρων, που οι οικογένειές τους διαλύονται για να πουληθούν εδώ κι εκεί, επηρέασαν κι επηρεάζουν ακόμα και σήμερα τον τρόπο σκέψης και το συναισθηματικό κόσμο αυτών που πιστεύουν στην ελευθερία και στην ισότητα.
Για παιδιά από 9 έως 12 ετών
Οι περιπέτειες του Τομ Σόγιερ – Μαρκ Τουέιν
«Οι περιπέτειες του Τομ Σόγιερ», του Μαρκ Τουέιν, κυκλοφόρησαν το 1876 από την American Publishing Co στο Σικάγο, με εικόνες του Τρου Γουίλιαμς. Ο μικρός ήρωας, ο Τομ, είναι ένα αγόρι που ζει στη φανταστική πόλη Σεντ Πίτερσμπουργκ, δίπλα στον Μισισιπή.
Ένα αγόρι ορφανό, που μεγαλώνει με τη θεία του. Ένα αγόρι που έχει φιλία με τον αλήτη της πόλης, που το σκάει από το σπίτι, που ονειρεύεται τον μεγάλο κόσμο. Ένα αγόρι που δε διστάζει να κοροϊδέψει ή να πει ψέματα, προκειμένου να πετύχει τους στόχους του. Ένα αγόρι που ερωτεύεται και κάνει θυσίες για το κορίτσι του. Είναι το πρώτο “καλό κακό παιδί” της παγκόσμιας λογοτεχνίας.
Ηλικία: Από 6 ετών και πάνω
Όλιβερ Τουίστ – Τσαρλς Ντίκενς
Στο σκοτεινό περιβάλλον ενός επαρχιακού φτωχοκομείου γεννιέται ένα αγόρι, ο Όλιβερ Τουίστ. Η μητέρα του πεθαίνει στη γέννα και εκείνος μεγαλώνει στο φτωχοκομείο. Η απόγνωση θα τον αναγκάσει να ξεκινήσει με τα πόδια για το Λονδίνο. Εκεί θα μπλέξει με μια σπείρα κακοποιών, από την οποία θα προσπαθήσει να τον γλιτώσει ένας καλοκάγαθος άνθρωπος. Η τύχη όμως του επιφυλάσσει νέες δυσκολίες. Η απαράμιλλη πένα του Τσαρλς Ντίκενς περιγράφει με γλαφυρή ζωντάνια τις απίστευτες περιπέτειες του μικρού Όλιβερ, στην προσπάθειά του να βγει από το σκοτάδι του υπόκοσμου στο φως και να αναζητήσει την ευτυχία ανάμεσα σε συγγενείς και φίλους.
Ηλικία: Για παιδιά από 9 έτών
Το Αγόρι, Ο Τυφλοπόντικας, Η Αλεπού & Το Άλογο – Charlie Mackesy
Δεν είναι ένα απλό παραμύθι, αφήστε που δεν έχει όλα τα συστατικά του παραμυθιού. Δεν είναι μια απλή ή έστω διαφορετική ή ξεχωριστή ιστορία για τη φιλία μεταξύ ενός αγοριού, ενός τυφλοπόντικα, μιας αλεπούς και ενός αλόγου. Ούτε μόνο μια ωδή στην αθωότητα και την καλοσύνη όπως (σωστά) αναφέρει το οπισθόφυλλο της ελληνικής έκδοσης.
Πρόκειται για ένα μοναδικό φιλοσοφικό εγχειρίδιο γεμάτο σκέψεις, αποφθέγματα, αφορισμούς, εννοιολογικές χαρτογραφήσεις και αναζητήσεις που συνθέτουν μια στάση ζωής η οποία θέτει το άτομο στην κορυφή της πυραμίδας την ίδια στιγμή που τοποθετεί τη φιλία και τη συντροφικότητα στην κορυφή των αξιών.
Ηλικία: 6-7 ετών
