Συχνά περιγράφεται με τους όρους «mommy brain», «baby brain» ή «momnesia».
Είναι αυτή η θολούρα και οι γνωστικές αλλαγές που μπορεί να βιώνουν κάποιες γυναίκες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Για παράδειγμα, μπορεί να μπει το βράδυ στην κουζίνα και να ξεχάσει τον λόγο που το έκανε ή να έχει αφήσει τα κλειδιά της στο μπάνιο.
Οι επιστήμονες γνωρίουν ότι είναι ένα πραγματικά βιολογικό φαινόμενο και πλέον έχουν διαπιστώσει μία πιθανή εξήγηση, ταυτοποιώντας ένα ξεχωριστό κύκλωμα του εγκεφάλου που επηρεάζεται από τα υψηλά επίπεδα οιστρογόνων που συνοδεύουν την εγκυμοσύνη.
Διεξήγαγαν πειράματα σε ποντίκια στο εργαστήριο, τα οποία είχαν σχεδιαστεί ώστε να προσομοιώνουν την παρατεταμένη αύξηση των επιπέδων οιστρογόνων που παρατηρείται κατά την εγκυμοσύνη. Διαπίστωσαν ότι αυτή η κατάσταση προκαλούσε προσωρινή εξασθένηση της μνήμης στα ζώα, χωρίς όμως να επηρεάζει τη διάθεσή τους
Παρατηρώντας τα ποντίκια ανακάλυψαν πώς τα υψηλά οιστρογόνα επηρεάζουν τον νευρωνικό δίαυλο μεταξύ των δύο εγκεφαλικών δομών -του υποθαλάμου που λειτουργεί ως κέντρο ελέγχου και συντονιστικός κόμβος του εγκεφάλου, καθώς και τον ιππόκαμπο, ο οποίος είναι βασικός για τον σχηματισμό και την αποθήκευση αναμνήσεων.
Η μελέτη έδειξε ότι τα αυξημένα επίπεδα οιστρογόνων ενεργοποίησαν περισσότερο τους νευρώνες του υποθαλάμου. Η αυξημένη αυτή δραστηριότητα φαίνεται πως είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί η λειτουργία του ιππόκαμπου, της περιοχής του εγκεφάλου που συνδέεται άμεσα με τη μνήμη, οδηγώντας σε προσωρινές δυσκολίες στη συγκέντρωση και την ανάκληση πληροφοριών.
Η “momnesia” έγινε η πιο έντονη στους τελευταίους μήνες της εγκυμοσύνης και μπορέι να συνεχίζεται και την περίοδο της λοχείας. Ωστόσο, συνήθως εξασθενεί μετά τον τοκετό. Η βραχύχρονη και η μακρόχρονη μνήμη μπορεί να επηρεαστεί, συμπεριλαμβανομένης της χωρικής, κοινωνικής και λεκτικής μνήμης, όπως η δυσκολία να θυμηθεί κάποιος ονόματα ή λέξεις ή η δυσκολία ανάκλησης πληροφοριών που του είναι ήδη γνωστές
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Science Bulletin, εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο η παρατεταμένη έκθεση σε υψηλά επίπεδα οιστρογόνων επηρεάζει τη μνήμη.
Τι έδειξαν τα πειράματα
Στα πειράματα με ποντίκια, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα υψηλά επίπεδα οιστρογόνων συνδέονταν με προσωρινές διαταραχές σε συγκεκριμένες λειτουργίες μνήμης, χωρίς να παρατηρούνται αντίστοιχες αλλαγές σε συμπεριφορές που σχετίζονται με τη διάθεση ή το κίνητρο.
Στο επίκεντρο βρέθηκε μια νευρωνική οδός που συνδέει τον πλάγιο υποθάλαμο με τον ιππόκαμπο, μια περιοχή του εγκεφάλου που παίζει καθοριστικό ρόλο στη μάθηση και τη μνήμη.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα υψηλά επίπεδα οιστρογόνων ενεργοποιούν περισσότερο συγκεκριμένους GABAεργικούς νευρώνες στον υποθάλαμο. Οι νευρώνες αυτοί συνδέονται με τον ιππόκαμπο και η αυξημένη δραστηριότητά τους επηρεάζει τη λειτουργία του κυκλώματος που σχετίζεται με τη μνήμη.
Πώς επιδρούν τα οιστρογόνα
Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα αφορά τους υποδοχείς οιστρογόνων.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ο υποδοχέας estrogen receptor alpha (ERα) είναι ιδιαίτερα εκφρασμένος στους συγκεκριμένους GABAεργικούς νευρώνες του υποθαλάμου. Όταν οι ερευνητές παρενέβησαν πειραματικά στη σηματοδότηση των υποδοχέων αυτών, μπόρεσαν να περιορίσουν τη γνωστική δυσλειτουργία που είχε προκληθεί από τα υψηλά επίπεδα οιστρογόνων.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικά, όταν ανέστειλαν τη συγκεκριμένη νευρωνική οδό προς τον ιππόκαμπο, τα ποντίκια προστατεύθηκαν από τις διαταραχές μνήμης. Αντίθετα, όταν την ενεργοποίησαν τεχνητά, προκλήθηκαν προβλήματα μνήμης ακόμη και χωρίς υψηλά επίπεδα οιστρογόνων.
Οι έρευνες σε γυναίκες
Ωστόσο, η έρευνα δεν περιορίστηκε στα ποντίκια. Οι επιστήμονες εξέτασαν επίσης γυναίκες σε διαφορετικά στάδια της εγκυμοσύνης και διαπίστωσαν ότι κατά την όψιμη εγκυμοσύνη συγκεκριμένες επιδόσεις σε τεστ μνήμης συνδέονταν με υψηλότερα επίπεδα κυκλοφορούντων οιστρογόνων, ακόμη και αφού οι ερευνητές έλαβαν υπόψη άλλους παράγοντες.
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διευκρίνιση: τα ανθρώπινα δεδομένα δείχνουν συσχέτιση και δεν αποδεικνύουν από μόνα τους ότι η αύξηση των οιστρογόνων προκαλεί τις αλλαγές στη μνήμη. Ο μηχανισμός που προτείνουν οι ερευνητές στηρίζεται κυρίως στα πειράματα στα ζώα.
Τελικά τι ακριβώς συμβαίνει;
Οι αλλαγές που περιγράφονται ως «mommy brain» δεν φαίνεται να σημαίνουν ότι μια έγκυος γυναίκα γίνεται συνολικά λιγότερο ικανή ή «λιγότερο έξυπνη».
Αντίθετα, τα ευρήματα δείχνουν ότι μπορεί να επηρεάζονται συγκεκριμένες λειτουργίες της μνήμης, ενώ άλλες γνωστικές ικανότητες παραμένουν ανεπηρέαστες. Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν τις αλλαγές προσωρινές και σημειώνουν ότι συνήθως υποχωρούν μετά τον τοκετό.
Η αίσθηση ότι μια γυναίκα ξεχνά ευκολότερα ονόματα, λέξεις, αντικείμενα ή τον λόγο για τον οποίο μπήκε σε έναν χώρο, επομένως, δεν είναι απαραίτητα «στο μυαλό της». Η νέα μελέτη προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ, δείχνοντας ότι οι μεγάλες ορμονικές αλλαγές της εγκυμοσύνης μπορούν να επηρεάσουν συγκεκριμένα εγκεφαλικά κυκλώματα που σχετίζονται με τη μνήμη.
Παράλληλα, η εγκυμοσύνη είναι μια περίοδος έντονης νευροπλαστικότητας και προσαρμογής του εγκεφάλου, με αλλαγές που δεν περιορίζονται στη μνήμη.
Πηγή: Reuters
