Ενώ πολλά παιδιά μεγάλωσαν με τις ταινίες της Disney, αρκετοί γνώρισαν από νωρίς τη μαγεία του Studio Ghibli.
Οι ταινίες του Studio Ghibli συχνά ξεχώριζαν με τις ιδιαίτερες εικόνες και τις ιστορίες τους. Για ένα παιδί, η επιλογή τους μπορεί να έμοιαζε τυχαία, όμως στην πραγματικότητα άνοιγε την πόρτα σε έναν κινηματογραφικό θησαυρό γεμάτο φαντασία, συναίσθημα και τρυφερότητα.
Ακόμη και σήμερα, αυτές οι ταινίες έχουν τη δύναμη να ξυπνούν αναμνήσεις από την παιδική ηλικία: οικογενειακές βραδιές στον καναπέ, μπολ με σνακ και την ίδια αγαπημένη ταινία να παίζει ξανά και ξανά, όπως το «Totoro», χωρίς να χάνει ποτέ τη μαγεία της.
Η αγάπη για το Studio Ghibli μπορεί να συνοδεύει κάποιον για μια ολόκληρη ζωή, φτάνοντας ακόμη και στις πιο σημαντικές προσωπικές στιγμές, σαν ένα νοσταλγικό soundtrack γεμάτο εικόνες, συναίσθημα και παιδική αθωότητα.
Το 1985, οι animator και σκηνοθέτες Χαγιάο Μιγιαζάκι και Isao Takahata, μαζί με τον παραγωγό Toshio Suzuki, ίδρυσαν το Studio Ghibli στο Τόκιο της Ιαπωνίας.
Το Studio Ghibli συχνά περιγράφεται ως η «ιαπωνική Disney», αν και οι πιο αφοσιωμένοι θαυμαστές και των δύο πλευρών ίσως διαφωνούσαν με έναν τέτοιο χαρακτηρισμό.
Η πρώτη ταινία του στούντιο, «Κάστρο στον Ουρανό», κυκλοφόρησε το 1986. Μέχρι σήμερα, το Studio Ghibli έχει κυκλοφορήσει 22 ταινίες.
Παρότι πολλές από τις ταινίες του γνώρισαν μεγάλη επιτυχία, το «Ο γείτονάς μου ο Totoro» έγινε το σήμα κατατεθέν του Studio Ghibli. Γι’ αυτό και ο μεγάλος, χνουδωτός φύλακας του δάσους εμφανίζεται συχνά δίπλα στο όνομα του στούντιο.
Ο Χαγιάο Μιγιαζάκι, τον οποίο πολλοί θεωρούν την ψυχή του Studio Ghibli, έχει ανακοινώσει την αποχώρησή του από τον χώρο περισσότερες από μία φορές. Ωστόσο, η φαντασία και το πάθος του για το animation αποδείχθηκαν τόσο ισχυρά, ώστε επέστρεψε ξανά στη δημιουργία ταινιών. Οι ταινίες του είναι σε ιδιαιτέρως επιτυχημένες οικονομικά, κάτι που οδήγησε σε συγκρίσεις με τον διάσημο Αμερικανό σχεδιαστή Γουόλτ Ντίσνεϊ. Εντούτοις ο ίδιος δεν βλέπει τον εαυτό τους σαν κάποιον που προσπαθεί να χτίσει έναν εμπορικό κολοσσό στον τομέα των κινουμένων σχεδίων, αλλά σαν ένα δημιουργό που είχε την τύχη να μπορεί να υλοποιήσει το όραμα του χωρίς περιορισμούς και με απόλυτο καλλιτεχνικό έλεγχο.
Για όσους θέλουν να γνωρίσουν καλύτερα τη ζωή, τη σκέψη και τη δημιουργική του πορεία, υπάρχει το εξαιρετικό ντοκιμαντέρ «10 Χρόνια με τον Χαγιάο Μιγιαζάκι», το οποίο φωτίζει τη διαδρομή του και τον τρόπο με τον οποίο δουλεύει.
Οι ταινίες του Studio Ghibli παραμένουν ιδιαίτερα αγαπητές σε πολλές γενιές θεατών και συνεχίζουν να συγκινούν μικρούς και μεγάλους. Είναι έργα πλούσια σε φαντασία, συναίσθημα, συμβολισμούς και εικόνες που μένουν στη μνήμη.
Γι’ αυτό και θεωρείται σημαντικό κάθε παιδί να γνωρίσει έστω μία ταινία του Χαγιάο Μιγιαζάκι και γενικά των Ghibli Studios.
Τι είναι, όμως, αυτό που κάνει τις ταινίες του τόσο ξεχωριστές για τα παιδιά;
Εξάπτουν τη φαντασία
Οι περισσότερες παιδικές ταινίες καταφέρνουν να πετύχουν αυτόν τον στόχο, όμως το Studio Ghibli ξεχωρίζει, καθώς τον εξελίσσει με έναν μοναδικό τρόπο.
Η τεχνολογία είναι ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια που μπαίνει στη φαντασία στην εποχή μας. Αν και προσφέρει πολλά, σε αρκετές περιπτώσεις φαίνεται να έχει επηρεάσει την ικανότητα των παιδιών να χρησιμοποιούν τη φαντασία τους με καθαρότητα και ελευθερία. Αρχικά, τα μικρά παιδιά στη φύση είναι ένα από τα βασικά θέματα στα φιλμ του Ghilbli. Στην τεχνολογοκεντρική εποχή που ζούμε, η εικόνα παιδιών που βρίσκονται μέσα στη φύση και αφήνονται στο παιχνίδι της φαντασίας είναι αναζωογονητική και στέλνει ένα υπέροχο μήνυμα στους μικρούς θεατές. Δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ένα παιδί να βγαίνει έξω και να προσποιείται πως χορεύει με τα πνεύματα του δάσους, όπως εκείνα που εμφανίζονται στην ταινία «Ο γείτονάς μου ο Totoro».
Αυτό που είναι επίσης φανταστικό για τις ταινίες των Ghibli Studios είναι ότι δημιουργούν φανταστικούς χαρακτήρες που εξάπτουν τη φαντασία. Ένα εξαιρετικό παράδειγμα είναι η ταινία «Ταξίδι στη Χώρα των Θαυμάτων»μ στην οποία η κεντρική ηρωίδα συναντά πολλά παράξενα πνεύματα. Ένα από αυτά είναι το πνεύμα του ραπανιού, μια ιδιαίτερη και αξέχαστη μορφή της ταινίας.
Ένα ακόμη παράδειγμα είναι τα Kodama, τα πνεύματα του δάσους που εμφανίζονται στην ταινία «Πριγκίπισσα Mononoke». Το ενδιαφέρον με τα Kodama είναι ότι αντλούν έμπνευση από την ιαπωνική λαογραφία, προσφέροντας έτσι στα παιδιά μια διακριτική γνωριμία με στοιχεία της ιαπωνικής παράδοσης μέσα από την ιστορία.
Στις ταινίες «Ο γείτονάς μου ο Totoro» και «Ταξίδι στη Χώρα των Θαυμάτων», εμφανίζονται τα Susuwatari, ή αλλιώς «πνεύματα της στάχτης», μια πρωτότυπη δημιουργία του Miyazaki. Με την ξεχωριστή φαντασία του, ο δημιουργός καταφέρνει να δώσει ζωή ακόμη και σε μικρές μπάλες σκόνης.
Ο Miyazaki δείχνει την ίδια φαντασία και στα τοπία που δημιουργεί. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η προσοχή στη λεπτομέρεια με την οποία σχεδιάζει φανταστικές ιπτάμενες μηχανές. Καθώς η πτήση αποτελεί ένα από τα αγαπημένα του θέματα, σε πολλές ταινίες του Studio Ghibli εμφανίζονται εντυπωσιακές, σχεδόν απίθανες μηχανές που μοιάζουν έτοιμες να πετάξουν έξω από την οθόνη.
Η μουσική είναι συγκλονιστική
Ένας ακόμη θησαυρός των Studio Ghibli είναι ο συνθέτης Joe Hisaishi, ο οποίος έχε δημιουργήσει φανταστικά κομμάτια που συναγωνίζονται ακόμη και κλασικές συνθέσεις. Θα ήταν «έγκλημα» να αναφερθεί κανείς στα Studio Ghibli και να μην σταθεί στην αριστουργηματική μουσική επένδυση αυτών των ιστοριών.
Ένα από τα πιο εμβληματικά κομμάτι είναι από την ταινία «Το Κινούμενο Κάστρο» με το όνομα “Merry-Go-Round-of-Life”, ένα ρομαντικό, φωτεινό και ταξιδιάρικο κομμάτι. Ακόμη κι αν δεν έχεις δει την ταινία, η μελωδία θα σου είναι οικεία στα sockal media και ιδιαίτερα στο TikTok.
Ένα ακόμη ιδιαίτερο κομμάτι είναι το “Departure” από την ταινία «Κίκι: Η μικρή μαγισσούλα». Ακούγεται στη σκηνή, όπου η Κίκι, μία μικρή μαθητευόμενη μάγισσα, ετοιμάζεται να αφήσει τους γονείς της για πρώτη φορά και να ξεκινήσει το ταξίδι της εξερεύνησης του εαυτού της.
Τέλος, ένα από τα πιο μελωδικά κομμάτια ακούγεται στην ταινία «Ο Γείτονάς μου ο Totoro». Ενώ τα κομμάτια που προαναφέρθηκαν είναι ορχηστρικά και αναδεικνύουν τη συνθετική δεινότητα του Hishaishi και την τεχνοτροπία του, το ακολουθω τραγούδι αποδεικνύει πόσο λαμπερά, χαρούμενα και ανεβαστικά κομμάτια μπορούν να ακούγονται στις ταινίες των στούντιο Ghibli.
Ακόμη κι αν είναι στα ιαπωνικά, μπορεί κανείς να το εκτιμήσει, χωρίς να καταλαβαίνει απαραίτητα την γλώσσα, αφού γεννά εκείνη τη χαρά και τη ζεστασιά που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της παιδικής ηλικίας.
Οι χαρακτήρες είναι πολυδιάστατοι
Χωρίς να ενισχύεται το επιχείρημα μειώνοντας άλλα στούντιο κινουμένων σχεδίων, οι χαρακτήρες στις σύγχρονες παιδικές ταινίες συχνά παρουσιάζονται μονοδιάστατοι. Αν ένας χαρακτήρας είναι κακός, παραμένει κακός. Μια άλλη εκδοχή είναι να κρύβει τις κακές του προθέσεις μέχρι τη μεγάλη αποκάλυψη, μετά την οποία δεν είναι τίποτα περισσότερο από κακός.
Παρότι υπάρχουν ορισμένοι καθαρά κακοί χαρακτήρες στις ταινίες του Ghibli, συνολικά οι χαρακτήρες του διαθέτουν μεγαλύτερο βάθος. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η Μάγισσα των Ερήμων στο «Κινούμενο κάστρο» και η Captain Dola στο «Κάστρο στον Ουρανό» Και οι δύο παρουσιάζονται αρχικά ως δύστροπες γυναίκες, όμως στην πορεία γίνονται φίλες ή έστω αναπτύσσουν μια πολιτισμένη σχέση με τον βασικό χαρακτήρα της ταινίας.
Διδάσκουν την ενσυναίσθηση
Στο πλαίσιο της παρουσίασης χαρακτήρων που αρχικά φαίνονται κακοί αλλά στην πορεία γίνονται καλύτεροι άνθρωποι, οι ήρωες και οι ηρωίδες του Ghibli έχουν την ευκαιρία να δείξουν έλεος.
Το έλεος είναι μια σχετικά σύνθετη έννοια για τα παιδιά, όμως ένας αποτελεσματικός τρόπος να διδαχθεί είναι μέσα από φανταστικούς χαρακτήρες που αποτελούν παραδείγματα υπομονής και κατανόησης.
Επιστρέφοντας στο «Κινούμενο κάστρο», η Sophie δείχνει έντονα το στοιχείο του ελέους φροντίζοντας τη Witch of the Waste. Αρχικά, η μάγισσα καταριέται τη Sophie να γίνει ηλικιωμένη γυναίκα, με σκοπό να πάρει για τον εαυτό της τη νεότητά της. Ωστόσο, όταν η Witch of the Waste επιστρέφει στην πραγματική της ηλικία, δεν μπορεί πλέον να φροντίσει τον εαυτό της, και η Sophie αναλαμβάνει να της προσφέρει ένα μέρος για να κοιμηθεί και να φάει.
Ποιες ταινίες του Μιγιαζάκι να δει ένα παιδί ανάλογα με την ηλικία του
Μικρά παιδιά
- «Ο γείτονάς μου ο Totoro»
- Κίκι: Η μικρή μαγισσούλα
- Το κάστρο στον ουρανό
- Ponyo
Μεγαλύτερα παιδιά και έφηβοι:
- Ταξίδι στη Χώρα των Θαυμάτων
- Πριγκίπισσα Μονονόκε
- Κινούμενο Κάστρο
Πολλές από τις ταινίες του Μιγιαζάκι είναι διαθέσιμες στο Netflix.
