Το οικογενειακό τραπέζι, ειδικά στο τέλος μιας κουραστικής ημέρας, μπορεί να μοιάζει με μικρό πεδίο μάχης.
Τα παιδιά δεν θέλουν να φάνε τα λαχανικά τους, ζητούν γλυκό πριν τελειώσουν το κυρίως γεύμα ή αρνούνται να δοκιμάσουν κάτι καινούργιο. Κι όμως, αυτή η καθημερινή συνήθεια αποτελεί μια πολύτιμη ευκαιρία για επικοινωνία, σύνδεση και δημιουργία υγιεινών διατροφικών συνηθειών.
Έρευνες έχουν δείξει ότι τα κοινά οικογενειακά γεύματα συνδέονται με σημαντικά οφέλη για την υγεία και τη διατροφική συμπεριφορά των παιδιών. Ωστόσο, εξίσου σημαντικό με το τι υπάρχει στο πιάτο είναι και το τι ακούγεται γύρω από το τραπέζι.
Οι λέξεις που χρησιμοποιούν οι γονείς όταν μιλούν για το φαγητό μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά αντιλαμβάνονται την πείνα, τον κορεσμό, τις τροφές αλλά και το ίδιο τους το σώμα.
Σύμφωνα με το Parents.com, υπάρχουν εννέα συνηθισμένες φράσεις που καλό είναι να αποφεύγουμε, καθώς μπορεί άθελά μας να δημιουργήσουν πίεση, ενοχές ή αρνητικούς συνειρμούς γύρω από το φαγητό.
«Αν φας τα λαχανικά σου, θα σου δώσω γλυκό»
Πρόκειται για μία από τις πιο συνηθισμένες φράσεις που χρησιμοποιούν οι γονείς, προκειμένου να πείσουν τα παιδιά να καταναλώσουν τροφές που θεωρούν απαραίτητες για την ανάπτυξή τους.
Ωστόσο, όταν το γλυκό χρησιμοποιείται ως επιβράβευση, αποκτά στα μάτια του παιδιού μεγαλύτερη αξία από τις υπόλοιπες τροφές. Παράλληλα, δημιουργείται η εντύπωση ότι πρέπει πρώτα να φάει κάτι δυσάρεστο για να κερδίσει κάτι ευχάριστο.
Οι ειδικοί προτείνουν να αποφεύγεται η χρήση του φαγητού ως ανταμοιβή ή τιμωρία. Αν υπάρχει γλυκό στο οικογενειακό τραπέζι, μπορεί να προσφέρεται χωρίς να εξαρτάται από το πόσο έχει φάει το παιδί.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, η προσφορά μιας μικρής ποσότητας γλυκού μαζί με το κυρίως γεύμα μπορεί να βοηθήσει ώστε να πάψει να αντιμετωπίζεται ως κάτι εξαιρετικά ξεχωριστό.
«Είσαι πολύ δύσκολος με το φαγητό»
Όταν ένα παιδί αρνείται συστηματικά ορισμένες τροφές, είναι εύκολο να το χαρακτηρίσουμε «δύσκολο» ή «ιδιότροπο».
Όμως, οι χαρακτηρισμοί αυτοί μπορεί να επηρεάσουν την εικόνα που διαμορφώνει για τον εαυτό του. Ένα παιδί που ακούει διαρκώς ότι είναι δύσκολο στο φαγητό ενδέχεται σταδιακά να υιοθετήσει αυτή την ταυτότητα και να αποφεύγει ακόμη περισσότερο τις νέες γεύσεις.
Αντί να επικεντρωνόμαστε σε όσα δεν τρώει, είναι προτιμότερο να του δίνουμε ευκαιρίες να γνωρίζει καινούργιες τροφές, χωρίς πίεση ή επικριτικά σχόλια.
Η εξοικείωση με διαφορετικές γεύσεις χρειάζεται χρόνο και υπομονή.
«Φάε άλλες πέντε μπουκιές κοτόπουλο και τρεις αρακά»
Πολλοί γονείς προσπαθούν να καθορίσουν την ποσότητα που πρέπει να καταναλώσει το παιδί τους, πιστεύοντας ότι έτσι εξασφαλίζουν ένα πλήρες και θρεπτικό γεύμα.
Η επιμονή, όμως, να φάει συγκεκριμένο αριθμό μπουκιών μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα.
Τα παιδιά γεννιούνται με την ικανότητα να αναγνωρίζουν τα σήματα πείνας και κορεσμού του οργανισμού τους. Όταν οι ενήλικες επιμένουν να συνεχίσουν να τρώνε, ακόμη κι αν έχουν χορτάσει, υπάρχει ο κίνδυνος να αρχίσουν να αγνοούν αυτά τα φυσικά σήματα.
Αντί να μετράμε τις μπουκιές, είναι προτιμότερο να προσφέρουμε ισορροπημένα γεύματα και να αφήνουμε τα παιδιά να αποφασίζουν πόσο θα φάνε, με την κατάλληλη καθοδήγηση ανάλογα με την ηλικία και τις ανάγκες τους.
«Δεν θα σου αρέσει αυτό»
Μπορεί να είμαστε σχεδόν βέβαιοι ότι το παιδί μας δεν πρόκειται να συμπαθήσει μια συγκεκριμένη γεύση. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να το προετοιμάσουμε αρνητικά.
Λέγοντας «δεν θα σου αρέσει», ουσιαστικά διαμορφώνουμε την προσδοκία του πριν ακόμη δοκιμάσει.
Είναι προτιμότερο να περιγράφουμε με ουδέτερο τρόπο ένα φαγητό, για παράδειγμα ότι έχει έντονη γεύση σκόρδου ή είναι λίγο ξινό, αφήνοντας το παιδί να σχηματίσει τη δική του άποψη.
Η στάση αυτή δεν ενθαρρύνει μόνο τη γνωριμία με νέες τροφές, αλλά καλλιεργεί γενικότερα την περιέργεια και τη διάθεση για καινούργιες εμπειρίες.
«Πρέπει να το δοκιμάσεις»
Ο κανόνας της μίας μπουκιάς είναι αρκετά δημοφιλής μεταξύ των γονιών. Η λογική του είναι απλή: το παιδί πρέπει να δοκιμάσει έστω μία φορά ένα φαγητό πριν αποφασίσει ότι δεν του αρέσει.
Παρότι αυτή η προσέγγιση μπορεί να λειτουργήσει σε ορισμένες οικογένειες, σε άλλες ενδέχεται να μετατρέψει το γεύμα σε μια συνεχή διαμάχη.
Η πίεση για δοκιμή μπορεί να δημιουργήσει αρνητικά συναισθήματα απέναντι σε συγκεκριμένες τροφές και να ενισχύσει την άρνηση του παιδιού.
Οι ειδικοί συνιστούν να προσφέρουμε επανειλημμένα νέες τροφές, χωρίς να απαιτούμε από το παιδί να τις δοκιμάσει εκείνη τη στιγμή.
Το σημαντικό είναι να αισθάνεται ότι έχει τη δυνατότητα να επιλέξει, μέσα σε ένα περιβάλλον όπου το φαγητό δεν συνδέεται με άγχος ή συγκρούσεις.
«Μπράβο που άδειασες το πιάτο σου!»
Η επιβράβευση ενός παιδιού επειδή έφαγε όλο το φαγητό του μπορεί να φαίνεται αθώα. Στην πραγματικότητα, όμως, ενδέχεται να του μεταφέρει το μήνυμα ότι ο στόχος κάθε γεύματος είναι να αδειάζει το πιάτο.
Ένα παιδί που επιζητά την αποδοχή των γονιών του μπορεί να συνεχίζει να τρώει ακόμη κι όταν έχει χορτάσει, μόνο και μόνο για να ακούσει ένα «μπράβο».
Με τον καιρό, αυτή η συνήθεια μπορεί να δυσκολέψει την αναγνώριση των πραγματικών αναγκών του οργανισμού του.
Αντί να επαινούμε την ποσότητα που κατανάλωσε, μπορούμε να επικεντρωνόμαστε στην ευχάριστη εμπειρία του οικογενειακού γεύματος, στη συζήτηση και στον χρόνο που περνάμε μαζί.
«Φάε περισσότερη κινόα, είναι υγιεινή»
Η προσπάθεια να μάθουμε στα παιδιά ποιες τροφές είναι θρεπτικές είναι σημαντική. Ωστόσο, όταν χαρακτηρίζουμε συνεχώς ορισμένα τρόφιμα ως «καλά» και άλλα ως «κακά», μπορεί άθελά μας να δημιουργήσουμε μια υπερβολικά αυστηρή αντίληψη γύρω από τη διατροφή.
Το παιδί ενδέχεται να αρχίσει να πιστεύει ότι κάνει κάτι σωστό όταν τρώει συγκεκριμένες τροφές και κάτι λανθασμένο όταν επιλέγει άλλες.
Αυτή η αντίληψη μπορεί να οδηγήσει σε ενοχές, περιορισμούς ή υπερβολική ενασχόληση με το τι θεωρείται υγιεινό.
Επιπλέον, έρευνες δείχνουν ότι όταν μια τροφή παρουσιάζεται ως ιδιαίτερα υγιεινή, ορισμένα παιδιά μπορεί να καταναλώνουν μεγαλύτερες ποσότητες, χωρίς να δίνουν την ίδια προσοχή στο αίσθημα κορεσμού.
Αντί για απόλυτους χαρακτηρισμούς, μπορούμε να εξηγούμε απλά ότι διαφορετικές τροφές προσφέρουν διαφορετικά θρεπτικά συστατικά και ότι η ποικιλία είναι βασικό στοιχείο μιας ισορροπημένης διατροφής.
«Η πίτσα παχαίνει πολύ»
Τα αρνητικά σχόλια για συγκεκριμένα φαγητά μπορεί να έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο από όσο φανταζόμαστε.
Όταν ένα παιδί ακούει ότι ένα φαγητό «παχαίνει», «είναι κακό» ή «απαγορεύεται», μπορεί να αρχίσει να συνδέει την κατανάλωσή του με ενοχές ή ντροπή.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε συμπεριφορές όπως η κρυφή κατανάλωση συγκεκριμένων τροφών ή η υπερβολική επιθυμία για όσα θεωρούνται απαγορευμένα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι πολλά διαφορετικά τρόφιμα μπορούν να έχουν θέση σε ένα ισορροπημένο διατροφικό πρόγραμμα.
Αντί να δαιμονοποιούμε την πίτσα, τα γλυκά ή άλλες αγαπημένες επιλογές των παιδιών, είναι καλύτερο να συζητάμε για τη σημασία της ποικιλίας, της ισορροπίας και της απόλαυσης του φαγητού χωρίς ενοχές.
«Σταμάτα να πετάς το φαγητό!»
Η σπατάλη τροφίμων είναι ένα ζήτημα που απασχολεί δικαιολογημένα πολλούς γονείς. Ωστόσο, η πίεση προς το παιδί να καταναλώσει ό,τι υπάρχει στο πιάτο του, προκειμένου να μη μείνει τίποτα, δεν αποτελεί την καλύτερη λύση.
Όταν ένα παιδί αισθάνεται υποχρεωμένο να τελειώσει το φαγητό του, ακόμη κι αν έχει χορτάσει, μπορεί σταδιακά να χάσει την επαφή με τα φυσικά σήματα του σώματός του.
Παράλληλα, αν δεν καταφέρει να αδειάσει το πιάτο, ενδέχεται να αισθανθεί ενοχές.
Μια πιο αποτελεσματική προσέγγιση είναι να διδάσκουμε στα παιδιά πώς να σερβίρουν ποσότητες που ανταποκρίνονται στην όρεξή τους.
Για παράδειγμα, μπορούμε να τους δώσουμε ένα μικρό κουτάλι ή ένα κατάλληλο δοχείο για να βάζουν μόνα τους δημητριακά, πατάτες ή άλλα τρόφιμα στο πιάτο τους.
Έτσι μαθαίνουν σταδιακά να υπολογίζουν τις ποσότητες που χρειάζονται, γνωρίζοντας ότι μπορούν πάντα να ζητήσουν περισσότερο φαγητό αν εξακολουθούν να πεινούν.
Το ζητούμενο δεν είναι να αδειάζει κάθε φορά το πιάτο, αλλά να αναπτύσσουν τα παιδιά μια υγιή σχέση με το φαγητό, να αναγνωρίζουν τις ανάγκες του σώματός τους και να απολαμβάνουν την ώρα του γεύματος χωρίς πίεση.
